කපිල කේ හීනටියන –
2026 මැයි මස පළමුවැනිදා නුවරඑළියේ පැවැති ජාතික ජන බලවේගයේ (NPP) මැයි දින රැලිය අමතමින් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක දූෂණයට එරෙහි සටන සම්බන්ධයෙන් කළ ප්රකාශය මේ වන විට මෙරට දේශපාලන සහ නීතිමය ක්ෂේත්රය තුළ දැඩි කතාබහට ලක්ව තිබේ. මෙරට ඉතිහාසය තුළ දූෂිතයන්, වංචාකරුවන් සහ සොරකම් කළ පිරිස් සිරගත කරන වසර ලෙස 2026 වසර සනිටුහන් වන බව ජනාධිපතිවරයා එහිදී අවධාරණය කළේය.
ජනාධිපතිවරයා සිය කතාවේදී ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් පෙන්වා දුන්නේය. විශේෂයෙන්ම මැයි මාසය තුළ පමණක් දූෂණ නඩු දහයක් අධිකරණය හමුවේ විභාගයට ගැනීමට නියමිත බවත්, අප්රේල් 30 වැනිදා එක් වැදගත් නඩුවක තීන්දුව ලබාදීම සඳහා දිනයක් නියම වූ බවත් ඔහු සඳහන් කළේය. මැයි 25 වැනිදා ප්රකාශයට පත් කිරීමට නියමිත එම තීන්දුව, උණුසුම් අත්පොළසන් නාදයකින් පිළිගැනීමට සූදානම් වන ලෙස ඔහු ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. මෙම ප්රකාශය හරහා අධිකරණ තීන්දුවක් ලබාදීමටත් පෙර එහි ප්රතිඵලය වරදකරු කිරීමක් සහ සිරගත කිරීමක් වනු ඇති බවට ජනාධිපතිවරයා විසින් ප්රබල ඉඟියක් ලබා දී ඇති බව නිරීක්ෂණය විය.
විපක්ෂයේ දැඩි ප්රතිචාරය සහ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ගැටලුව
සජිත් ප්රේමදාස ප්රමුඛ සමගි ජන බලවේගය ඇතුළු විපක්ෂයේ දේශපාලන කණ්ඩායම් මෙම ප්රකාශයට එරෙහිව දැඩි ස්ථාවරයක සිටියි. ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම හැසිරීම අධිකරණයට කෙරෙන සෘජු බලපෑමක් බවය. අධිකරණ තීන්දුවක් ප්රකාශයට පත් කිරීමට පෙර එහි අන්තර්ගතය ජනාධිපතිවරයා දන්නා බවක් මින් ගම්ය වන අතර, එය සමස්ත අධිකරණ පද්ධතිය කෙරෙහි පවතින මහජන විශ්වාසය බිඳවැටීමට හේතු වන බව විපක්ෂය චෝදනා කළේය. විධායකය විසින් අධිකරණයේ කටයුතුවලට අතපෙවීම බලතල බෙදීමේ මූලධර්මය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස ඔවුන් හඳුන්වා දුන්නේය.
මේ සම්බන්ධයෙන් විපක්ෂ මන්ත්රීවරු පිරිසක් අගවිනිසුරු ප්රීති පද්මන් සූරසේන වෙත නිල ලිපියක් යොමු කරමින් කියා සිටියේ, තවමත් ප්රකාශයට පත් නොකළ නඩු තීන්දුවක් පිළිබඳ ජනාධිපතිවරයා පූර්ව දැනුමකින් පසුවීම අධිකරණ ස්වාධීනත්වයට එල්ල වූ දරුණු ප්රහාරයක් බවයි.
මීට අමතරව ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය ද (BASL) නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් ප්රකාශ කළේ, ජනාධිපතිවරයාගේ ප්රකාශය අධිකරණය කෙරෙහි ඇති මහජන විශ්වාසය පලුදු කිරීමටත්, අධිකරණ කටයුතුවලට මැදිහත් වන බවට හැඟීමක් ඇති කිරීමටත් හේතු විය හැකි බවය.
කෙසේ වෙතත්, රජය වෙනුවෙන් අධිකරණ අමාත්යවරයා පවසන්නේ මෙය හුදු දේශපාලන ප්රකාශයක් පමණක් බවත්, ජනාධිපතිවරයා කිසිදු ආකාරයකින් අධිකරණයට බලපෑම් කර නොමැති බවත්ය. විපක්ෂය පටු දේශපාලන අරමුණු වෙනුවෙන් මෙය වැරදි ලෙස අර්ථකථනය කරන බව රජයේ ස්ථාවරයයි.
විධායකය සහ අධිකරණය අතර ගැටුම: සාධාරණ විශ්ලේෂණයක්
මෙම සිදුවීම කිසිදු පාර්ශවයකට බර නොවී විමසා බැලීමේදී විපක්ෂය නගන තර්කයන්හි යම් පදනමක් පවතින බව පෙනී යයි. නඩුවක තීන්දුව සහ එය ක්රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳව විධායකයේ ප්රධානියා විසින් ප්රසිද්ධියේ අනාවැකි පළ කිරීම අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට තර්ජනයක් ලෙස පෙනී යාමට ඉඩ ඇත.
