උපේක්ෂා උඩුවැරැල්ල –
බ්රසීලයේ රියෝ ඩි ජෙනෙයරෝ හි මේ වනවිට 17 වැනි BRICS සමුළුව පැවැත්වෙමින් තිබේ. සමුළුවේ සත්කාරකත්වය දරන්නේ බ්රසිලය ය. බ්රසීලය නියෝජනය කරමින් ජනාධිපති ලුයිස්ඉනාසියෝ ලුලා ද සිල්වා එහි සිටින්නේය.
රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැඩිමීර්පුටින් රැස්වීමට අන්තර්ජාලයෙන් එක් විය. ඔහු නියෝජනය කරමින් විදේශ අමාත්ය සර්ජිලැව්රොව් පැමිණ සිටින්නේය. ඉන්දියානු අගමැති නරේන්ද්රමෝඩි ද සමුළුවේය.
චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පිං නියෝජනය කරමින් චී අගමැති ලික්යැං පැමිණ සිටියේය. දකුණු අප්රිකා ජනාධිපති සිරිල් රම්ෆෝසා, ඉතියෝපියා අගමැති අබියා අහමඩ්, ඊජිප්තුව අගමැති මොස්ටාෆා මඩ්බෞලි, ඉන්දුනීසියාව: ජනාධිපති ප්රබෝවෝ සුබියන්ටෝ ඉරාන ජනාධිපති වෙනුවට විදේශ අමාත්ය අබ්බාස් අරග්චි, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ ඔටුන්න හිමි කුමරු කලීඩ්බින්
මොහොමඩ් අල්නහ්යන් ද සමුලුවේ සිටිති.
කෙසේ වෙතත්, අනපේක්ෂිත ලෙස BRICS සමුළුවේ තියුණුම අවධානය පැමිණ නොසිටි එක් මිනිසෙකු වෙත යොමු විය. ඔහු එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ය.
විශේෂයෙන් BRICS ජාතීන්ගෙන් ආනයන ඉලක්ක කර ගනිමින් සිදුකරන ජනාධිපති ට්රම්ප්ගේ විවෘත අධිකාරී ස්වරය සහ ආක්රමණශීලී බදු ප්රතිපත්ති, ලෝක නායකයින් අතර දැඩි ප්රතික්රියා සහ ගැඹුරු කනස්සල්ලක් ඇති කර තිබේ. ට්රම්ප් ගේ මෙම අවිචාරවත් ක්රියාමාර්ග ගෝලීය ආර්ථික පිළිවෙලේ අත්තිවාරම සොලවා, එක්සත් ජනපදය සහ සංවර්ධනය වෙමින් සිටින බලවතුන් අතර බෙදීම් ඇති කළ හැකි බවට බොහෝ විශේෂඥයින් දැන් අනතුරු අඟවා ඇත.
සමුළුව ඇරඹුනේ ඊයේ (06) දිනයේ දී ය. එය අද (07) ද පැවැත්වුනේය. BRICS සමුළුව පැවැත්වෙමින් ඇති අතරතුර, ජනාධිපති ට්රම්ප් BRICS ජාතීන් ඉලක්ක කරගත් දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කළේය:
ට්රම්ප් සිය Truth Socia වේදිකාවේ අවධාරණය කළේ BRICS හි “ඇමරිකානු විරෝධී ප්රතිපත්ති” සමඟ පෙළගැසෙන ඕනෑම රටකට අමතර 10% තීරුබදු පැනවීමට සිදුවන බවත් “ව්යතිරේකයක් නොමැති” බවත්ය.
මේ වනවිට නව තීරුබදු ප්රතිපත්තිය ක්රියාත්මක කිරීමට ඇමරිකාව දින නියම කර ඇත. ඒ අගෝස්තු මස 01 දා ය.
