කපිල කේ හීනටියන –
දෙපාර්ශවය අතර සාම සාකච්ඡා සහ සටන් විරාම එකඟතාවන් පිළිබඳ සංවේදී සංවාද පසුබිමක් නිර්මාණය වෙමින් පවතින අතරතුර, ඇමෙරිකානු එක්සත් ජනපද හමුදාව විසින් දකුණු ඉරාන කලාපය ඉලක්ක කර ගනිමින් නව ප්රහාර මාලාවක් දියත් කර තිබේ. මෙම හමුදාමය ප්රහාරයන්හි ප්රධාන ඉලක්ක බවට පත්ව ඇත්තේ මුහුදු සීමාවන් තුළ නාවික බිම්බෝම්බ (Naval mines) ස්ථානගත කිරීමට උත්සාහ කළ සන්නද්ධ බෝට්ටු සහ ඉරාන මිසයිල දියත් කිරීමේ මධ්යස්ථාන (Missile launch sites) බව ඇමරිකාව පවසයි.
ඇමෙරිකානු මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානය (US Central Command – CENTCOM) නිල වශයෙන් ප්රකාශ කරන අන්දමට, මෙම ප්රහාර මාලාව දියත් කර ඇත්තේ පූර්ණ වශයෙන්ම ස්වයං ආරක්ෂාව (Self-defense) වෙනුවෙනි. කලාපය තුළ ස්ථානගත කර සිටින ඇමෙරිකානු සේනාංක සහ හමුදා භටයන් වෙත ඉරාන සන්නද්ධ බලකායන්ගෙන් එල්ල විය හැකි ක්ෂණික තර්ජනවලින් ඔවුන්ව ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා මෙම පියවර ගත් බව සෙන්ට්කොම් බලධාරීහු අවධාරණය කරති.
අමෙරිකානු මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානයේ (CENTCOM) ප්රධානී අද්මිරාල් බ්රැඩ් කූපර් සහ අනෙකුත් ඉහළ පෙළේ ආරක්ෂක නිලධාරීන් ඒකාබද්ධ ප්රකාශයක් කරමින් කියා සිටියේ, භූමියේ පවතින ආසන්නතම සහ ක්ෂණික අනතුරු වළක්වා ගැනීම සඳහා මෙවැනි මිලිටරිමය ක්රියාමාර්ගයක් ගැනීම අත්යවශ්ය වූවක් බවයි.
කෙසේ වෙතත්, දැනට පවතින සටන් විරාම (Ceasefire) වාතාවරණය සහ සාමකාමී වටපිටාව පිළිබඳව ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ඉතා ඉහළ සංයමයකින් (Restraint) යුතුව කටයුතු කරමින් සිටින බව අද්මිරාල්වරයා ඇතුළු නිලධාරීන් වැඩිදුරටත් ප්රකාශ කර ඇත. කලාපීය සාම සාකච්ඡා තවදුරටත් ඉදිරියට ඇදෙන අතරතුර පවා, තමන්ගේ සන්නද්ධ බලකායන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සහ ඔවුන්ව ආරක්ෂා කර ගැනීම අඛණ්ඩවම සිදු කරන බව ද බටහිර ආරක්ෂක අංශ පෙන්වා දෙයි.
ඉරානය දැඩි ලෙස හෙළා දකී
දකුණු ඉරාන කලාපයට එල්ල වූ ඇමෙරිකානු ප්රහාර මාලාව ඉරාන මාධ්ය විසින් ඉතා දැඩි ලෙස හෙළා දැක ඇති අතර, ඔවුන් මෙම ප්රහාරයන් හඳුන්වා දී ඇත්තේ ඉස්ලාමීය ජනරජයට එරෙහිව එල්ල කරන ලද පැහැදිලි ආක්රමණශීලී ක්රියාවක් (Acts of aggression) ලෙසය. ඉරානයේ ‘ෆාර්ස්’ (Fars News) පුවත් ඒජන්සිය ඇතුළු එරට රාජ්ය අනුබද්ධිත මාධ්ය ආයතන වාර්තා කරන අන්දමට, ඇමෙරිකානු ප්රහාරක ගුවන් යානා සහ හෙලිකොප්ටර් යානා මඟින් මෙම ප්රහාරයන් එල්ල කර ඇත්තේ බන්දර් අබ්බාස් (Bandar Abbas) නගරය සහ කෙෂ්ම් දූපත (Qeshm Island) ආසන්නයේ පිහිටි ඉරාන මුහුදු සීමාව තුළ සාමකාමී මෙහෙයුම්වල නිරතව සිටි ඉරාන නාවික බෝට්ටු ඉලක්ක කර ගනිමිනි.
