ජානක ලියනආරච්චි –
පාර්ලිමේන්තුව විශ්වාස කළ නොහැකි තැනක් බව ජනාධිපති තුමාම කීවේය. ඔහු නොකියා කීවේ බොරු කියන්නට අවශ්ය වූ විට පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණ කතා කරන බවය. පුරවැසියන් ලෙස අප තේරුම් ගත යුතු කාරණාවක් තිබේ. . ආතල් එකට කතා ඇසුවාට කමක් නැත. නමුත් පාර්ලිමේන්තු සංවාද ඒ බරින්ම නොගත යුතු බවය. යමක් ඇත්තටම විශ්වාස කළ යුතු නම් අඩුම තරමින් මුන් කියන්නේ ඇත්තක්දැයි දැනගැනීමට මෙවලම් අප හැමෝම සතුව තිබේ. නිකමට ChatGPT වලින් සිංහලෙන් හෝ විමසා බලන්න. බොහෝ හිඟන පාංකඩයන්ගේ රෙදි ගැලවෙන බව දැක ගත හැකිය.
පොඩි ආතල් එක්ක සඳහා දයාසිරි ජයසේකර අද (07) පාර්ලිමේන්තුවේදී කළ කථාවේ ප්රධාන කරුණු තුනක් ChatGPT ට ලියා විමසා බැලුවෙමි. මේ දයාසිරිගේ කතාව සහ ChatGPT පැහැදිලි කිරීමය.
දයාසිරි කී කතාව –A330-200 (4R-ALT) එයාර්බස් යානය මිලදී ගැනීමේ “දූෂිත” ගනුදෙනුවක්
මේ එයා බස් එක අවුරුදු 14ක් පරණයි. මේක එතැනින් පස්සේ ගහනවා තව අවුරුදු 08කට ගිවිසුම. ඩොලර් මිලියන 2.6කට මේක ගන්නේ. එක මාසෙකට ඩොලර් දෙලක්ෂ හැත්තෑ පන් දහසක් අපි ගෙවනවා. මෙතැනින් පස්සේ මොකද වෙන්නේ. සාමාන්යයෙන් අවුරුදු 15න් පස්සේ සාමාන්යයෙන් මේකක් දුවන්න දෙන්නෙ නෑ. ආපහු සිවිල් ඒවියේෂන් එකට දාන්න ඕන අවුරුදු තුනකට ඇපෲවල් එකකට දාන්න ඕන. ලබන අවුරුදු 08 වෙනකොට අවුරුදු මේ ගුවන් යානයට අවුරුදු 21ක්. අවුරුදු 21 පරණ ෆ්ලයිට් එකක් තමයි දැන් තමුන්නාසෙලා මේ අරන් තියෙන්නේ. අවුරුදු 14ක් පරණයි. අවුරුදු 08ක් බදු ගෙවලා. මේක අපට අයිති වෙන්නෙ නෑ. ආපහු ඒ කොම්පැණියටම දෙන්න ඕන. හැබැයි ඒ වෙනකොට අපි ඩොලර් මිලියන 2.6ක් මේකට ගෙවලා ඉවරයි. එන්ජින් ඕවරෝල් එකක් ආවොත් මේන්ටේන් එක අපි බලා ගන්න ඕන. හයිඩ්රොලික් අපි බලන්න ඕන. මේචර පරණ එකක් අපිට නඩත්තු කරන්න බෑ. මෙච්චර පරණ යානයක තහඩුව ඔරොත්තු දෙනවද අඩි තිස්පන්දාහක් උඩට යනකොට. මේකේ දූෂණයක් වෙලා තියනවා කියලා අපි කියනවා. ඇයි එහෙම කියන්නේ. අවුරුදු 08ක් ගියාම අවුරුදු 21 යි මේ ෆ්ලයිට් එකට.
