ලෝකයේ තෙල් ප්රවාහනයෙන් වැඩි කොටසක් සිදුවන උපායමාර්ගිකව වැදගත් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර යුධමය උණුසුම යළිත් ඉහළ ගොස් තිබේ. 2026 මැයි 7 වන දින හෝ ඊට ආසන්න දිනකදී දෙපාර්ශවයම එම ප්රදේශයේ හමුදා ක්රියාමාර්ග වාර්තා කර ඇත.
ඉරාන පාර්ශවයේ ප්රකාශය
ඉරාන රාජ්ය විකාශකයා (IRIB) නිර්නාමික ජ්යෙෂ්ඨ හමුදා නිලධාරියෙකු උපුටා දක්වමින් වාර්තා කළේ, පළමුව අමෙරිකානු හමුදාව විසින් ඉරාන තෙල් නැවකට ප්රහාරයක් එල්ල කළ බවයි. ඉන් අනතුරුව, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ සිටි ඇමරිකානු නාවික හමුදා නැව් ඉලක්ක කරගනිමින් ඉරාන හමුදා මිසයිල ප්රහාර එල්ල කර තිබේ.
අදාළ ප්රහාරයෙන් ඇමරිකානු නාවික ඒකකවලට හානි සිදුවූ බවත්, ඔවුන් එම ප්රදේශයෙන් ඉවත් වූ බවත් එම නිලධාරියා සඳහන් කළේය. ෆාර්ස් පුවත් සේවය සහ ප්රෙස් ටීවී ඇතුළු ඉරාන මාධ්ය මෙය හැඳින්වූයේ අමෙරිකානු ආක්රමණයට එරෙහිව එල්ල කළ ප්රබල සහ කඩිනම් ප්රතිචාරයක් ලෙසය. මෙම ප්රහාර සඳහා බැලිස්ටික් මිසයිල, කෲස් මිසයිල, ඩ්රෝන යානා සහ කුඩා ප්රහාරක යාත්රා භාවිතා කර ඇති බව ද වාර්තා වේ.
ජස්ක් වරාය ආසන්නයේ තිබූ ඉරාන තෙල් නැවක් ඉලක්ක කර ගනිමින් අමෙරිකාව මෑතකදී ඇති කරගත් සටන් විරාමය උල්ලංඝනය කර ඇති බව ඉරාන හමුදා අණදෙන මූලස්ථානය (Khatam al-Anbiya) පවසයි. මීට අමතරව කේෂ්ම් දූපත සහ බන්දාර් අබ්බාස් ආසන්නයේ ද පිපිරීම් සහ ප්රහාර වාර්තා වී ඇත. අමෙරිකාවේ මෙම ක්රියාව මුහුදු කොල්ලකෑමක් ලෙස හඳුන්වන ඉරානය, ඕනෑම ප්රහාරයකට දැඩි ලෙස ප්රතිචාර දක්වන බවට ද අනතුරු අඟවා තිබේ.
අමෙරිකානු පාර්ශවයේ සහ අනෙකුත් වාර්තා
අමෙරිකානු මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානය (CENTCOM) මේ සම්බන්ධයෙන් වෙනත් විස්තරයක් ඉදිරිපත් කරයි. ඔවුන් පවසන්නේ කිසිදු උසිගැන්වීමකින් තොරව ඉරාන හමුදා විසින් අමෙරිකානු නාවික හමුදාවට අයත් USS Truxtun, Rafael Peralta සහ Mason යන නෞකා වෙත මිසයිල, ඩ්රෝන සහ කුඩා යාත්රා මගින් ප්රහාර එල්ල කළ බවය. අමෙරිකානු හමුදා එම තර්ජන මැඩපැවැත්වූ බවත්, ආත්මාරක්ෂාව සඳහා ඉරාන හමුදා මධ්යස්ථාන වෙත ප්රතිප්රහාර එල්ල කළ බවත් ඔවුන් පවසයි. අමෙරිකානු නෞකාවලට කිසිදු හානියක් සිදුවී නොමැති බව ද ඔවුන් අවධාරණය කරයි.
අමෙරිකාව මේ වන විට ඉරානයට එරෙහි පීඩනය වැඩි කිරීමේ පියවරක් ලෙස ඉරාන වරායන් වටලෑමේ මෙහෙයුමක නිරතව සිටී. මෙම කාලය තුළ අදාළ මෙහෙයුම්වලට බාධා කිරීමට උත්සාහ කළ ඉරාන තෙල් නැව් කිහිපයක් අමෙරිකානු හමුදා විසින් අකර්මන්ය කර ඇති බව ද වාර්තා වේ.
රොයිටර් පුවත් සේවය වාර්තා කළේ අමෙරිකානු නාවික ඒකකවලට ඉරාන මිසයිල ප්රහාර එල්ල වූ බවත්, හානි සිදුවීමෙන් පසු එම ඒකක පසුබැස ඇති බවට ඉරානය කරන ප්රකාශයත් ය. අල් ජසීරා පුවත් සේවය ඉරාන වෙරළබඩ ප්රදේශවලින් ඇසුණු පිපිරීම් පිළිබඳව අවධානය යොමු කර ඇති අතර, දෙපාර්ශවය අතර ගැටුම් අවසන් කිරීමට සාකච්ඡා පවත්වන අතරතුර මෙම සිදුවීම වීම විශේෂත්වයක් බව පෙන්වා දී ඇත.
දෙපාර්ශවය අතර ඇති බිඳෙනසුළු සටන් විරාමය ලෝකයේ ආතතිය වැඩි කර තිබේ. මෙම ගැටුම්කාරී තත්ත්වය හේතුවෙන් නාවික ගමනාගමනයට අවදානමක් මතු වී ඇති අතර ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ යාමට ද එය හේතු වී ඇත. මෙය මහා පරිමාණ යුද්ධයක් දක්වා වර්ධනය වේද නැතහොත් සාකච්ඡා මගින් සමනය කරගත හැකිවේද යන්න පිළිබඳව ලෝක ප්රජාව දැඩි අවධානයෙන් පසුවෙයි.
