-
“අපි ලෝකයේ ශක්තිමත්ම රටයි. අපට කාගේවත් උදව් අවශ්යම නැහැ. මම මේ ඉල්ලීම කළේ ඔවුන්ගේ උද්යෝගය පරීක්ෂා කිරීමටයි. ඒ උද්යෝගයේ මට්ටම (Level of enthusiasm) මට ගොඩක් වැදගත්” – ට්රම්ප් කියයි…
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ පවතින නාවික අවහිරතාවය ඉවත් කිරීම සඳහා යුද නැව් ලබා දෙන ලෙස කළ ඉල්ලීම බටහිර මිත්ර රාජ්යයන් ප්රතික්ෂේප කිරීමත් සමඟ, ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සිය දැඩි අප්රසාදය සහ කෝපය පළ කර තිබේ.
ඊයේ ( 16 ) ධවල මන්දිරයේ ඕවල් කාර්යාලයේදී සහ කෙනඩි මධ්යස්ථානයේ පැවති හමුවකදී අදහස් දක්වමින් ඔහු කියා සිටියේ, ඇමරිකාව විසින් දශක ගණනාවක් තිස්සේ ආරක්ෂා කළ මිත්ර රටවල් මෙවැනි තීරණාත්මක මොහොතක සහාය වීමට මැලි වීම තමන් “මතක තබා ගන්නා” (We will remember) බවය.
රොයිටර් පුවත් සේවයට අනුව, ට්රම්ප් මෙහිදී අවධාරණය කළේ ඇමරිකාවට තනිවම මෙම මෙහෙයුම සිදු කිරීමට ශක්තිය ඇති බවය.
“අපි ලෝකයේ ශක්තිමත්ම රටයි. අපට කාගේවත් උදව් අවශ්යම නැහැ. මම මේ ඉල්ලීම කළේ ඔවුන්ගේ උද්යෝගය පරීක්ෂා කිරීමටයි. ඒ උද්යෝගයේ මට්ටම (Level of enthusiasm) මට ගොඩක් වැදගත්” යනුවෙන් ඔහු පවසා තිබේ.
ඕවල් කාර්යාලයේ රැස්වීම සහ ට්රම්ප්ගේ ස්ථාවරය
ධවල මන්දිර වාර්තා උපුටා දක්වමින් ද ගාර්ඩියන් (The Guardian) පුවත්පත වාර්තා කළේ, ට්රම්ප් මෙම හමුවේදී ඉතාමත් ආවේගශීලී ස්වරයකින් අදහස් දැක්වූ බවය. තමන් දශක ගණනාවක් තිස්සේ හමුදා සහාය ලබා දෙන රටවල් පවා මෙම මෙහෙයුමට එක්වීමට මැලිකමක් දැක්වීම ඔහු විවේචනය කළේය.
“ඇත්තටම අපි මේ කලාපයේ ඉන්න ඕනෙත් නැහැ, මොකද අපට අවශ්ය තෙල් අපේ රටේ තියෙනවා. ඒත් මේ රටවල් තමන්ගේ බලශක්ති මාර්ගය ආරක්ෂා කරගන්න ඉදිරිපත් වෙන්නේ නැහැ” යනුවෙන් ඔහු එහිදී පවසා ඇත.
මිත්ර රටවල් සහ ඔවුන්ගේ ප්රතිචාර
මෙම අර්බුදයේදී ප්රධාන පෙළේ මිත්ර රටවල් ගණනාවක් සහාය දීම ප්රතික්ෂේප කළ බව අල් ජසීරා (Al Jazeera) සහ ද හින්දු (The Hindu) පුවත් සේවා තහවුරු කරයි:
ජර්මනිය: “මෙය අපේ යුද්ධයක් නොවේ” (This is not our war) යනුවෙන් පවසමින් ආරක්ෂක අමාත්ය බොරිස් පිස්ටෝරියස් සහාය දීම සෘජුවම ප්රතික්ෂේප කළේය. නේටෝව හෝ යුරෝපා සංගමය හරහා මෙවැනි මෙහෙයුමකට වරමක් නොමැති බව ජර්මන් චාන්සලර් ෆ්රෙඩ්රික් මර්ස් ඇතුළු නිලධාරීන් පෙන්වා දී ඇත.