අවුරුදු 21 ගියාම ෆ්ලයිට් පාවිච්චි කරන්නෙ නෑ ලෝකෙ කිසිම රටක්. මට පුලුවන්නම් ඔප්පු කරලා පෙන්වන්න. මේවා තමුන්නාසෙලගේ දූෂණ”
ChatGPT කී කතාව – 1. ගුවන් යානයක වයස සහ භාවිතය පිළිබඳ ගෝලීය තත්ත්වය
ගුවන් යානයක් වසර 15කට පසු භාවිතා කරන්නේ නැතැයි යන මතය තාක්ෂණික වශයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදි අවබෝධයකි. ලෝකයේ ප්රමුඛ පෙළේ ගුවන් සමාගම් රැසක් වසර 20 සිට 30 දක්වා හෝ ඊට වැඩි කාලයක් පැරණි ගුවන් යානා අඛණ්ඩව සිය මගී ප්රවාහන කටයුතු සඳහා යොදා ගනී.
ගෝලීය සාමාන්යය: නව ගුවන් යානා නිෂ්පාදනය කර ලබා දීමේ පවතින ප්රමාදය හේතුවෙන්, 2025/2026 වන විට ලෝකයේ සක්රීය ගුවන් යානා කාණ්ඩයක සාමාන්ය වයස අවුරුදු 14.8 සිට 15 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය ගුවන් ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ ඉහළම සාමාන්ය වයස වේ.
ප්රමුඛ සමාගම්වල අත්දැකීම්: ලෝකයේ දැවැන්තම ගුවන් සමාගම් වන යුනයිටඩ් එයාර්ලයින්ස් (United Airlines) සතුව 1991 වසරේ නිෂ්පාදිත වසර 35ක් පැරණි බෝයිං 767-300ER යානා පවතී. ඩෙල්ටා එයාර් ලයින්ස් (Delta Air Lines) වසර 34ක් පැරණි බෝයිං 757 යානා ද, ඇමරිකන් එයාර්ලයින්ස් (American Airlines) වසර 27-28ක් පැරණි එයාර්බස් A320 සහ බෝයිං 777 යානා ද අදටත් පියාසර කරවයි. කැනඩාවේ නෝලිනර් ඒවියේෂන් (Nolinor Aviation) වසර 45-51ක් තරම් පැරණි බෝයිං 737-200 යානා මගී ප්රවාහනය සඳහා තවමත් භාවිතා කරයි.
නීතිමය සීමාවන්: ජාත්යන්තර සිවිල් ගුවන් සේවා සංවිධානය (ICAO), ෆෙඩරල් ගුවන් සේවා පරිපාලනය (FAA) හෝ යුරෝපීය සංගමයේ ගුවන් ආරක්ෂණ ඒජන්සිය (EASA) විසින් ගුවන් යානයක වයස සඳහා නිශ්චිත උපරිම සීමාවක් පනවා නැත. යානයක පියාසර සුදුසුකම තීරණය වන්නේ එහි වයස මත නොව, නිසි නඩත්තුව (Maintenance), පියාසර චක්ර (Cycles) සහ පියාසර පැය ගණන මතය. නිවැරදි නඩත්තු ක්රමවේද අනුගමනය කරන්නේ නම් ගුවන් යානයක් වසර 30කට වඩා වැඩි කාලයක් ආරක්ෂිතව පියාසර කළ හැකිය.
-
වසර 20 ඉක්මවූ පසු ගුවන් යානයකට සිදුවන්නේ කුමක්ද?
සාමාන්යයෙන් මගී ප්රවාහන ගුවන් යානයක් වසර 25-30ක් පමණ වන විට මගී සේවයෙන් ඉවත් කරනු ලබන්නේ ආරක්ෂක හේතු මත නොව, ඉහළ යන නඩත්තු පිරිවැය සහ ඉන්ධන කාර්යක්ෂමතාව අඩු වීම වැනි ආර්ථික හේතුන් මතය. ඉන්පසු එම යානා සඳහා විකල්ප භාවිතයන් කිහිපයක් පවතී:
භාණ්ඩ ප්රවාහන යානා බවට පරිවර්තනය (P2F): බොහෝ මගී යානා මගී සේවයෙන් ඉවත් කළ පසු භාණ්ඩ ප්රවාහන (Cargo) යානා ලෙස ප්රතිසංස්කරණය කර තවත් වසර 10-15ක කාලයක් පියාසර කරවනු ලැබේ.
