ලලිත් චාමින්ද
රටේ ජාතික ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීමේ මූලිකම පදනම් විනියම උත්පාදකයක් වූ සංචාරක කර්මාන්තයට කොවිඩි වසංගතය නිසා එල්ලවුයේ මරු පහරකි. රටේ ජාතික ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීමට ලැබිය යුතුව තිබුණු විශාල මුදලක් ඉන් රටට අහිමිවිය.
දශලක්ෂයකට අධික පිරිසක් සෘජුව හා වක්රව මෙරට සංචාරක කර්මාන්තයේ නිරතව සිටිති. ඔවුන් සිටියේ හත වැදීය. කෙසේ වුවද මේ වනවිට මෙරට සංචාරක කර්මාන්තයේ යම්කිසි පිබිදීමක් ඇතිවෙමින් තිබේ. සංචාරක කර්මාන්තයේ නිරතවුවන්ගේ අතමිට සරුවෙමින් ඇත.
ශ්රි ලංකා මහ බැංකුවේ දත්තවලට අනුව ඉකුත් වර්ෂයේ දෙසැම්බර් මස මෙරටට පැමිණි විදේශිය සංචාරකයින් සංඛ්යාව 89506කි. එම මාසය තුළ වැඩිම විදේශිය සංචාරකයින් සංඛ්යාවක් පැමිණ තිබුණේ ඉන්දියාව රුසියාව, එක්සත්රාජධානිය, ජර්මනිය හා යුක්රේනය වැනි රටවලිනි.
දෙසැම්බර් මාසයේ සංචාරක ඉපයිම ඩොලර් මිලියන 120 කි. 2021 වර්ෂය තුළ මෙරටට විදේශීය සංචාරකයින් 1,94,495 දෙනෙකු පැමිණ තිබුණි.
සංචාරක කර්මාන්තය යනු සේවා සපයන කර්මාන්තයකි. මෙරටට පැමිණෙන විදේශිය සංචාරකයින් තෘප්තිමත් කිරීම සඳහා ගුණාත්මක සේවාවක් ලබාදිය යුතුය. ප්රමිතියෙන් යුතු ගුණාත්මක ආහාර ලබාදිය යුතුය.
දැන් ඇපල්, මිදි, දොඩම් ඇතුළු පළතුරු වර්ග මෙන්ම බටර්, චිස්, කෝකාවා රටඉඳි, යෝගට්, බීර, ඇතුළු විදේශීය රටවලින් ආනයනය කරනු ලබන භාණ්ඩ 367ක් සීමා කිරීමට මුදල් අමාත්යංශය කටයුතු කර ඇත.
මේ ඇතැම් භාණ්ඩ අපේ රටේ රට්ටුන්ට නම් අත්යවශ්ය භාණ්ඩ නොවිය හැකිය. එහෙත් ආනයනය සීමා කොට ඇති භාණ්ඩ වලින් බොහෝමයක් සංචාරක කර්මාන්තයට නම් අත්යවශ්ය භාණ්ඩය. මේ නිසා මෙරට සංචාරක කර්මාන්තයට යම්කිසි බලපැමක් එල්ලවීමට ඉඩ ඇත.
ඇතැම් කෑම වර්ග සැදීමට ආනයනය සීමාකොට ඇති සමහර භාණ්ඩ අත්යවශ්ය වේ. යුරෝපිය කැම වර්ග සකස් කිරිමට සෝස් වර්ග, වයින්වර්ග අත්යවශ්ය වේ. ඉතාලි කෑම සඳහා චීස් වර්ග නැතිවම බැරිය. මෙම තත්වය තුළ විදේශිකයින්ගේ කෑම වේල සම්බන්ධව බරපතල ගැටලු රැසක් නිර්මාණය වීමට නියමිතය. තත්වය වඩාත් උග්ර වනු ඇත්තේ මෙරටට පැමිණෙන විදේශීය සංචාරකයින්ගෙන් සියයට 90ක් පමණ යුරෝපීය ආහාර වර්ග අනුභවයට හුරුවී සිටීම නිසාය. .
සංචාරක හෝටල් හිමියන්ගේ අත්දැකීම අනුව දින 07ක පමණ කාලයක් මෙරට රැඳී සිටින විදේශිකයක් දේශීය ආහාර වේල් ගන්නේ දෙකක් හෝ තුනක් පමණි. ඔවුන් ඇනවුම කරන ඉතිරි ආහාරවෙල් සියල්ලම යුරෝපිය ආහාර වර්ග වලින් සමන්විතය. දැන් මේ උද්ගත වී ඇති තත්වය තේරුම් ගත යුතුය.