ට්රම්ප්ගේ තීරුබදු තර්ජන:
ජනාධිපති ට්රම්ප් චීනය, ඉන්දියාව සහ බ්රසීලය වැනි රටවලින් වානේ, ඉලෙක්ට්රොනික උපකරණ සහ කෘෂිකාර්මික ආනයන සඳහා ඉහළ තීරුබදු මාලාවක් පනවා ඇත. “ඇමරිකානු නිෂ්පාදනය අඩපණ කරන” ජාතීන් සඳහා අනාගත දඬුවම් පිළිබඳව ද ඔහු ඉඟි කර යි. මෙම පියවර ට්රම්ප් විසින් “එක්සත් ජනපද කම්කරුවන් ආරක්ෂා කිරීමේ” පියවර ලෙස සාධාරණීකරණය කරමින් සිටී. නමුත් විචාරකයින් තර්ක කරන්නේ ට්රම්ප් විසින් මේ සිදුකරන්නේ ස්වකීය ආර්ථිකය ද හකුළුවමින් ලෝක ආර්ථික රිද්මයට හිරිහැර කිරීමක් බවය.
බ්රික්ස් සමුළුව අතරතුර, සමුළුව නියෝජනය කරන ලෝක නායකයින් පොදු කලකිරීමක් ප්රකාශ කළහ. චීන අගමැති ලී කියැං “ඒකපාර්ශ්විකත්වය සහ ආරක්ෂණවාදය ගෝලීය වර්ධනයට තර්ජනයක්” බවට අනතුරු ඇඟවීය. “කිසිම තනි රටක් වෙළඳ ආඛ්යානයේ ආධිපත්යය දැරිය යුතු නැත” … ඉන්දීය අගමැති මෝදි කීවේය.
බ්රික්ස් රටවල් කෙරෙහි බලපෑම
ලෝක ජනගහනයෙන් 40% කට වඩා නියෝජනය කරන සහ ගෝලීය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් වර්ධනය වන කොටස නියෝජනය කරන බ්රික්ස් කණ්ඩායමට ට්රම්ප්ගේ තීරු බදු අවිචාරය සෘජුවම බලපා ඇත:
බ්රික්ස් අතර විශාලතම අපනයනකරු වන චීනය, එක්සත් ජනපද තීරුබදු හේතුවෙන් බිලියන ගණනක අපනයන පාඩු ලබන්නට නියමිතය. මේ වනවිට චීනනය ඇමරිකානු භාණ්ඩ සඳහා තමන්ගේම පළිගැනීමේ තීරුබදු මාලාවකින් ට්රම්ප්ට ප්රතිචාර දක්වා ඇත.
මේ තීරුබදු ඉන්දිවායේ සාම්ප්රදායික සැපයුම් දාමයන්ට බාධා කර ඇත. වානේ මිලෙහි තියුණු වැඩිවීමක් සහ කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන අවිනිශ්චිතතාවයක් පිළිබඳ ඉන්දියාව පුරෝකථනය කර ඇත.
චීනයට සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට කරන අපනයන මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින බ්රසීලය, අභ්යන්තර ආර්ථික මන්දගාමිත්වයක් ඇති කළ හැකි ඩොමිනෝ බලපෑමක් ගැන බිය වේ. එනම් එක් ප්රවේශයක් වෙනස්වන විට එය දාම ප්රතික්රියාවක් ලෙස සමස්ථ ආර්ථික හැසිරීමේම වෙනසක් ඇති කරනු ඇතැයි යන බියය.
භූ දේශපාලනික ආතතීන් හේතුවෙන් දැනටමත් හුදකලා වී ඇති රුසියාව, එක්සත් ජනපද වෙළඳ සතුරුකම පුළුල් රුසියානු විරෝධී න්යාය පත්රයක කොටසක් ලෙස සලකයි.
කුඩාම BRICS ආර්ථිකය වන දකුණු අප්රිකාව, ගෝලීය වෙළඳපොළට සාධාරණ ප්රවේශයකින් ඇතුළුවීමට තිබුණු හැකියාව වැළැක්වීම පිළිබඳව කනස්සල්ල පළ කළේය.
ට්රම්ප්ගේ මේ හැසිරීමේ ප්රතිඵලය වන්නේ අභ්යන්තර වෙළඳාම ශක්තිමත් කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපද ඩොලරය මත යැපීම අඩු කිරීම සහ එක්සත් ජනපද බලපෑමට අඩු අවදානමක් ඇති ස්වකීය නව මූල්ය ශිල්පයක් නිර්මාණය කරගැනීමට BRICS නායකයින් අතර වර්ධනය වන ඉල්ලීමය.