කොටස් නැවත භාවිතය: සේවයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන යානයක එන්ජින් සහ ගොඩබෑමේ උපකරණ (Landing Gear) ඇතුළු කොටස්වලින් 85% සිට 90% දක්වා ප්රමාණයක් වෙනත් යානා සඳහා නැවත භාවිතා කිරීමට හෝ අලෙවි කිරීමට හැකියාව පවතී.
ගබඩා කිරීම (Boneyards): භාවිතයෙන් ඉවත් කළ යානා ඇමරිකාවේ මොජාවේ (Mojave) වැනි වියළි කාන්තාර ප්රදේශවල පිහිටි ගුවන් යානා අංගනවල (Boneyards) ආරක්ෂිතව ගබඩා කර තබනු ලැබේ.
එබැවින්, දයාසිරි ජයසේකර පවසන පරිදි වසර 21ක් පැරණි යානයක් ලෝකයේ කිසිදු සමාගමක් භාවිතා නොකරන බවට කරන ප්රකාශය තාක්ෂණික සහ ජාත්යන්තර වෙළඳපොළ දත්ත අනුව සාවද්ය වේ.
-
පරණ යානා බදු ගැනීම සහ දූෂණ චෝදනා: ඇත්ත තත්ත්වය කුමක්ද?
ගුවන් යානා බදු ගැනීම (Operating Lease) යනු ලෝකයේ ඕනෑම ගුවන් සමාගමක් අනුගමනය කරන සාමාන්ය වාණිජ ක්රියාවලියකි. විශේෂයෙන්ම ශ්රීලංකන් වැනි මූල්ය දුෂ්කරතා සහිත සමාගමකට පරණ යානා බදු ගැනීම නව යානා මිලදී ගැනීමට වඩා ලාභදායී (Cheaper) විකල්පයකි. එබැවින් යානයක් බදු ගැනීම පමණක් දූෂණයක් ලෙස අර්ථ ගැන්විය නොහැක.
විනිවිදභාවය සහ නීතිමය ක්රමවේදය – ගුවන් යානයක් බදු ගැනීමේදී අනුගමනය කළ යුතු දැඩි ක්රමවේදයන් පවතී. ජාත්යන්තර ටෙන්ඩර් පටිපාටිය, සිවිල් ගුවන් සේවා අධිකාරියේ (DGCA/CAA) අනුමැතිය, ගුවන් යානා පියාසර සුදුසුකම් සහතිකය (Airworthiness Certificate) සහ විධිමත් නඩත්තු ගිවිසුම් ඒ අතර ප්රධාන වේ. මෙම ක්රියාවලිය දූෂණයක් බවට පත්වන්නේ අදාළ ටෙන්ඩර් පටිපාටිය උල්ලංඝනය කරමින්, වෙළඳපොළ මිලට වඩා වැඩි මිලකට ගිවිසුම්ගත වීම හෝ කික්බැක් (Kickbacks) වැනි දේශපාලනික මැදිහත්වීම් සිදු වුවහොත් පමණි.
මූල්යමය පැතිකඩ – ප්රශ්නයට තුඩු දී ඇති A330-200 යානය සඳහා මසකට අමෙරිකානු ඩොලර් 275,000ක (වසරකට ඩොලර් මිලියන 3.3ක් පමණ) මුදලක් ගෙවීමට එකඟ වී ඇති බව සඳහන් වේ. වර්තමාන ලෝක වෙළඳපොළේ මෙවැනි පුළුල් බඳ සහිත (Widebody) යානා සඳහා පවතින බදු මිල (Lease rates) හා සසඳන විට මෙම අගය වෙළඳපොළ මිලට සමාන හෝ ඊට අඩු මට්ටමක පවතී. කෙසේ වෙතත්, මෙම ගනුදෙනුව සම්බන්ධයෙන් පූර්ණ විනිවිදභාවයක් පවත්වා ගැනීම රජයේ සහ ශ්රීලංකන් ගුවන් සමාගමේ වගකීමකි. දයාසිරි ජයසේකර තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය (RTI) යටතේ කළ අනාවරණය නිසා මේ පිළිබඳව මහජන සාකච්ඡාවක් ඇති වීම යහපත් ප්රවණතාවකි.
