උපෙක්ෂා උඩුවැරැල්ල –
2026 වසරේ මැයි මාසය තුළ ශ්රී ලංකා රුපියල (LKR) දැඩි අර්බුදකාරී මෙන්ම දුෂ්කර වටපිටාවකට මුහුණ දී සිටී. සුප්රකට බ්ලූම්බර්ග් (Bloomberg) වෙබ් අඩවිය ඊයේ (මැයි 20 වැනිදා) ප්රකාශයට පත් කළ නවතම වාර්තාවකට අනුව, මෙම මාසය තුළ සමස්ත ආසියානු කලාපයේම අවම කාර්යසාධනයක් පෙන්නුම් කළ මුදල් ඒකකය බවට ශ්රී ලංකා රුපියල පත්ව ඇත.
මෙයින් අදහස් කරන්නේ මෙම කාලසීමාව තුළ ආසියාවේ අනෙකුත් ප්රධාන මුදල් ඒකකයන්ට වඩා වැඩි ප්රතිශතයකින් ශ්රී ලංකා රුපියල, ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව තම අගය අහිමි කරගෙන ඇති බවය.
ඇත්තටම සිදුවූයේ කුමක්ද? සරල පැහැදිලි කිරීමක්
මුදල් ඒකකයක අගය තීරණය වීමේ මූලික සිද්ධාන්තයන්ට අනුව, රුපියල “දුර්වල වීම” හෝ “අවප්රමාණය වීම” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ එක ඇමරිකානු ඩොලරයක් මිලදී ගැනීම සඳහා පෙරට වඩා වැඩි ශ්රී ලංකා රුපියල් ප්රමාණයක් වැය කිරීමට සිදු වීමය. සාමාන්ය ජනතාවගේ දෛනික ජීවිතයට මෙයින් එල්ල වන සෘජු බලපෑම වන්නේ, මෙරටට ආනයනය කරනු ලබන අත්යවශ්ය භාණ්ඩ (ඉන්ධන, ඖෂධ, විද්යුත් උපකරණ සහ ආහාර ද්රව්ය වැනි) මිලදී ගැනීම සඳහා වැඩි පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවීම සහ එම භාණ්ඩවල මිල ඉහළ යාමය.
මැයි මාසය තුළ රුපියලේ අගය ඉතා ශීඝ්රයෙන් පහත වැටුණි. වෙළෙඳපොළ දත්ත වාර්තාවලට අනුව, මැයි මාසය ආරම්භ වන විට ඇමරිකානු ඩොලරයකට සාපේක්ෂව රුපියල් 320-325ක් ලෙස පැවති විනිමය අනුපාතිකය, මැයි මාසයේ මැද සහ අග භාගය වන විට රුපියල් 340 සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇත. මෙය ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ රුපියල දළ වශයෙන් 8%ක පමණ දැවැන්ත අවප්රමාණය වීමකට ලක්වීමකි.
මෙම තත්ත්වයට හේතු වූයේ ඇයි?
ශ්රී ලංකාවේ මුදල් රාජ්ය අමාත්ය අනිල් ජයන්ත ප්රනාන්දු පාර්ලිමේන්තුවේදී සිදුකළ නිල ප්රකාශයක් උපුටා දක්වමින් බ්ලූම්බර්ග් ආයතනය මෙම කඩාවැටීමට බලපෑ ප්රධාන හේතු මෙසේ විග්රහ කර තිබේ:
- අනුමාන කිරීම් සහ බිය (Speculation): රුපියලේ අගය ඉදිරියේදී තවදුරටත් පහත වැටෙනු ඇතැයි බොහෝ පිරිස් සහ ව්යාපාරිකයන් විශ්වාස කිරීමට පටන් ගත්හ. මෙම බිය සහ සැකය හේතුවෙන්:
- ආනයනකරුවන්: ඩොලරයේ මිල තවත් ඉහළ යාමට පෙර, තමන්ට අවශ්ය ඩොලර් ප්රමාණයන් කල්තියාම වෙළෙඳපොළෙන් මිලදී ගැනීමට දැඩි ලෙස පෙළඹුණහ.
- අපනයනකරුවන්: තමන් විදේශයන්ගෙන් උපයා ගත් විදේශ විනිමය, ඉදිරියේදී රුපියල තවදුරටත් බාල්දු වූ පසු වැඩි ලාභයක් ලැබීමේ අපේක්ෂාවෙන්, රුපියල් බවට පරිවර්තනය කිරීම ප්රමාද කළහ.