ආනයනය සිමා කළ ඇපල් සඳහා බද්ද සියයට 200කින් ද මිදි හා දෙළුම් සඳහා බද්ද සියයට 50කින් ඉහල දමා ඇත. දොඩම් නාරං වියලි මිදි , සහ අනිකුත් ආනයනික පළතුරුවර්ගවල බද්ද ඉහළ ගොස්ය. ආනයනික පළතුරුවල මිල දෙතුන් ගුණයකින් ඉහල යාමට නියමිතය. මෙම භාණ්ඩ මුල් කරගත් කළු කඩයක් නිර්මාණය වීමට නියමිතය. එය අවසානයේ බලපාන්නේ සංචාරකයන්ගේ ආහාර වේලටය. වැඩිම බලපැමක් එල්ලවනු ඇත්තේ තරුපංතියේ හෝටල්වලටය.
විදුලි විසන්ධිය
සංචාරක කලාප ආශ්රිතව විදුලිය විසන්ධි කිරීම නිසා සේවා සැපයිමේ දී සංචාරක කර්මාන්තයේ නිරතවුවන් ගැටලු රැසකට මුහුණ දී සිටිති. සංචාරක ව්යාපාරය යනු සේවාවක් සපයා මුදලක් උපයා ගැනීමේ කර්මාන්තයකි. ඇත්දැකීම අමිහිරි නම්, පීඩාකාරී නම් විදේශීය සංචාරකයින් මුදල් ගෙවා කටු කන්නේ නැත. අප දෙපා ළඟට පැමිණි ඩොලර් හිමි වී යෑමේ අවදානම සමගය.
ස්නානය මෙන්ම වැසිකිළි කැසිකිළි පහසුකම් සඳහා වතුර නොමැති වීම විදුලි කප්පාදුවෙන් එල්ලවන ප්රධාන බලපැමකි. විදේශිය සංචාරකයින් හිරු රශ්මියට ඇලුම් කරන බව සැබෑය. නමුත් ඔවුන් විවේකව සිටින විට හා නින්දට යාමේ දි වායු සමීකරණය අත්යාවශ්ය උපකරණයකි. තරු පහේ හෝටල් හිමියා සිට ගෘහස්ථ සංචාරක කර්මාන්තයේ නිරත ව්යාපාරිකයා දක්වා විදුලි විසන්ධි කිරීම නිසා බරපතල ව්යසනයකට මුහුණ දී සිටිති. ඔවුන් සතුව ඇති විදුලි ජනක යන්ත්ර ක්රියාත්ක කරගැනීමට ඉන්ධන නැත. අර්බුදයේ කෙළවරම තැන එතැනය.
විදේශිය සංචාරකයින්ගෙන් අතිබහුතරයක් කාලය ගෙවා දමන්නේ අන්තර්ජාලයත් සමගය. අන්තර්ජාලය ඔවුන්ගේ ප්රධාන තොරතුරු සන්නිවේදන මාර්ගය ය. එමෙන්ම තම හිතවතුන් සහ නෑදෑයන්ගේ සම්බන්ධකම් පවත්වන්නේ අන්තර්ජාලය හරහාය. විදුලිය කප්පාදුවත් සමග අන්තර්ජාලයත් අවරහිර වී තිබේ. රූපවාහිනි සහ අනෙකුත් සේවා සම්බන්ධතා ඇනහිට තිබේ. රෙදිපිළි සේදීම සහ ඒවා පිරිසිදු කිරීම ගැටලුවක්ව තිබේ.
ශීතකරණ ක්රියාවිරහිතය. ශීත කළ බීම වීදුරුවේ සිට ගබඩා කර ඇති ආහාර ද්රව්යවලට ද විදුලි කප්පාදුව බලපා ඇත. ඇතැම් හෝටල්වල මුළුතැන්ගෙයි ඇති ශීත කළ ආහාර නරක් වෙමිනි. විදේශිය සංචාරකයින් හෝටලයෙන් පිටත්වන අවස්ථාවේ විදුලිය ඇනහිටීම නිසා ණයවර පත් මගින් මුදල් ගනුදෙනු කිරීම නොහැකිවී තිබේ. අප හිතනවාට වඩා මේ අඳුර අපේ විනියම උත්පාදන මාර්ග කෙරෙහි බලපාන්නේ එසේය.