කතා අංක දෙක. ඩොලර් මිලියන 2.5 අහිමි වීම මුදල් ලේකම් ලෙස හර්ෂණ සූරියප්පෙරුම මුදල් කමිටුව ඉදිරියට වාර්තා නොකිරීම නිසා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව උල්ලංඝණය කිරිම –
දයාසිරි කී කතාව – “මුදල් ලේකම් හර්ෂණ සූරියප්පෙරුමගෙ බරපතල ප්රශ්න ගණනාවක් තිබෙනවා. ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව උල්ලංඝණය කරලා තියෙන්නේ. මේකේ තියනවා බරපතලම කාරණා දෙකක්. එකක් තමයි හර්ෂණ සූරියප්පෙරුම මහත්තයා ලේකම්වරයා විදිහට පොරොන්දුවක් වෙලා තියනවා අපේ මුදල් කාරක සභාවට ඔහු යටතේ ඉන්න මුදල් ලේකම්වරු තුන්දෙනාගෙන් එක් කෙනෙක් එවනවා කියලා. කමිටු රැස්වීම් තුනකට එක්කෙනෙක්වත් ආවේ නෑ මුදල් අමාත්යාංශයේ. කොහොමද මුදල් අමාත්යාංශය නැතිව මුදල් කාරක සභාව කරන්නේ. “
“මෙතුමා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 148,149 සහ 150. රජයේ මුදල් පිලිබඳව ඩොලර් මිලියන 2.5ක් ඔස්ට්රේලියානු සමාගමකට ගියා නම් ඒ සම්බන්ධව වාර්තා කරන්න ඕන මුදල් ලේකම්වරයා විදිහට කෝෆ් එකට. ඒක තමයි ඔහුගේ වගකීම. හැබැයි ඔහු ඒක ඉෂ්ඨ කරන්නේ නෑ. බරපතල ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා උල්ලංඝණය කිරීමක්.”
ChatGPT කී කතාව – 148, 149 සහ 150 වගන්තිවල සැබෑ නීතිමය තත්ත්වය
මුදල් ලේකම් හර්ෂණ සූරියප්පෙරුම විසින් මුදල් කාරක සභාවට (COPF) නියෝජිතයෙකු නොයැවීම සහ ඩොලර් මිලියන 2.5ක මුදල් වංචාව සම්බන්ධයෙන් වාර්තා නොකිරීම ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 148, 149 සහ 150 වගන්ති උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස දයාසිරි ජයසේකර පාර්ලිමේන්තුවේදී චෝදනා කළේය. මෙය දේශපාලනික වශයෙන් ඉතා ප්රබල තර්කයක් වුවද, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ නීතිමය ප්රතිපාදනයන් හා සැසඳීමේදී එය නිවැරදි නොවේ.
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ XVII පරිච්ඡේදය: රාජ්ය මූල්ය පාලනය
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ සඳහන් 148, 149 සහ 150 වගන්ති මගින් මූලික වශයෙන්ම තහවුරු කරනු ලබන්නේ රාජ්ය මූල්ය කෙරෙහි පාර්ලිමේන්තුව සතු පූර්ණ අධීක්ෂණ බලය සහ ඒකාබද්ධ අරමුදලේ (Consolidated Fund) ආරක්ෂාවයි.
148 වගන්තිය: මෙරට රාජ්ය මූල්ය කෙරෙහි පූර්ණ පාලනය පාර්ලිමේන්තුව සතු බවත්, පාර්ලිමේන්තුව විසින් සම්මත කරන ලද නීතියකින් තොරව කිසිදු බද්දක් හෝ ගාස්තුවක් අයකිරීමට කිසිදු බලධාරියෙකුට අයිතියක් නොමැති බවත් මෙමගින් කියවේ.
