කපිල කේ හීනටියන –
විශ්රාමික බුද්ධි අංශ නිලධාරීන්, පර්යේෂණ ආයතනවල විද්වතුන් සහ කලාපීය විශේෂඥයන් ඇතුළු ජාත්යන්තර විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉරානයේ ඉහළ පෙළේ ප්රභූන් ඉලක්ක කර ගනිමින් ඉතා නිවැරදි ප්රහාර එල්ල කිරීමට ඊශ්රායලයට ඇති හැකියාව පිටුපස සංකීර්ණ බුද්ධි මෙහෙයුම් ජාලයක් පවතින බවය.
විශේෂයෙන්ම 2026 මාර්තු 26 වන දින හෝ ඒ ආසන්න දිනකදී බන්ඩර් අබ්බාස්හිදී ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ (IRGC) නාවික හමුදාපති රියර් අද්මිරාල් අලිරේසා තංසිරි ඉලක්ක කර ගනිමින් එල්ල වූ ප්රහාරය මෙයට කදිම උදාහරණයකි.
තාක්ෂණය (සයිබර් මෙහෙයුම්, නිරීක්ෂණ සහ කෘතිම බුද්ධිය) මෙන්ම ඇමරිකානු-ඊශ්රායල සහයෝගීතාවය මෙහිදී ප්රධාන භූමිකාවක් ඉටු කරන අතර, විශේෂඥයින්ගේ පොදු එකඟතාවය වන්නේ වඩාත් සූක්ෂම සහ නිවැරදි තොරතුරු බොහෝ විට ලැබෙන්නේ ඉරාන පාලන තන්ත්රය සහ ආරක්ෂක උපකරණ පද්ධතිය තුළම සිටින මානව මූලාශ්ර හරහා බවය.
මෙම අභ්යන්තර ඔත්තුකරුවන්ගේ ජාලය නිසාම, ඉහළ පෙළේ අණදෙන නිලධාරීන්, ඔවුන් හමුවන ස්ථාන සහ ඔවුන්ගේ දෛනික ජීවන රටාවන් පවා ඉතා නිවැරදිව හඳුනා ගැනීමට ඊශ්රායලයට හැකියාව ලැබී තිබේ.
ප්රහාර පිටුපස ඇති බුද්ධි අංශ “සංකලනය”
විශ්ලේෂකයින් විස්තර කරන්නේ ඊශ්රායලයේ මෙම ප්රවේශය තනි මෙවලමක් මත නොව, ස්ථර කිහිපයකින් සමන්විත ක්රියාවලියක් බවයි:
තාක්ෂණික දියුණුව: වාර්තා වන පරිදි ඊශ්රායලය ටෙහෙරානයේ පොදු CCTV ජාල සහ රථවාහන කැමරා පද්ධතිවලට රහසිගතව ඇතුළු වී ඇත. එහිදී මුහුණු හඳුනාගැනීමේ තාක්ෂණය (AI Facial Recognition), වාහන අංක තහඩු හඹායාම සහ දත්ත ඒකාබද්ධ කිරීම හරහා ඉරාන නායකයින් පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක තොරතුරු ගොනු සකස් කරනු ලබයි. මෙය භූමිය මත සෘජුව රැඳී නොසිට අඛණ්ඩව නිරීක්ෂණ කටයුතු කිරීමට ඔවුන්ට අවස්ථාව ලබා දෙයි.
සයිබර් සහ සංඥා බුද්ධි තොරතුරු: ජංගම දුරකථන ජාල, ආගමික යෙදුම් (disinformation සඳහා භාවිතා කරන) සහ සන්නිවේදන බාධා කිරීම් හරහා ඉරානයේ පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති අඩපණ කිරීමටත්, ඉලක්කගත පුද්ගලයින් සිටින ස්ථාන නිවැරදිව හඳුනා ගැනීමටත් ඔවුන් සමත්ව ඇත.