- විදේශීය ප්රාග්ධනය පිටතට ගලායාම (Money Outflows): රජයේ බැඳුම්කර (සුරකුම්පත්) සහ මෙරට කොටස් වෙළෙඳපොළ තුළ ආයෝජනය කර තිබූ විදේශීය ආයෝජන විශාල වශයෙන් රටින් පිටතට ඇදී යාමට පටන් ගත්තේය. විදේශීය ආයෝජකයින් ශ්රී ලංකාවෙන් තම මුදල් ඉල්ලා අස්කර ගැනීම මෙයට හේතුවයි.
මෙම ක්රියාකාරකම් හේතුවෙන් දේශීය මූල්ය වෙළෙඳපොළ තුළ ඇමරිකානු ඩොලර් සඳහා වූ ඉල්ලුම අධික ලෙස ඉහළ ගිය අතර, වෙළෙඳපොළට ලැබීමට තිබූ ඩොලර් සැපයුම සීමා විය. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස රුපියලේ අගය වේගයෙන් පහත වැටුණි.
මෙය අසාමාන්ය තත්ත්වයක්ද?
ලෝක වෙළෙඳපොළේ තෙල් මිල වෙනස් වීම්, ඇමරිකාවේ පොලී අනුපාත සංශෝධන සහ ආයෝජකයින්ගේ විශ්වාසය වැනි ගෝලීය සාධක මත ඕනෑම රටක මුදල් ඒකකයක අගය නිරන්තරයෙන් උච්චාවචනය වීම සාමාන්ය ස්වභාවයකි.
2026 වසරේ මුල් මාස කිහිපය තුළ ශ්රී ලංකා රුපියල සාපේක්ෂව ස්ථාවර මට්ටමක පැවතිණි (අප්රේල් මාසය අවසන් වන විට එය දුර්වල වී තිබුණේ 3%ක වැනි සුළු ප්රතිශතයකිනි). නමුත් මැයි මාසයේදී මෙම කඩාවැටීම ක්ෂණිකව වේගවත් විය.
ඉන්දීය රුපියල ඇතුළු අනෙකුත් ආසියානු මුදල් ඒකක ද මේ වසරේ විවිධ පීඩනයන්ට මුහුණ දුන් නමුත්, මැයි මාසය තුළ පමණක් සමස්ත කලාපයෙන්ම දරුණුතම පසුබෑම වාර්තා කළේ ශ්රී ලංකා රුපියලයි.
මෙයින් ශ්රී ලංකාවට සිදුවන බලපෑම කුමක්ද?
- පාරිභෝගික ජනතාවට: ආනයනික භාණ්ඩවල පිරිවැය ඉහළ යාම හේතුවෙන් රට තුළ උද්ධමනය (භාණ්ඩ හා සේවා මිල ඉහළ යාම) නිර්මාණය විය හැක.
- සමස්ත ආර්ථිකයට: විදේශ විනිමය සංචිත කළමනාකරණය කිරීමේදී සහ ආනයන-අපනයන අතර සමතුලිතතාවය පවත්වා ගැනීමේදී රට මුහුණ දෙන අඛණ්ඩ අභියෝග මෙයින් මනාව පැහැදිලි වේ.
රවී කරුණානයක ඇතුළු විපක්ෂ මන්ත්රීවරුන් පාර්ලිමේන්තුවේ දි චෝදනා කළේ මේ රුපියල අවප්රමාණය වීමට සාධාරණ ලෙස රජය කටයුතු කර නැති බවය. කෙසේ වෙතත්, රජය පාර්ශවයෙන් ප්රකාශ කර ඇත්තේ රජය සහ ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව මේ පිළිබඳව දැඩි අවධානයෙන් පසුවන අතර, පවතින තත්ත්වය ස්ථාවර කිරීම සඳහා අවශ්ය පියවර ඉදිරියේදී ගනු ඇති බවය.
බ්ලූම්බර්ග් ආයතනයේ මෙම වාර්තාව මෑතකාලීන වෙළෙඳපොළ දත්ත සහ නිල ප්රකාශ මත පදනම් වූවකි. 2026 මැයි මාසයේදී ශ්රී ලංකා රුපියල ආසියාවේ විශාලතම කඩාවැටීමට ලක්වීමට ප්රධානතම හේතුව වූයේ ඩොලර් හිඟවේ යැයි ඇති වූ අනියත බිය නිසා ඩොලර් මිලදී ගැනීමට ජනතාව පෙළඹීම සහ අපනයනකරුවන් ඩොලර් රුපියල් බවට පත් කිරීම ප්රමාද කිරීමයි.
මූල්ය වෙළෙඳපොළ ස්වභාවය ඉතා වේගයෙන් වෙනස් විය හැකි බැවින්, ඉදිරියේදී විදේශ විනිමය ගලා ඒම සාර්ථක වුවහොත් හෝ නිසි මූල්ය ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක වුවහොත් මෙම තත්ත්වය යහපත් අතට හැරීමට ඉඩකඩ පවතී.