බ්රිතාන්යය: අගමැති කීර් ස්ටාමර් පවසා ඇත්තේ සහාය වීමට සූදානම් වුවද, තම රට තවත් පුළුල් යුද්ධයකට ඇද නොගන්නා බවයි.
ජපානය සහ ඕස්ට්රේලියාව: තම රටවල ව්යවස්ථාපිත නීති රීති අනුව යුද නැව් යැවීමට මෙතෙක් කිසිදු තීරණයක් ගෙන නොමැති බව එම රටවල් නිල වශයෙන් ප්රකාශ කර ඇත.
ඉතාලිය සහ ස්පාඤ්ඤය: ගැටුම තවත් උත්සන්න විය හැකි බැවින් කිසිදු හමුදා සහායක් ලබා නොදෙන බව ස්පාඤ්ඤය පවසා තිබේ. යුද කලාපයකට නැව් යැවීම යුද්ධයට අවතීර්ණ වීමක් බව ඉතාලිය අවධාරණය කරයි.
හොමුස් සමුද්ර සන්ධියේ අභියෝගය-
වෝල් ස්ට්රීට් ජර්නල් (WSJ) වාර්තා කරන පරිදි, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගෝලීය තෙල් සහ ගෑස් අවශ්යතාවයෙන් 20% ක් ප්රවාහනය කෙරේ. පෙබරවාරි 28 දින ආරම්භ වූ යුදමය තත්ත්වය හේතුවෙන් ඉරානය මෙම මුහුදු මාර්ගය අවහිර කර ඇති තිබේ.
මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, බ්රෙන්ට් වර්ගයේ බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 105.90 සීමාවට පැමිණ තිබේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ ද ඉන්ධන මිල පසුගිය මාසය තුළ 27% කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, මෙම අවහිරතාවය හේතුවෙන් ගෝලීය සැපයුම් දාමයට දැඩි බලපෑම් එල්ල වී ඇත.
ට්රම්ප් පාලනය මේ වන විටත් ඉරාන නාවික ඉලක්ක 7,000 කට අධික ප්රමාණයකට ප්රහාර එල්ල කර ඇති බවත්, මිත්ර රටවල සහාය නොමැතිව වුවද මෙම මුහුදු මාර්ගය විවෘත කිරීමට ඇමරිකාව සෘජු හමුදා ක්රියාමාර්ග ගන්නා බවත් ධවල මන්දිර ආරංචි මාර්ග වැඩිදුරටත් පවසයි.
ට්රම්ප් පෙර කළ අනතුරු ඇඟවීම –
පසුගිය මාර්තු 15 සහ 16 යන දිනවලදී ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ සාමාජික රටවල් ඇතුළු රටවල් හතක සහය ඉල්ලා සිටියේය. මැදපෙරදිග තෙල් මත යැපෙන මෙම රටවල්, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය විවෘත කිරීම සඳහා නාවික හමුදා සහාය ලබා දිය යුතු බවත්, එය පොදු වගකීමක් බවත් ඔහු අවධාරණය කළේය.
චීනය සිය තෙල් අවශ්යතාවයෙන් 90%ක් මෙම මාර්ගයෙන් ලබා ගන්නා බව පෙන්වා දුන් ට්රම්ප්, ඇමරිකාවට වඩා මෙම රටවල් මෙම මුහුදු මාර්ගය මත යැපෙන බව ප්රකාශ කළේය. එබැවින් මෙම ආරක්ෂක මෙහෙයුම්වලට දායක නොවන රටවල් සම්බන්ධයෙන් ඉදිරියේදී දැඩි තීරණ ගන්නා බවට ද ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.
දැන් කලාපීය මිත්ර රටවල් ට්රම්ප්ට උත්තර දී ඇත. දැන් ට්රම්ප් මේ රටවල් සම්බන්ධව අනුගමනය කරන දැඩි තීරණ මොනවාද යන්න සම්බන්ධව ලෝකය කල්පනා කරමින් ඇත.
මේ ලිපිත් කියවන්න…
