බෙල්ලට පිහිය තබා සාමය ගැන කතා කිරීම… දෙවන වටයේ සාම සාකච්ඡාවලට පකිස්ථානයට දූතයන් යැවූ ට්‍රම්ප් සාකච්ඡාවේදී තම කොන්දේසිවලට එකඟ නොවුනහොත් ඉරානය වනසන බව කියයි!

උපෙක්ෂා උඩුවැරැල්ල –

2026 වසරේ ආරම්භ වූ ඉරාන යුද්ධය නිමා කිරීමේ අරමුණින් ඉරානය සමඟ පැවැත්වෙන සෘජු සාම සාකච්ඡාවල අලුත්ම වටය සඳහා ඇමරිකානු උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස්, විශේෂ නියෝජිත ස්ටීව් විට්කොෆ් සහ ජනාධිපති උපදේශක ජැරඩ් කුෂ්නර්   පාකිස්තානය බලා පිටත්ව යන බව ධවල මන්දිරය තහවුරු කර තිබේ.

අද දින ‘Truth Social’ මාධ්‍ය ජාලය ඔස්සේ විශේෂ ප්‍රකාශයක් කරමින් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මෙම පියවර නිල වශයෙන් නිවේදනය කළේය. එහිදී ඉරානය වෙත දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කළ ඔහු, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඉතා සාධාරණ සහ යුක්ති සහගත එකඟතාවක් (DEAL) යෝජනා කර ඇති බවත්, ඉරානය එය පිළිගත යුතු බවත් අවධාරණය කළේය.

එසේ නොවන්නේ නම්, ඉරානයේ පිහිටි සෑම විදුලි බලාගාරයක්ම සහ සෑම පාලමක්ම විනාශ කරන බවට ඔහු තර්ජනය කළේය.

ට්‍රම්ප්ගේ ප්‍රකාශය  මෙහි දැක්වේ.

එහි සිංහල පරිවර්තනය මෙසේය.

• “අපගේ සටන් විරාම ගිවිසුම අමු අමුවේ උල්ලංඝනය කිරීමක්! ඉරානය විසින් එල්ල කරන ලද මෙම ප්‍රහාර බොහොමයක් ඉලක්ක කර තිබුණේ ප්‍රංශයට අයත් නෞකාවකට සහ එක්සත් රාජධානියට අයත් භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නෞකාවකටයි. එය කිසිසේත්ම යහපත් දෙයක් නෙවෙයි, නේද?මගේ නියෝජිතයන් හෙට සවස් වන විට සාකච්ඡා සඳහා පාකිස්තානයේ ඉස්ලාමාබාද් නුවරට ළඟා වනු ඇත. ඉරානය පසුගියදා නිවේදනය කළේ ඔවුන් හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය වසා දමන බවයි. එය පුදුම සහගත ප්‍රකාශයකි. මන්ද, අප විසින් පනවා ඇති නාවික අවහිරය (Blockade) මගින් එය දැනටමත් වසා දමා ඇති බැවිනි. ඔවුන් නොදැනුවත්වම අපට උදව් කරමින් සිටියි. එම මුහුදු මාර්ගය වැසී යාමෙන් පාඩු ලබන්නේ ඔවුන්ම පමණි. ඒ හරහා ඔවුන්ට දිනකට ඩොලර් මිලියන 500ක අලාභයක් සිදු වේ! ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට එයින් කිසිදු අලාභයක් සිදු නොවේ. ඇත්ත වශයෙන්ම, මේ වන විට බොහෝ නෞකා ප් රමාණයන් ටෙක්සාස්, ලුසියානා සහ ඇලස්කා වරායන් වෙත ගමන් කරමින් තිබෙන්නේ ඉන්ධන පටවා ගැනීමටයි. ඒ සියල්ල සැමවිටම ‘සැර පරුෂ පුද්ගලයා’ වීමට උත්සාහ කරන ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ (IRGC) මෝඩ ක්‍රියාවලට ස්තූතිවන්ත වන්නට සිදු වූවකි. අපි ඉතාමත් සාධාරණ සහ තර්කානුකූල එකඟතාවක් (DEAL) ඔවුන්ට යෝජනා කර සිටිමු. ඔවුන් එය පිළිගනු ඇතැයි මම බලාපොරොත්තු වෙමි. මන්ද, ඔවුන් එය පිළිගැනීමට අපොහොසත් වුවහොත්, ඉරානයේ පිහිටි සෑම විදුලි බලාගාරයක්ම සහ සෑම පාලමක්ම එක්සත් ජනපදය විසින් විනාශ කර දමනු ඇත. තවදුරටත් මම කරුණාවන්ත පුද්ගලයෙකු ලෙස කටයුතු කරන්නේ නැත (NO MORE MR. NICE GUY!). එම ස්ථාන ඉතා වේගයෙන් සහ ඉතා පහසුවෙන් බිම හෙළනු ඇත. ඔවුන් මෙම එකඟතාවයට නොපැමිණෙන්නේ නම්, පසුගිය වසර 47 පුරා වෙනත් ජනාධිපතිවරුන් විසින් ඉරානය සම්බන්ධයෙන් කළ යුතුව තිබූ දේ ඉටු කිරීමට ලැබීම මට ගෞරවයකි.ඉරාන මිනීමරු යන්ත්‍රය අවසන් කිරීමට කාලය එළඹ ඇත! – ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ජේ. ට්‍රම්ප්