ඇමරිකානු-ඊශ්රායල සහයෝගීතාව: සී.අයි.ඒ. (CIA) ඇතුළු ඇමරිකානු බුද්ධි අංශ විසින් ඉහළ නිලධාරීන් රැස්වන ස්ථාන පිළිබඳ ඉතා නිවැරදි දත්ත ලබා දී ඇත. නිදසුනක් වශයෙන්, උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනි ටෙහෙරානයේ සංකීර්ණයක පැවති රැස්වීමකට සහභාගී වූ බවට සී.අයි.ඒ. ආයතනය ලබා දුන් තොරතුරු, එරට නායකත්වය ඉලක්ක කළ ප්රහාරයන්ට පදනම විය.
විශේෂ මෙහෙයුම් සහ ස්ථාපිත වත්කම්: මොසාඩ් බුද්ධි අංශය වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඉරානය තුළට ආයුධ, ඩ්රෝන යානා සහ අනෙකුත් උපකරණ හොර රහසේ රැගෙන විත් ඇත. ගුවන් ප්රහාරවලට අමතරව ඉරානය ඇතුළත සිටම ප්රහාර එල්ල කිරීමට මෙමඟින් ඔවුන්ට හැකියාව ලැබේ.
ඉහළ පෙළේ ඊශ්රායල නිලධාරියෙකු ප්රකාශ කර තිබුණේ ඉරාන විප්ලවීය හමුදාවේ නාවික හමුදාපති අලිරාසා තංසිරි (IRGC නාවික බුද්ධි අංශ ප්රධානියා ද මියගියේය) ඉලක්ක කළ ප්රහාරය මගින් ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල බුද්ධි අංශවලට ඉරානය තුළ කෙතරම් ගැඹුරට විනිවිද යා හැකිද යන්න මනාව සනාථ වන බවය.
ඉරාන පාලන තන්ත්රය ඇතුළත සිටින ඔත්තුකරුවන් සහ පාවාදීම්:
ඉරාන පාලන තන්ත්රය තුළින්ම ඊශ්රායලයට වඩාත් නිවැරදි තොරතුරු ලැබෙන්නේද යන ප්රශ්නයට බොහෝ විශ්ලේෂකයින් ලබා දෙන්නේ ස්ථිරසාර පිළිතුරකි. ආරක්ෂිත මධ්යස්ථානවල සිටින ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ (IRGC) අණදෙන නිලධාරීන් වැනි දැඩි ආරක්ෂාවක් සහිත ඉලක්ක වෙත මෙවැනි නිවැරදි ප්රහාර එල්ල කිරීමට නම්, මිනිස් මූලාශ්ර හරහා ලැබෙන බුද්ධි තොරතුරු (HUMINT) අත්යවශ්ය බව ඔවුහු අවධාරණය කරති. මේ සඳහා බඳවා ගත් ඉරාන සහයෝගිතාකරුවන්, පාලන තන්ත්රයෙන් මිදී ආ පුද්ගලයින් හෝ පද්ධතිය ඇතුළත සිටින ඔත්තුකරුවන් ප්රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.
විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන කරුණු කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
- හිටපු සී.අයි.ඒ. (CIA) විශ්ලේෂක ඩේවිඩ් මැක්ලොස්කිගේ අදහස: ඊශ්රායලයේ CCTV සහ කෘතිම බුද්ධි (AI) හැකියාවන් ගැන සඳහන් කරන අතරම, මිනිස් මූලාශ්ර හරහා ලැබෙන තොරතුරුවල ගැඹුර පිළිබඳව ඔහු පුදුමය පළ කරයි. ඇමරිකානු මූලාශ්ර හරහා ලැබෙන තොරතුරු ඊශ්රායලයේ නායකත්ව ඉලක්ක හඳුනාගැනීමේ ආකෘතීන් සඳහා මහඟු පිටුවහලක් වන බව ඔහු පවසයි. “ඊශ්රායලය පෙන්වා දී ඇත්තේ කැපවූ විදේශීය බුද්ධි අංශයකට ඉරානය තුළට විනිවිද යා හැකි බවත්, ඒ සඳහා අවශ්ය පිරිස එරට තුළින්ම සොයාගත හැකි බවත්ය” යනුවෙන් ඔහු සඳහන් කරයි.