එම මාධ්ය වාර්තා වැඩිදුරටත් පෙන්වා දෙන්නේ, මෙම බෝට්ටු ඉරාන මුහුදු සීමාව තුළ සාමාන්ය ආරක්ෂක රාජකාරිවල (Defensive duties) නිරත වෙමින් සිටි ඒවා බවය. මෙම ප්රහාරයත් සමඟ ප්රදේශය පුරා විශාල පිපිරීම් ශබ්ද කිහිපයක් ඇසුණු බවත්, එහිදී ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායට (IRGC) අයත් බෝට්ටු කිහිපයකට සෘජුවම ප්රහාර එල්ල වී ඇති බවත් මාධ්ය වාර්තා තහවුරු කළේය.
මෙම ප්රහාරය හේතුවෙන් ඉරාන සෙබළුන් කිහිපදෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව සහ තුවාල ලබා ඇති බව ද (Casualties) වාර්තා වේ. දැනට පවතින සටන් විරාම එකඟතාවන් රුදුරු ලෙස උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස මෙම ප්රහාරය හඳුන්වන ඉරාන මාධ්ය, අතිශය සංවේදී සාම සාකච්ඡා වටයක් පවතින මොහොතක කලාපය තුළ අස්ථාවරත්වයක් ඇති කිරීමට ඇමෙරිකාව මෙලෙස උත්සාහ කරන බවට ඍජුවම චෝදනා කරයි.
ඉරාන ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති ක්රියාත්මක වෙයි
ඉරාන අභ්යන්තර ආරංචි මාර්ග ප්රකාශ කරන්නේ, එල්ල වූ ඇමෙරිකානු ප්රහාරයන්ට එරෙහිව ඉරාන ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති (Air defense systems) ඉතා කඩිනමින් සහ ඵලදායී ලෙස ප්රතිචාර දැක්වූ බවත්, එහිදී සතුරු ඉලක්ක කිහිපයක්ම බිම හෙළීමට තමන්ට හැකි වූ බවත්ය. ඉරාන රජයේ උසස් නිලධාරීන් සහ රාජ්ය මාධ්ය අවධාරණය කර සිටින්නේ, පවතින සමස්ත තත්ත්වය මේ වන විට පූර්ණ වශයෙන්ම තමන්ගේ පාලනය යටතේ පවතින බවත්, ප්රහාරයෙන් සිදු වූ හානිය ඉතා අවම මට්ටමක පවතින බවත්ය.
ඔවුන් ඇමෙරිකාවේ මෙම මිලිටරිමය පියවර හඳුන්වා දුන්නේ, දැනට පවතින රාජ්ය තාන්ත්රික සාම ප්රයත්නයන් කඩාකප්පල් කිරීම (Sabotage) සඳහා සහ ඉරානයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කිරීම සඳහා ඇමෙරිකාව විසින් ගන්නා ලද අතිශය අසාර්ථක මෙන්ම අශෝභන උත්සාහයක් ලෙසය. ඇමෙරිකාවේ මෙවැනි ආක්රමණශීලී හැසිරීම් සඳහා ඉරානයෙන් නිසි ප්රතිචාරයක් නොලැබී නොයනු ඇතැයි ඉරාන මාධ්ය දැඩි ලෙස අනතුරු අඟවා සිටී.
එමෙන්ම හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ (Strait of Hormuz) ආරක්ෂාවට සහ ගෝලීය බලශක්ති ප්රවාහන මාර්ගයන්ට සෘජුවම තර්ජනයක් වන ඇමෙරිකාවේ මෙම නීතිවිරෝධී ප්රහාරයන් වහාම හෙළා දකින ලෙස ඉරානය ජාත්යාන්තර ප්රජාවගෙන් ඉල්ලා සිටියි.
මෙම නවතම ප්රහාරයන් එල්ල වී ඇත්තේ ගෝලීය බොරතෙල් සහ බලශක්ති ප්රවාහනයේ අතිශය තීරණාත්මක මුහුදු මාර්ගයක් වන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) ආශ්රිත කලාපයට ආසන්නව වීම විශේෂත්වයකි.
