කපිල කේ හීනටියන –
-
රුපියල මැයි 22 වනදා පමණක් 2.7% ක ඉහළ තනි දින වර්ධනයක් වාර්තා කළ අතර, එය මෑත වසර කිහිපය තුළ රුපියල ලැබූ ඉහළම ඒකදින වර්ධනයන්ගෙන් එකක් ලෙස සටහන් විය. එමඟින් පෙර දිනවල සිදු වූ පාඩුව සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ මඟහරවා ගනිමින් එදින ආසියාවේ හොඳම කාර්යසාධනය සහිත මුදල් ඒකකය බවට ශ්රී ලංකා රුපියල පත් විය.
2026 වසරේ මැයි මාසය තුළ ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව ශ්රී ලංකා රුපියලේ (LKR) අගය කෙටි කාලීනව විශාල වශයෙන් උච්චාවචනය වීම කෙරෙහි මූල්ය ක්ෂේත්රයේ මෙන්ම පොදු මහජනතාවගේ ද දේශපාලන වේදිකාවේ ද දැඩි අවධානයක් යොමු වුනේය. හෙට අනිද්දා රට වැටෙන බවට වූ පුරෝකථන මැවුනි.
රුපියලේ අගය ශීඝ්රයෙන් කඩා වැටීම පිළිබඳව මෙන්ම, ඉතා කෙටි කලකින් එය නැවත ප්රකෘතිමත් වීම පිළිබඳව ද වෙළඳපොළ තුළ දැන් විවිධ පුවත් වාර්තා වෙමින් ඇත. ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL), බ්ලූම්බර්ග් (Bloomberg) මූල්ය පුවත් සේවය සහ වෙළඳපොළ දර්ශක ඇතුළු විශ්වාසදායක මූලාශ්රවල දත්ත පදනම් කර ගනිමින් මෙම තත්ත්වයට බලපෑ සැබෑ ආර්ථික හේතු මෙලෙස පැහැදිලි කළ හැකිය.
2026 මැයි මැද භාගයේදී සිදු වූයේ කුමක්ද?
මැයි මාසයේ 20 සහ 21 යන දින අවට කාලයේදී මූල්ය වෙළඳපොළේ ඇතැම් අංශවල ඇමරිකානු ඩොලරයක විකුණුම් මිල රුපියල් 342 සිට 347 දක්වා ඉහළ අගයක් ගනු ලැබීය. මෙය රුපියලේ අගය කැපී පෙනෙන ලෙස දුර්වල වීමක් පෙන්නුම් කළ අවස්ථාවකි.
මෙම තත්ත්වය තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් සිල්ලර වෙළඳපොළ මට්ටමින් සහ පාරිභෝගිකයින් සඳහා වන වාණිජ බැංකුවල ඩොලරයේ විකුණුම් මිල රුපියල් 355 සීමාවට ආසන්න අගයන් දක්වා ද ඉහළ ගියේය. සාමාන්යයෙන් බැංකු ලාභාංශ සහ පවතින ඉහළ ඉල්ලුම හේතුවෙන් අන්තර් බැංකු අනුපාතවලට වඩා සිල්ලර වෙළඳපොළ අනුපාත ඉහළ මට්ටමක පැවතුණි.
බ්ලූම්බර්ග් මූල්ය පුවත් සේවය වාර්තා කළ පරිදි, මැයි මාසයේ මුල් භාගයේදී ආසියාවේ අවම කාර්යසාධනයක් පෙන්නුම් කළ මුදල් ඒකකය බවට ශ්රී ලංකා රුපියල පත් විය. මෙම පසුබෑම කෙරෙහි වෙළඳපොළ තුළ ඇති වූ ඇතැම් සමපේක්ෂණ සහ අනුමාන කිරීම් සෘජුවම බලපෑවේය. විශේෂයෙන්ම ඉදිරියේදී ඩොලරයේ මිල තවදුරටත් ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂාවෙන් ආනයනකරුවන් විශාල වශයෙන් ඩොලර් මිලදී ගැනීමට කටයුතු කළ අතර, අපනයනකරුවන් තමන් උපයන විදේශ විනිමය රුපියල්වලට පරිවර්තනය කිරීම ප්රමුඛතා පදනමින් ප්රමාද කිරීමට කටයුතු කළේය.
මෙයට අමතරව ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල ඉහළ යාම හේතුවෙන් ඛනිජ තෙල් ආනයනය සඳහා වැඩි විදේශ විනිමය ප්රමාණයක් වැය කිරීමට සිදුවීම ද රුපියල කෙරෙහි දැඩි පීඩනයක් එල්ල කිරීමට හේතු විය.
පැය 24ක් තුළ සිදු වූ ශීඝ්ර ප්රකෘතිමත් වීම
කෙසේ වෙතත්, මැයි 22 වනදා වන විට වෙළඳපොළ දත්ත මඟින් පෙන්වා දුන්නේ රුපියලේ අගය නැවතත් කැපී පෙනෙන ලෙස ශක්තිමත් වූ බවයි. ඒ අනුව වෙළඳපොළ අනුපාතයන් නැවතත් ඩොලරයකට රුපියල් 330 ත් 340 ත් අතර සීමාව දක්වා පහත වැටුණු අතර, ඇතැම් වෙළඳපොළ මූලාශ්රවලට අනුව ඩොලරයක අගය රුපියල් 332 ත් 337 ත් අතර මට්ටමක පැවතුණි.