- ආරක්ෂක විශ්ලේෂක හම්සේ අත්තාර්ගේ පෙන්වා දීම: ඔහුට අනුව ඊශ්රායලය ඉරානය තුළ බුද්ධි ඒකක 30ත් 40ත් අතර සංඛ්යාවක් ක්රියාත්මක කරයි. මේවා බොහොමයක් සමන්විත වන්නේ ඊශ්රායල නියෝජිතයන්ගෙන් නොව, ඊශ්රායලයට සහය දක්වන ඉරාන ජාතිකයන්ගෙනි. මෙම දේශීය පිරිස් තොරතුරු රැස් කිරීම, උපකරණ හොර රහසේ ප්රවාහනය කිරීම සහ මෙහෙයුම් සඳහා සෘජු සහය ලබා දීම සිදු කරයි. මෙය ඉරානයේ ප්රති-බුද්ධි අංශ දුර්වල බව පෙන්වන සාධකයකි.
- ඉරානයේ පාපොච්චාරණය සහ භීතිය: හිටපු IRGC නාවික හමුදාපති හොසේන් අලෙයි ප්රසිද්ධියේ ප්රකාශ කර ඇත්තේ ඉරානයේ බුද්ධි ව්යුහය ඊශ්රායල තර්ජනවලට මුහුණ දීමට “නුසුදුසු” බවත්, අණදෙන නිලධාරීන් සහ විද්යාඥයන් ඝාතනය කිරීම වැළැක්වීමට එය අසමත් වී ඇති බවත්ය. අලි ලාරිජානි ඇතුළු ඉරානයේ ජ්යෙෂ්ඨ පුද්ගලයින් මෙම විනිවිද යාම “ඉතා බරපතල” තත්ත්වයක් ලෙස විස්තර කර ඇත. මේ හේතුවෙන් ඉරානය තුළ සමූහ අත්අඩංගුවට ගැනීම්, සැකකටයුතු ඔත්තුකරුවන් මරා දැමීම් සහ අභ්යන්තර පවිත්ර කිරීම් ආරම්භ වී තිබේ. මෙය පාලන තන්ත්රය ඇතුළතින්ම සිදුවන පාවාදීම් පිළිබඳව ඔවුන් තුළ ඇති දැඩි බිය පෙන්නුම් කරන්නකි.
- ඓතිහාසික සහ වත්මන් රටාව: පද්ධතිය ඇතුළත සිටින පුද්ගලයින් යොදාගෙන IRGC අණදෙන නිලධාරීන් ව්යාජ රැස්වීම්වලට හෝ ආරක්ෂිත නිවාස වෙත ගෙන්වා ගැනීම, DNA සාම්පල හෝ දුරකථන සංවාද ඇතුළත් කර ගැනීම සහ IRGC, ආරක්ෂක අමාත්යාංශය මෙන්ම උත්තරීතර නායකයාගේ සමීපතම කල්ලි තුළින්ම ඔත්තුකරුවන් බඳවා ගැනීම පිළිබඳව වාර්තා පළ වී ඇත. මෙය අතීතයේ පරමාණුක ලේඛනාගාර සොරකම් කිරීම සහ විද්යාඥයන් ඝාතනය කිරීම වැනි සාර්ථක මෙහෙයුම්වල වර්තමාන දිගුවක් බව විශ්ලේෂකයෝ පවසති.
ඇට්ලන්ටික් කවුන්සිලය, හඩ්සන් ආයතනය සහ අල් ජසීරා වැනි ආයතනවල ප්රවීණයන් පවසන්නේ මෙය “නොඇසූ විරූ” මට්ටමේ විනිවිද යාමක් බවයි. චන්ද්රිකා හෝ ඩ්රෝන යානා මගින් ලැබෙන තොරතුරු ප්රයෝජනවත් වුවද, බන්ඩර් අබ්බාස් හෝ ටෙහෙරාන් ප්රහාර වැනි තථ්ය කාලීන (Real-time) ප්රහාර සඳහා පාලන තන්ත්රය තුළ සිටින පුද්ගලයින්ගේ සහය අත්යවශ්ය වේ.