මෙම නිවේදනය නිකුත් වූයේ ඉස්ලාමාබාද් නුවර පැවති පළමු වටයේ මුහුණට මුහුණ සාකච්ඡා කිසිදු එකඟතාවයකින් තොරව බිඳ වැටී සතියකට පසුවය.අප්‍රේල් 11-12 යන දිනවල ඉස්ලාමාබාද්හි සෙරීනා හෝටලයේදී පාකිස්තානයේ මැදිහත් වීමෙන් පැවති එම සාකච්ඡා සඳහා ද ඇමරිකාව නියෝජනය කරමින් මෙම පිරිසම සහභාගී වූහ. ඉරාන දූත පිරිස මෙහෙයවන ලද්දේ විදේශ අමාත්‍ය අබ්බාස් අරග්චි සහ පාර්ලිමේන්තු කථානායක මොහොමඩ් බගර් ගලිබාෆ් විසිනි.

පැය 21කට අධික කාලයක් පැවති එම දීර්ඝ සාකච්ඡාවලින් අනතුරුව උප ජනාධිපති වෑන්ස් ප්‍රකාශ කළේ ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික වැඩසටහන සීමා කිරීම ඇතුළු ඇමරිකාවේ ප්‍රධාන ඉල්ලීම් ඉරානය ප්‍රතික්ෂේප කළ බවය. දෙපාර්ශවයම සාකච්ඡා බිඳ වැටීම සම්බන්ධයෙන් එකිනෙකාට චෝදනා කරගත් අතර ඇමරිකානු දූත පිරිස පාකිස්තානයෙන් පිටව ගියහ..

ඉරානයේ ස්ථාවරය තවමත් අවිනිශ්චිතය

තමන් මෙම සාකච්ඡා සඳහා නියෝජිත පිරිසක් එවන්නේද යන්න පිළිබඳව ඉරානය මෙතෙක් නිල වශයෙන් තහවුරු කර නොමැත. ඇමරිකාවේ ප්‍රවේශය පිළිබඳව ඉරාන බලධාරීන් සැක පළ කරන අතර, ඕනෑම ස්ථිර එකඟතාවයකට පෙර ඔවුන්ගේ කොන්දේසි ඉටු විය යුතු බවට ඔවුහු දිගින් දිගටම අවධාරණය කරති.