ඕනෑම සැබෑ ප්රජාතන්ත්රවාදී රාජ්යයක, නඩුවක් අධිකරණය හමුවේ විභාග වෙමින් පවතින අවස්ථාවක (Sub-judice), දේශපාලනඥයන් සහ විශේෂයෙන්ම විධායකයේ ප්රධානියා වන ජනාධිපතිවරයා එම නඩුවල අපේක්ෂිත ප්රතිඵල පිළිබඳව හෝ නඩු තීන්දුව සම්බන්ධයෙන් ජනතාව ප්රතිචාර දැක්විය යුතු ආකාරය පිළිබඳව අදහස් දැක්වීමෙන් වැළකී සිටිය යුතුය.
නඩු තීන්දුවක් ලැබෙන දිනය නිශ්චිතව සඳහන් කරමින් “අත්පොළසන් දීමට සූදානම් වන්නැයි” ජනාධිපතිවරයා කළ ප්රකාශය හරහා, අධිකරණය රජයේ පාර්ශවය ගෙන අවසන්ය යන පූර්ව නිගමනයක් සමාජය තුළ ගොඩනැගීමට ඉඩ ඇත. යුක්තිය පසිඳලීම යනු සාධාරණව ඉටු විය යුත්තක් පමණක් නොව, එය සාධාරණව ඉටු වන බව මහජනතාවට ද පෙනී යා යුතුය. ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට අනුව අධිකරණය ස්වාධීන වන අතර, විධායකය වෙතින් එල්ල වන සුළු හෝ බලපෑමක් පවා සදාචාරාත්මක නොවන ක්රියාවක් ලෙස සැලකේ.
රජයේ ස්ථාවරය: මෙය දේශපාලන සන්නිවේදනයක් පමණක් ද?
කෙසේ වෙතත්, මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් රජය දරන මතය වන්නේ මෙය සෘජු අතපෙවීමක් නොවන බවය. රජය පෙන්වා දෙන පරිදි:
- ජනාධිපතිවරයා කිසිදු විනිසුරුවරයෙකුට දුරකථනයෙන් ඇමතුම් ලබා දෙමින් රහසිගත නියෝග නිකුත් කර නොමැත.
- ඔහු සිදු කළේ දූෂණ විරෝධී වැඩපිළිවෙළ සම්බන්ධයෙන් ප්රසිද්ධියේ අදහස් දැක්වීමක් පමණි.
- වසර ගණනාවක් තිස්සේ ජනතාව බලාපොරොත්තු වූ දූෂිතයන්ට එරෙහි ක්රියාමාර්ග තම රජය යටතේ ක්රියාත්මක වන බව පෙන්වීමට ඔහු උත්සාහ කර ඇත.
- විමර්ශන ආයතන ශක්තිමත් කිරීම හේතුවෙන් අධිකරණ කටයුතු වඩාත් කාර්යක්ෂම වී ඇති බව රජයේ ස්ථාවරයයි.
සමස්ත නිගමනය: දේශපාලන වාසි සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී දුර්වලතා
මෙම සිදුවීම අධිකරණයට නිකුත් කළ රහසිගත නියෝගයක් ලෙස සැලකිය නොහැකි වුවද, එය සදාචාරාත්මක නොවන දේශපාලන ප්රකාශයක් (Unethical rhetoric) ලෙස හඳුනාගත හැකිය.
ජනාධිපතිවරයා නඩු තීන්දුවක් සම්බන්ධයෙන් පූර්ව නිගමන පළ කිරීම මගින් “යුක්තිය දිරිගැන්වීම” සහ “පද්ධතියට බලපෑම් කිරීම” අතර පවතින සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇත. මෙය විනිසුරුවරුන්ගේ තීරණවලට සෘජුව බලපෑම් නොකළ ද, අධිකරණය කෙරෙහි පවතින මහජන විශ්වාසයට හානි පමුණුවයි.
විපක්ෂය මේ සම්බන්ධයෙන් හඬ නැගීම සහ අගවිනිසුරුවරයාට පැමිණිලි කිරීම ඔවුන්ගේ ප්රජාතන්ත්රවාදී වගකීමක් වුවද, අතීතයේ බලයේ සිටි රජයන් මෙන්ම ඔවුන් ද මෙය දේශපාලන වාසි තකා භාවිත කරන බව පැහැදිලිය.
අවසාන වශයෙන්, 2026 මැයි මස මුල් සතියේ සිදු වූ මෙම සිදුවීම් මාලාව මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ ශ්රී ලංකාවේ විධායකය සහ අධිකරණය අතර පවතින සීමා රේඛාවන් තවමත් අපැහැදිලි බවය. අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය රැකගැනීම සඳහා මෙවැනි ප්රකාශ අනාගතයේදී සිදු නොවීම වැදගත්ය. අධිකරණය ස්වාධීනව සහ අපක්ෂපාතීව තීන්දු ලබා දීම මත ඉදිරි ගමන තීරණය වනු ඇත.