මෙම ප්රහාරයන් හුදෙක් “අභ්යන්තර පාවාදීම්” මතම පමණක් සිදු වන්නක් ලෙස සියලුම විශ්ලේෂකයින් දකින්නේ නැත. ඇතැමුන් අවධාරණය කරන්නේ මෙය තාක්ෂණය සහ මිනිස් බුද්ධි තොරතුරු (HUMINT) අතර ඇති මනා සබඳතාවයේ ප්රතිඵලයක් බවය. එහිදී තාක්ෂණය මගින් මිනිස් මූලාශ්රවලින් ලැබෙන තොරතුරු තවදුරටත් තහවුරු කරන අතර, ඇමරිකානු සහයෝගය මගින් පවතින හිඩැස් පුරවනු ලබයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙවැනි ප්රහාර මගින් ඉරානයේ අණදෙන සහ පාලන ව්යුහය අඩපණ කර පාලන තන්ත්රය තුළ දැඩි සැකයක් සහ භීතියක් (Paranoia) වැපිරීමට සමත් වුවද, ඉන් සෘජු පාලන තන්ත්ර වෙනසක් සිදුවේද යන්න පිළිබඳව ඇතැම් විශේෂඥයෝ ප්රශ්න කරති. ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි දරුණු ප්රහාර හමුවේ ඉරානය තවදුරටත් දැඩි ප්රතිප්රහාර සඳහා යොමු වීමේ අවදානමක් ද පවතින බවය.
විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන තවත් වැදගත් කරුණු කිහිපයක් මෙසේය:
ඉරානයේ අභ්යන්තර මර්දනය: ඉරානය මේ වන විටත් ආරම්භ කර ඇති දැඩි මර්දනයන් සහ ඔත්තුකරුවන් යැයි සැක කරන පුද්ගලයන් ප්රසිද්ධියේ මරා දැමීම හරහා පෙනී යන්නේ, තමන්ට ඇති ලොකුම තර්ජනය රට ඇතුළතින්ම එල්ල වන බව පාලන තන්ත්රය පිළිගෙන ඇති බවය. ඊශ්රායලයේ ප්රබලම අවිය වන්නේ ඉරාන ඉස්ලාමීය සමූහාණ්ඩුව තුළම ඔවුන් වගා කර ඇති මෙම ඔත්තුකරුවන්ගේ ජාලය බව විශ්ලේෂකයින් කරන ප්රකාශය මෙයින් සනාථ වේ.
ඓතිහාසික බිය: මීට වසර කිහිපයකට පෙර හිටපු ඉරාන නිලධාරියෙකු ප්රකාශ කළ (අදටත් වලංගු වන) අදහසක් වන්නේ, “රටේ බොහෝ ප්රදේශවල මොසාඩ් බුද්ධි අංශයේ බලපෑම කෙතරම් පුළුල්ද යත්, ඉරාන නායකත්වයේ සෑම සාමාජිකයෙකුම ඒ ගැන දැඩි ලෙස කනස්සල්ලට පත්විය යුතු” බවය.
පවත්නා රටාව: වර්තමාන ගැටුම තුළ සිදුවන ඉහළ පෙළේ ඝාතනයන් දෙස බැලීමේදී පෙනී යන්නේ මෙය අඛණ්ඩව සිදුවන රටාවක් බවයි. වරක් තමන්ගේ රහස්යභාවය පිළිබඳව මහත් අභිමානයෙන් සිටි ඉරාන පාලන තන්ත්රය, ඊශ්රායලය හමුවේ නැවත නැවතත් පරාජය වීමට මෙම අභ්යන්තර විනිවිදයාම ප්රධාන හේතුව වී තිබේ.
මෙම සමස්ත ලේඛනය මගින් පැහැදිලි වන්නේ, ඊශ්රායලයේ සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ හුදු ගුවන් බලය මත නොව, ඉරානයේ හදවත තුළම ඔවුන් ස්ථාපිත කර ඇති අතිශය සූක්ෂම බුද්ධි ජාලය මත බවයි.