බහු ධ්රැවීයතාවක් කරා යාමක්
- ට්රම්ප්ගේ පීඩන උපක්රමවලට ප්රතිචාර වශයෙන්, BRICS පහත සඳහන් කරුණු පිළිබඳ සාකච්ඡා වේගවත් කර ඇත:
- වැඩි ණය දීමේ බලයක් සහිත BRICS සංවර්ධන බැංකු ව්යාප්තියක් ආරම්භ කිරීම.
- එක්සත් ජනපද මූල්ය පද්ධතිය මත යැපීම අඩු කිරීම සඳහා විභව පොදු ඩිජිටල් මුදල් ඒකකයක් සඳහා යොමු වීම.
- ඩොලර් අඩු කිරීම – දේශීය මුදල් වෙත වෙළඳාම මාරු කිරීම හෝ එක්සත් ජනපදය මඟ හරින නව පද්ධති සකස් කිරීම.
ට්රම්ප්ගේ ක්රියාවන්, කඩාකප්පල්කාරී වුවද, නොදැනුවත්වම ලෝකය බහු ධ්රැවීය ආර්ථික පද්ධතියක් කරා තල්ලු කරන බව සමහර විශ්ලේෂකයින් විශ්වාස කරයි. එහිදී එක්සත් ජනපදය තවදුරටත් සියලු වෙළඳ හා මූල්ය මධ්යස්ථානය නොවේ.
ලෝකය වෙනස් විය හැකි ආකාරය
- ට්රම්ප්ගේ ආර්ථික ජාතිකවාදය පහත සඳහන් තත්ත්වයන් නිර්මාණය වීමට හේතු විය හැකි බවට ආර්ථික විද්යාඥයෝ අනතුරු අඟවති.
- ආනයන තීරුබදු මිල ඉහළ නංවන බැවින්, එක්සත් ජනපදයේ උද්ධමනය වැඩි වීමට නියමිතව ඇත.
- තරඟකාරී මූල්ය සන්ධාන සමඟ ඛණ්ඩනය වූ ගෝලීය වෙළඳ පද්ධති බිහිවනු ඇත.
- වෙළඳ යුද්ධ ආයෝජන සහ සහයෝගීතාව අඩු කරන බැවින්, ගෝලීය ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී වීම අපේක්ෂිතය.
- බටහිර රටවල් සහ බ්රික්ස් වැනි කණ්ඩායම් අතර මිලිටරිමය නොව ආර්ථිකමය වශයෙන් නව සීතල යුද්ධයක් නිර්මාණය වනු ඇත.
මේ සියල්ල පෙන්වා දෙන්නේ අනාගතයේ ඇති බිහිසුණු අවිනිශ්චිතතාවයකි. ඇත්තම කතාව නම් ජනාධිපති ට්රම්ප්ගේ ප්රතිපත්ති සහ ඔහුගේ වාචාලකම ඇමරිකාවේ ආර්ථික හවුල්කරුවන් අතර ගැඹුරු අවිනිශ්චිත හැඟීමක් ඇති කර තිබෙන බවය.
බ්රික්ස් සමුළුවේදී, පණිවිඩය පැහැදිලි විය: ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තවදුරටත් එකම ආර්ථික සුපිරි බලය නොවන අනාගතයකට ලෝකය සූදානම් වෙමින් සිටී. මෙම මාරුව වඩාත් සමබර ගෝලීය පිළිවෙළකට මඟ පාදන්නේද නැතහොත් ගැඹුරු බෙදීමක් ඇති කරන්නේද යන්න ඉදිරි වසරවලදී දෙපාර්ශ්වයම ප්රතිචාර දක්වන ආකාරය මත රඳා පවතී.
නමුත් එක් දෙයක් ස්ථිරය. ට්රම්ප්ගේ බලපෑම ලෝක ආර්ථිකය නැවත සකස් කරමින් ඇත. එහි රැළිවල බලපෑම් ලෝකයට දැනෙන්නට පටන් ගෙන තිබේ.
