අමායා උඩුවැරැල්ල –
මරණයේ නිම්නය නැතහොත් Death Valley යනු නැගෙනහිර කැලිෆෝනියාවේ, උතුරු මොජාවේ කාන්තාරයේ( Northern Mojave Desert ) මහා ද්රෝණි කාන්තාරයට ( The Great Basin Desert ) මායිම්ව පිහිටි කාන්තාර නිම්නයක්. එය ගිම්හාන කාලයේදී පෘථිවියේ උණුසුමින් වැඩිම ස්ථානය ලෙස සැලකෙනවා.
සොබා දහමට ආදරය කරන්නන් Death Valley හි ජාතික වනෝද්යානය වෙත ඇදී එන්නේ ජලය අතිශයින්ම දුර්ලභ, එක්සත් ජනපදයේ වියළිම ස්ථානයේ වෙනස් ස්වරූපය විඳගැනීමට යි. මෙම වනෝද්යානයේ නැගෙනහිර මායිමේ විශාල පැතලි ද්රෝණියක් පිහිටා තිබෙනවා. ” Badwater ” නම් එම ද්රෝණිය මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 282 ( 86 m ) පමණ පහළින් පිහිටා තිබෙන අතර සාමාන්යයෙන් එය වියළි, දූවිලි සහිත මුඩු බිමක්.
බොහෝ විට එය ස්ඵටික වූ ලුණු වලින් ආවරණය වී ඇති අතර, ඉඳහිට ජලයෙන් යට වූ උල්පතකින් කාන්දු වන විෂ සහිත ජලයෙන් වැසී පවතිනවා. නමුත් වර්ෂාපතනය ලැබෙන කාලයට උද්යානයේ ඉතිරි ජලය ද්රෝණියට ගලා යෑම මඟින් එහි විලක් නිර්මාණය වනවා. සාමාන්යයෙන් විල පවතින්නේ සති කිහිපයක් පමණයි. ඒ Death Valley හි පවතින අධික තාපය හේතුවෙන් ඉතා වේගයෙන් ජලය වාෂ්ප වී යාම නිසා.
බොහෝ වසරවලදී, වර්ෂාපතනය නොමැතිකම නිසා විල සෑදෙන්නේ යන්තම්න්. සාමාන්යයෙන් වනෝද්යානයට වාර්ෂිකව අඟල් 2 ( 5.1 cm ) පමණ වර්ෂාපතනයක් ලැබෙනවා. පසුගිය 2023 වසරේ අගෝස්තු මාසයේ ඇති වූ සුළි කුණාටුවක් හේතුවෙන් Death Valley මත අඟල් 2.2 පමණ වර්ෂාපතනයක් සිදු වී තිබුනා.
මේ නිසා ද්රෝණියේ 11.3 km පමණ දිග, 6.4 km දක්වා විශාල විලක් නිර්මාණය වූ අතර එහි ගැඹුර අඩි 2 ලෙස වාර්තා වී තිබුනා. නාසා හි පෘථිවි නිරීක්ෂණාගාරයට අනුව වසර 20 කට ආසන්න කාලයක් තුළ වාර්තා වූ වැඩිම විශාලත්වය මෙයයි. ශීත ඍතුවේ දී, විල මෙම ප්රමාණයෙන් අඩකට වඩා හැකිලුණු අතර අඟල් කිහිපයකින් එහි ගැඹුරු වැඩි වී තිබුනා.
මෙසේ පැවති විල සියල්ලන් පුදුමයට පත් කරමින් 2024 පෙබරවාරි, එනම් මේ දක්වාම මාස 06 ක් වැනි කාලයක් පුරා සිඳී යාමට ලක් නොවී පවතිනවා. Death Valley හි ජාතික වනෝද්යානයේ නිලධාරීන් ද මේ සම්බන්ධයෙන් පුදුමයට පත්ව ඇති අතර මෙය දුර්ලභ සංසිද්ධියක් බවත් මේ ආකාරයට මෙම විල අප්රේල් මාසයේ අග වනවිටත් පැවතෙනු ඇති බවටත් විශ්වාසය පල කරනවා. මේ තියෙන්නේ තවමත් නොසිඳී පවතින ඒ විල…