උණවටුන සංචාරක හෝටල් හිමියන්ගේ සංගමයේ ලේකම් රිදිවිලා හෝටලයේ හිමිකරු සුමිත උබේසිරි ඇති වී තිබෙන තත්වය අපට තේරේන ලෙස කීවේය.
“ඕනෑම පුද්ගලයෙකුගේ කොඳු නාරටියට මරු පහරක් එල්ල වූ විට දෙපයින් නැගිට සිටීමට බෑ. සමහරවිට සදාතනික අබ්බගාතයකු වීමට ද එය හේතුවක් වෙනවා. විදේශීය මුදල් සංචිත නොමැතිවීම රටකට මෙවැනි ඉරණමක් අත් කරනවා.
සංචාරක ව්යාපාරය හරිම සංවේදී එකක්. උදාහරණයක් ගත්තොත් ලංකාවේ කොහේ හරි කොනක බෝම්බයක් පිපිරුනොත් අනිත් පැත්තේ ඉන්න සංචාරකයින් රටින් පිටව යනවා. පාස්කු ප්රහාරයත් සමග සමස්ත සංචාරක ව්යාපාරයම අකර්මණ්ය වුනා. ඒ සඳහා ගත වුන් දින කිහිපයක් පමණයි.
covid වසංගතය හමුවේ සියල්ල කණපිට පෙරලුනා. වසර දෙකකට අධික කාලයක් ව්යාපාරවල යෙදී සිටී සියලු දෙනාම කබලෙන් ලිපට වැටුනා. එහෙත් කුමක් හෝ වාසනාවන් නිසා සංචාරක ව්යාපාරය සීඝ්ර වර්ධනයක් ලබා ගත්තා. ඒ කොවිඩි වසංගතය පහ වන්නටත් කලින්..
දැන් සංචාරක ව්යාපාරය සඳහා සෘජුව බලපාන භාණ්ඩ රැසකම ආනයනය සීමා කරලා. ඒ සීමා යළිත් සංචාරක ව්යාපාරය කුඩු පට්ටම් කරනවා. හීනෙන් නැගටලා වගේ මේ ගන්න තීන්දු යළිත් බලපානු ඇත්තෙ රටේ ආර්ථිකයට.
උණවටුණ සුළු හා මධ්ය පරිමාන හෝටල් හිමියන්ගේ සංගමයේ සභාපති රූපසේන කොස්වත්ත මේ තත්වය දකින්නේ මෙසේය.
“ අත්යාවශ්ය නොවන සේ නිර්ණය කර ආනයනය සිමාකොට ඇති ඇතැම් භාණ්ඩ සංචාරක කර්මාන්තය සදහා අත්යවශ්ය භාණ්ඩ. මේ භාණ්ඩවල මිල අධිකවීම භාණ්ඩ හිඟයක් ඇතිවීම යළිත් සංචාරක කර්මාන්තයට සෘජුව බලපානවා.
විදේශිය සංචාරකයින් මෙරටට පැමිණෙන්නේ බත් මාළුපිණි කාලා යන්න නෙමෙයි. ලංකාවට ආවේණික කෑම වර්ග ආහාරයට ගන්නා විදේශිය සංචාරකයින් ප්රමාණය සියයට 10ක් විතර ඇති . සියයට 90ක් පමණ ආහාරයට ගන්නේ යුරෝපිය හා තායිලන්ත කෑම වර්ග. ආහාර වේලක මිල වැඩිවීම කියන්නෙම විදේශිකයන් මේ රටේ රැඳී ඉන්න කාලය අඩු වෙනවා. වියදම වැඩි නිසා නැවත එන්න උත්තේජනයක් නැති වෙනවා. මේ නිසා ඔවුන් ලංකාවට වඩා අඩුවියදමකින් සංචාරය කරන්න පුළුවන් විකල්ප හොයා ගන්නවා. “
ඔහු කියන්නේ අපේ ආර්ථික කළමනාකරුවන් ඉඳුරුවේ ආචාරියාගේ ගෝලයන් බවය. ඉඳුරුවේ ආචාරියා එකක් කඩතොළු මකා ගන්නට ගොස් නැතක් කඩතොළු හදා ගත් හැටි අපේ ජන වහරේ එන්නනේය.
ඉඳුරුවේ ආචාරියා හැදූ කඩතොලු මෙන් මේ හැදෙන කඩතොළු මකා ගන්නට හැකිවෙතැයි අපට හිතෙන්නේ නැත.