මෙහිදී රුපියල මැයි 22 වනදා පමණක් 2.7% ක ඉහළ තනි දින වර්ධනයක් වාර්තා කළ අතර, එය මෑත වසර කිහිපය තුළ රුපියල ලැබූ ඉහළම ඒකදින වර්ධනයන්ගෙන් එකක් ලෙස සටහන් විය. එමඟින් පෙර දිනවල සිදු වූ පාඩුව සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ මඟහරවා ගනිමින් එදින ආසියාවේ හොඳම කාර්යසාධනය සහිත මුදල් ඒකකය බවට ශ්රී ලංකා රුපියල පත් විය.
දින කිහිපයක් ඇතුළත මෙවැනි වේගවත් උච්චාවචනයන් සිදුවීම නැගී එන ආර්ථිකයන් සහිත රටවල විදේශ විනිමය වෙළඳපොළ තුළ සාමාන්ය තත්ත්වයක් වන අතර, දෛනික මුදල් ගලනයන්, වෙළඳපොළ ආකල්ප සහ මහ බැංකුවේ මැදිහත්වීම් මත මෙම වෙනස්කම් තීරණය වේ.
රුපියලේ අගය මෙලෙස වෙනස් වන්නේ ඇයි?
ඕනෑම නිදහස් වෙළඳපොළක මුදල් ඒකකයක අගය තීරණය වන්නේ විදේශ විනිමය සඳහා පවතින සැපයුම සහ ඉල්ලුම මතය:
- ඩොලර් සඳහා ඉල්ලුම ඉහළ යාම: රට තුළ ආනයන කටයුතු ඉහළ යන විට, විදේශීය ණය වාරික ගෙවීමට සිදු වන විට සහ රුපියල තවදුරටත් දුර්වල වනු ඇතැයි ව්යාපාරිකයන් අනුමාන කරන විට (Speculation) ඩොලර් සඳහා පවතින ඉල්ලුම වේගයෙන් ඉහළ යයි.
- ඩොලර් සැපයුම ඉහළ යාම: භාණ්ඩ හා සේවා අපනයනය, සංචාරක කර්මාන්තයෙන් ලැබෙන ආදායම, විදේශ රැකියාවල නියුතු ශ්රී ලාංකිකයින් එවන ප්රේෂණ (Remittances) සහ විදේශීය ආයෝජන හරහා රට තුළට ඩොලර් ගලා එයි.
- ගෝලීය තෙල් මිල වෙනස්වීම්, දේශපාලන වාතාවරණයන් හෝ කලාපීය ආර්ථික සිදුවීම් වැනි කෙටි කාලීන සාධක මඟින් මෙම සැපයුම් සහ ඉල්ලුම් සමතුලිතතාවය කෙටි කාලයකට වෙනස් කළ හැකිය.
2022 වසරේ පැවති ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව ශ්රී ලංකාවේ විදේශ විනිමය සංචිත වර්ධනය වෙමින් සහ ආර්ථික වර්ධනය ස්ථාවර වෙමින් පැවතිය ද, බාහිර කලාපීය සහ ගෝලීය බලපෑම් හමුවේ වෙළඳපොළ තවමත් සංවේදී මට්ටමක පවතී. ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව වෙළඳපොළ බලවේගයන්ට අනුව අනුපාත තීරණය වීමට ඉඩ හැර ඇති නමුත්, අනවශ්ය උච්චාවචනයන් පාලනය කර ස්ථාවරත්වය රැක ගැනීම සඳහා අවශ්ය අවස්ථාවලදී වෙළඳපොළට මැදිහත් වෙයි.
දිගුකාලීන චිත්රය සහ ඉදිරි දැක්ම
2026 වසරේ මේ දක්වා කාලය දෙස සමස්තයක් ලෙස බැලීමේදී රුපියලේ යම් අවප්රමාණය වීමක් දක්නට ලැබුණ ද, වසරේ සමස්ත ප්රවණතාවය මැයි මාසයේ සිදු වූ ක්ෂණික උච්චාවචනය තරම් දැඩි නොවේ. රුපියලේ දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම රඳා පවතින්නේ පහත සඳහන් මූලික කරුණු මතය:
- අපනයන ආදායම සහ සංචාරක ව්යාපාරය තවදුරටත් ශක්තිමත් වීම.
- විදේශ ප්රේෂණ අඛණ්ඩව සහ ස්ථාවරව රට තුළට ගලා ඒම.
- නිල විදේශ විනිමය සංචිත අඛණ්ඩව ගොඩනැගීම.
- උද්ධමනය පාලනය කිරීම සහ දැඩි මූල්ය විනයක් පවත්වාගෙන යාම.
මේ සියලු කරුණු සැලකීමේ දී නිගමනය කළ හැක්කේ විකුණුම් මිල රුපියල් 355 සීමාව ආසන්නයේ සිට නැවතත් රුපියල් 340 න් පහළ මට්ටමකට පැමිණීමෙන් පෙනී යන්නේ වෙළඳපොළ තුළ ඇති වූ අනියත බිය සහ අනුමාන කිරීම්වලින් පසුව වෙළඳපොළ ස්වභාවිකවම නිවැරදි වෙමින් පවතින බවය.
මෙවැනි කෙටි කාලීන වෙනස්වීම් ව්යාපාරික සැලසුම්වලට සහ ආනයන වියදම්වලට බලපෑම් කළ ද, ඉන් රුපියලේ ස්ථාවරත්වයේ පූර්ණ කඩා වැටීමක් අදහස් නොකෙරේ. දෛනිකව වෙනස් වන නිවැරදි විදේශ මාරු අනුපාත දැනගැනීම සඳහා ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ නිල පුවත්පත් නිවේදන සහ දත්ත පරිශීලනය කිරීම වඩාත් සුදුසු ය.