149 වගන්තිය: රජයේ සියලුම ආදායම් ඒකාබද්ධ ගිනුමට බැර කළ යුතු ආකාරය සහ ඉන් ගෙවිය යුතු රාජ්ය ණය වැනි වියදම් පිළිබඳව මෙහි සඳහන් වේ.
150 වගන්තිය: ඒකාබද්ධ අරමුදලින් මුදල් ලබාගත හැක්කේ මුදල් අමාත්යවරයාගේ අත්සනින් යුත් වොරන්තුවකින් පමණක් බවත්, එවැනි වොරන්තුවක් හෙවත් අධිකාරී පත්රයක් නිකුත් කළ හැක්කේ පාර්ලිමේන්තුව අනුමත කළ වියදම් සඳහා පමණක් බවත් මෙහි පැහැදිලිව දක්වා ඇත.
මෙහි ඇති විශේෂත්වය නම්, මෙම වගන්ති කිසිවක මුදල් ලේකම්වරයා පෞද්ගලිකව පාර්ලිමේන්තු කාරක සභා හමුවේ පෙනී සිටිය යුතු බවට හෝ නිශ්චිත සිදුවීමක් වාර්තා කළ යුතු බවට සෘජු නියෝගයක් පනවා නොතිබීමය. එනම් මුදල් කාරක සභාවට ඉදිරිපත් නොවූ බව කියන සිද්ධියෙන් හෝ ඩොලර් මිලියන 2.5ක් අස්ථානගත වූ බව කියන සිද්ධිය මුදල් කාරක සභාවටට වාර්තා නොකිරීමෙන් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව උල්ලංඝණය වන්නේ නැත.
කාරක සභාවට නොපැමිණීම සහ වාර්තා නොකිරීම පිළිබඳ නීතිමය විග්රහය
මුදල් ලේකම්වරුන් කාරක සභාවට පෙනී නොසිටීම ව්යවස්ථාවේ 148-150 වගන්ති උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස හැඳින්විය නොහැක. මුදල් කාරක සභාව (COPF) යනු 2022 වසරේ සිට ක්රියාත්මක පාර්ලිමේන්තු ස්ථාවර නියෝග 121 (Standing Order 121) යටතේ පිහිටුවන ලද්දකි. යම් නිලධාරියෙකු කාරක සභාව මගහැරීම හෝ ලබා දුන් පොරොන්දුවක් කඩ කිරීම ව්යවස්ථාපිත ගැටලුවක් නොවේ. එය පාර්ලිමේන්තු විශේෂාධිකාර උල්ලංඝනය කිරීමක් (Parliamentary Privileges Act) ලෙස අවශ්ය නම් හඳුනාගත හැකිය.
එමෙන්ම, ඩොලර් මිලියන 2.5ක සිදුවීම සයිබර් වංචාවක් ලෙස මේ වන විට අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) මගින් විමර්ශනය කරමින් පවතී. එම සිදුවීම වාර්තා කිරීම සම්බන්ධයෙන් මුදල් ලේකම්වරයාට සෘජු ව්යවස්ථාපිත යුතුකමක් නොමැති වුවද, රාජ්ය මූල්ය කළමනාකරණ පනත සහ පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණ බලය යටතේ කාරක සභාවට සහයෝගී වීම ඔහුගේ වගකීමකි. එහිදී සහයෝගය නොදැක්වීම පාර්ලිමේන්තු අවමානයක් ලෙස සලකා වරප්රසාද කමිටුවට යොමු කළ හැකිය.