කෙසේ වෙතත්, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සන්නිවේදනයන් තවමත් ක්‍රියාත්මක මට්ටමේ පවතී. අද දින පාකිස්තාන නියෝජ්‍ය අග්‍රාමාත්‍ය සහ විදේශ අමාත්‍ය ඉෂාක් ඩාර්, ඉරාන විදේශ අමාත්‍ය අබ්බාස් අරග්චි සමඟ දුරකථනයෙන් සාකච්ඡා කළේය. කලාපීය සාමය සහ ස්ථාවරත්වය තහවුරු කිරීම සඳහා අඛණ්ඩ සංවාදයක අවශ්‍යතාවය එහිදී දෙපාර්ශවයම අවධාරණය කළහ.

එසේම ඉරාන ජනාධිපති මසූඩ් පෙසෙෂ්කියන් සහ පාකිස්තාන අග්‍රාමාත්‍ය ෂෙහ්බාස් ෂරීෆ් අතර දුරකථන සංවාදයක් නුදුරේදීම සංවිධානය කිරීමට ද ඔවුහු එකඟ වූහ.

දෙවන වටය වෙනුවෙන් පාකිස්තානය ආරක්ෂාව තර කරයි

තීරණාත්මක විය හැකි මෙම දෙවන වටයේ සාකච්ඡා සඳහා සත්කාරකත්වය සැපයීමට පාකිස්තානය මේ වන විට දැඩි සූදානමකින් පසුවේ. ඉස්ලාමාබාද් සහ රාවල්පිණ්ඩි නගර පුරා ආරක්ෂාව දැඩි කර ඇති අතර, පොලිස් නිලධාරීන් 10,000කට අධික සංඛ්‍යාවක් සේවයේ යොදවා තිබේ. නගරය පුරා මුරපොළවල් 600කට වඩා ස්ථාපනය කර ඇත.

‘නූර් ඛාන්’ ගුවන් කඳවුර සහ ඉස්ලාමාබාද් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ අවට ඇති සංවේදී කලාප අද රාත්‍රියේ සිට වසා දැමීමට නියමිතය. ප්‍රධාන මාර්ග රැසක් විකල්ප මාර්ග වෙත හරවා යවා ඇති අතර, හෝටල් සහ නවාතැන්පොළවල් වෙත පැමිණෙන අමුත්තන් පිළිබඳ වාර්තා දිනපතා පොලිසියට ලබා දිය යුතු බවට නියෝග කර තිබේ. ප්‍රවාහන සේවා කිහිපයක් ද සීමා කර ඇති අතර, විදෙස් දූත පිරිස් පැමිණීමට නියමිත බැවින් මුළු නගරයම දැඩි අවධානයෙන් පසුවේ

2026 ඉරාන යුද්ධය සහ අස්ථාවර සටන් විරාමය

මෙම සාකච්ඡා පැවැත්වෙන්නේ 2026 පෙබරවාරි 28 වන දින ඇමරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය එක්ව ඉරානයට ප්‍රහාර එල්ල කිරීමත් සමඟ ආරම්භ වූ මහා පරිමාණ යුද්ධය අවසන් කිරීමේ ප්‍රයත්නයක් වශයෙනි. මෙම යුද්ධය හේතුවෙන් ඉරානයට, ලෙබනනයට සහ සමස්ත කලාපයටම විශාල හානියක් සිදු වූ අතර දහස් ගණනක් මිය ගියහ. එසේම ගෝලීය තෙල් සැපයුමට ද මෙයින් දැඩි බලපෑම් එල්ල විය.

පාකිස්තානයේ මැදිහත් වීමෙන් අප්‍රේල් 8 වන දින සති දෙකක සටන් විරාමයක් ක්‍රියාත්මක විය. එම එකඟතාවය යටතේ ලොව ප්‍රධානතම තෙල් ප්‍රවාහන මාර්ගයක් වන හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය යළි විවෘත කිරීමට ඉරානය එකඟ වුවද, එහි ක්‍රියාත්මක වීම අක්‍රමවත් වී තිබේ. ඉරානය කෙටි කලකට නෞකා ගමනාගමනයට ඉඩ දී නැවතත් සීමා පැනවූ අතර, ඇමරිකාව ද ඉරාන වරායන් වෙත පනවා ඇති නාවික අවහිරය දිගටම පවත්වාගෙන යයි. මෙම සටන් විරාමය දීර්ඝ නොකළහොත් එය අප්‍රේල් 22 වන දින අවසන් වීමට නියමිතය.