අංක 3 දයාසිරිගේ කතාව – ඔහු ( හර්ෂණ සූරියප්පෙරුම ) අරන් තියනවා ද්විත්ව පුරවැසි භාවය CID අංක 10001000095534 -2010. 09.13. ද්විත්ව පුරවැසි භාවය ගන්නවා කියන්නේ එයාට කොහෙ හරි එකක් තියෙන්න ඕන. එතකොට තමයි ද්විත්ව පුරවැසි භාවය ගන්න ඕන. එයා ඔස්ට්රේලියා සිටිසන් කෙනෙක්. ඔස්ට්රේලියාව සිටිසන් තියෙද්දි ලංකාවෙ ද්විත්ව පුරවැසි භාවය ගන්නවා. හැබැයි ද්විත්ව පුරවැසි භාවය ගන්නකොට මොකද වෙන්නේ . පාර්ලිමේන්තුවට ආපු ගමන් මෙයා අතහැරියා නම් පුරවැසි භාවය එතුමා කල්ලතෝනියෙක්. සමාවෙන්න මේක කියනවට. නැතිනම් රටක් නැති මිනිහෙක්. රටක් නැති මිනිහෙක් මේ රටේ නියෝජ්ය මුදල් ඇමති වෙලා ඉඳලා තතියනවා මාස ගණනාවක්.
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 91 වගන්තිය උල්ලංඝණය කරලා. පුරවැසිකම මොකක්ද කියලා දන්නේ නැති මිනිහෙක් මේ රටේ පාර්ලිමේන්තුවට එනවා. මේක ලෝකෙ තියන පාර්ලිමේන්තු සංගමයට මම මේක වාර්තා කරනවා.
ChatGPT කී කතාව – ශ්රී ලංකා නීතියට අනුව ද්විත්ව පුරවැසිභාවය දරන පුද්ගලයෙකුට පාර්ලිමේන්තුව නියෝජනය කිරීමට කිසිදු ඉඩකඩක් නොමැත.
ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 91 (1)(d)(xvii) වගන්තිය මෙහිදී ඉතා වැදගත් වේ. එම වගන්තියට අනුව, යම් පුද්ගලයෙකු ශ්රී ලංකා පුරවැසියෙකු වන අතරම වෙනත් රටක පුරවැසිභාවය ද දරන්නේ නම්, එම පුද්ගලයා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරයෙකු ලෙස තේරී පත්වීමට සුදුසුකම් නොලබයි. එමෙන්ම එවැනි පුද්ගලයෙකුට පාර්ලිමේන්තුවේ අසුන් ගැනීමට හෝ ඡන්දය ප්රකාශ කිරීමට ද අවසර නොලැබේ.
මෙම නීතිමය තත්ත්වයෙහි ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී, එය 2015 වසරේදී 19 වන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනය මගින් මුලින්ම ඇතුළත් කරන ලදී. පසුව 2020 වසරේදී 20 වන සංශෝධනය මගින් මෙම බාධකය ඉවත් කරනු ලැබීය. කෙසේ වෙතත්, 2022 වසරේදී සම්මත කරන ලද 21 වන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනය මගින් මෙම අයෝග්යතාවය නැවතත් ව්යවස්ථාවට ඇතුළත් කරන ලදී. එබැවින් වර්තමාන නීතිමය තත්ත්වය අනුව ද්විත්ව පුරවැසියෙකුට මන්ත්රී ධුරයක් දැරිය නොහැක.
යම් පුද්ගලයෙකු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරයෙකු ලෙස දිවුරුම් දීමට පෙර සියලුම විදේශීය පුරවැසිභාවයන් නිසි ලෙස අත්හැරිය යුතුය. එසේ නොමැතිව මන්ත්රී ධුරය දැරීම ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව සෘජුවම උල්ලංඝනය කිරීමකි. මීට පෙර ගීතා කුමාරසිංහ සහ ඩයනා ගමගේ වැනි මන්ත්රීවරියන් සම්බන්ධයෙන් අධිකරණය ලබා දුන් තීන්දුවලදී ද මෙම නීතිමය වගන්තිය දැඩි ලෙස අනුගමනය කරන ලදී. කෙසේ වෙතත් මේ තත්ත්වය හර්ෂණ සූරියප්පෙරුමට අදාල බව නොපෙනේ. ඔහු ද්විත්ව පුරවැසියෙක් නොවන බව නලින්ද ජයතිස්ස වැනි ඇමතිවරු සහතික කර තිබේ. ඔහු ද්විත්ව පුරවැසියෙක් නම් එය ඔප්පු කරන ලෙස ද ආණ්ඩුව අභියෝග කර ඇත.
විදේශීය පුරවැසිභාවය අත්හැරීමෙන් පුද්ගලයෙකු කල්ලතෝනියෙකු (Stateless) බවට පත්වන්නේද? –
නැත. ඔස්ට්රේලියානු හෝ වෙනත් විදේශීය පුරවැසිභාවයක් සහිත පුද්ගලයෙකු එම පුරවැසිභාවය අත්හැරිය විට ඔහු කල්ලතෝනියෙකු හෝ රටක් නොමැති පුද්ගලයෙකු බවට පත් නොවේ. මෙය නීතිය වැරදි ලෙස අර්ථකථනයකි.
ශ්රී ලංකාවේ ද්විත්ව පුරවැසිභාවය ලබා දීම පාලනය වන්නේ 1948 අංක 18 දරන පුරවැසි පනත මගිනි. එහි 19(2) සහ 19(3) වගන්ති යටතේ ද්විත්ව පුරවැසිභාවය ලබා දීම සිදු කෙරේ.
Resumption (19(2) වගන්තිය): විදේශීය පුරවැසිභාවය ලබා ගැනීම නිසා ශ්රී ලංකා පුරවැසිභාවය අහිමි වූ පුද්ගලයන්ට නැවතත් එම පුරවැසිභාවය ලබා ගැනීම මෙහිදී අදහස් කෙරේ.
Retention (19(3) වගන්තිය): විදේශීය පුරවැසිභාවය ලබා ගැනීමට පෙර සිය ලාංකික පුරවැසිභාවය රඳවා ගැනීමට අවසර ලබා ගැනීම මෙහිදී සිදු වේ.
මෙම ක්රමවේද දෙකේදීම, CID අංකයක් සහිත ද්විත්ව පුරවැසි සහතිකයක් නිකුත් කරනු ලැබේ. ඉන් අදහස් වන්නේ එම පුද්ගලයාට ශ්රී ලංකා පුරවැසිභාවය සහ අදාළ විදේශීය පුරවැසිභාවය යන දෙකම නීත්යානුකූලව හිමි බවය.
යම් හෙයකින් පුද්ගලයෙකු සිය ඔස්ට්රේලියානු පුරවැසිභාවය අත්හැරීමේ (Renunciation) ක්රියාවලියක් සිදු කළහොත්, ඔහු සතු ද්විත්ව පුරවැසිභාවය අවසන් වී ඔහු ශ්රී ලංකා පුරවැසියෙකු ලෙස පමණක් ශේෂ වේ. ඔස්ට්රේලියානු පුරවැසි පනතට (Australian Citizenship Act) අනුව ද යම් පුද්ගලයෙකුට සිය පුරවැසිභාවය අත්හැරීමට අවසර දෙනු ලබන්නේ එම පුද්ගලයාට වෙනත් රටක පුරවැසිභාවය පවතින්නේ නම් පමණි. එමගින් පුද්ගලයෙකු කල්ලතෝනියෙකු වීම වළක්වනු ලැබේ.
එබැවින් ද්විත්ව පුරවැසිභාවය හිමි පුද්ගලයෙකු සිය විදේශීය පුරවැසිභාවය අත්හැරීමෙන් සිදු වන්නේ ඔහු ශ්රී ලංකා පුරවැසියෙකු පමණක් වීම මිස රටක් නොමැති මිනිසෙකු වීම නොවේ. ඔහු ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 91 වැනි වගන්තිය කඩ කර නැත.
මතක් කිරීමක් – දයාසිරි ඇතුළු පාර්ලිමේන්තුවේ සියලුම ඇත්තන්ට මතක් කරන්නට යමක් තිබේ. “ගමේ ගස් නගින ජෙමා ලඟත් ස්මාට් ෆෝන් එකක් තියනවා.”