ගැටුමේ නව ප්‍රවණතා

වර්තමාන තත්ත්වය තුළ ප්‍රධාන ප්‍රවණතා කිහිපයක් හඳුනාගත හැකිය:

• රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ගම්‍යතාවය සහ යුද පීඩනය: සති කිහිපයක දරුණු සටන්වලින් පසුව, දෙපාර්ශවයම පාකිස්තානයේ මැදිහත් වීමෙන් පැවැත්වෙන ඉහළ පෙළේ සාකච්ඡා වෙත යොමු වී ඇත. මෙය දශක ගණනාවකට පසු ඇමරිකාව සහ ඉරානය අතර සිදුවන ඉහළම මට්ටමේ සෘජු සම්බන්ධතාවයයි. එහෙත් ට්‍රම්ප්ගේ නව අනතුරු ඇඟවීම්වලින් පෙනී යන්නේ ඇමරිකාව රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සාකච්ඡා මෙන්ම දැඩි යුද පීඩනය ද එකවර භාවිතා කරන බවයි.
• අස්ථාවර සටන් විරාමය සහ කලාපීය බලපෑම: සටන් විරාමය අතරතුර ඉරානය සිය මිසයිල මධ්‍යස්ථාන අලුත්වැඩියා කිරීමට සහ හමුදාව ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමට කටයුතු කර ඇත. හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ සිදුවන සිදුවීම් සහ ලෙබනනයේ පවතින නොසන්සුන්කාරී තත්ත්වය හේතුවෙන් ඕනෑම මොහොතක තත්ත්වය යළිත් දරුණු විය හැකි බව පෙනේ.
• පාකිස්තානයේ වර්ධනය වන භූමිකාව: පාකිස්තානය මෙම ගැටුමේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථ මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස ඉස්මතු වී ඇති අතර, වොෂින්ටනයේ සහ ටෙහෙරානයේ ප්‍රසාදය දිනා ගැනීමට සමත් වී ඇත. චීනය, සෞදි අරාබිය සහ තුර්කිය වැනි රටවල් ද පාකිස්තානයේ මෙම උත්සාහයට සහයෝගය පළ කර තිබේ.
• ආර්ථික සහ මානුෂීය අර්බුදය: හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ බාධා කිරීම් හේතුවෙන් ලෝක බලශක්ති වෙළෙඳපොළට දැඩි බලපෑම් එල්ල වී ඇත. සටන් විරාමය දීර්ඝ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, නැවතත් ප්‍රහාර එල්ල වීම, ජනයා අවතැන් වීම සහ තෙල් මිල ඉහළ යාම වැළැක්විය නොහැකි වනු ඇත.

මෙම සාකච්ඡා හරහා ඉතා ඉක්මන් විසඳුමක් ලැබෙනු ඇතැයි කිසිවෙකු අපේක්ෂා නොකරයි. පළමු වටයේදී දෙපාර්ශවය අතර පවතින දැඩි අවිශ්වාසය මනාව පැහැදිලි විය. කෙසේ වෙතත්, පාකිස්තානයේ සූදානම සහ ඉහළ පෙළේ දුරකථන සංවාද දෙස බලන විට පෙනී යන්නේ දෙපාර්ශවයම වහාම යුද්ධයට යාමට වඩා සාකච්ඡා මාර්ගයට තවමත් අවස්ථාවක් දීමට කැමැත්තෙන් පසුවන බවය.

සටන් විරාමය අවසන් වීමට කාලය ගෙවී යද්දී, ඉස්ලාමාබාද්හි ඉදිරි දින කිහිපය තුළ ගන්නා තීරණ මගින් මෙම යුද්ධය රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකව නිමා වේද නැතහොත් නැවතත් දරුණු ප්‍රචණ්ඩත්වයකට පෙරළේද යන්න තීරණය වනු ඇත.