බීබීසී –
ඔක්ස්ෆර්ඩ් ඉංග්රීසි ශබ්ද කෝෂය (Oxford English Dictionary) යනු, ලෝකයේ වඩාත් ම පිළිගැනීමට ලක්ව ඇති ශබ්ද කෝෂ අතර ප්රමුඛත්වය ගන්නා වචන එකතුවකි.
එය ඉංග්රීසි භාෂාවේ පුළුල් හා ඓතිහාසික ශබ්දකෝෂයක් වන අතර ඉංග්රීසි භාෂාවේ පරිණාමය පිළිබඳ නිශ්චිත අධිකාරිය ලෙස පිළිගැනේ.
විවිධ මූලාශ්රවලින් උපුටා දැක්වීම් මිලියන 2.5ක් මත පදනම්ව, වචන ලක්ෂ 5කට අධික එකතුවක් සමගින්, වචනවල අර්ථය, ඉතිහාසය සහ භාවිතය ඔක්ස්ෆර්ඩ් ඉංග්රීසි ශබ්ද කෝෂය ලේඛනගත කරයි.
එහි ශ්රී ලංකාවේ භාවිත වන වචන රැසක් ද ඇතුළත් කර ඇති අතර, 2025 ජූනි මාසයේදී ශ්රී ලංකාවේ භාවිත වන වචන කිහිපයක් ඇතුළත් කර තිබේ.
2025 ජූනි මාසයේදී ශබ්ද කෝෂයට ඇතුළත් කරන ලද වචන 10 මෙසේ ය.
අස්වැද්දුම (asweddumize)
සිංහල භාෂාවේ ‘අස්වැද්දුම’ නමැති වචනය ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශබ්ද කෝෂයෙහි සඳහන් කර ඇත්තේ, asweddumize යනුවෙනි.
එය අර්ථ දක්වා ඇත්තේ, ‘(පුරන් වූ හෝ භාවිතයට නොගත් ඉඩම්) වගා කිරීම සඳහා, විශේෂයෙන් වී වගා කිරීම සඳහා සූදානම් කිරීම’ යනුවෙනි.
අවුරුදු (avurudu/Awurudu)
ශ්රී ලංකාවේ වැදගත් සංස්කෘතික උත්සවයක් ලෙස සැලකෙන ‘අවුරුදු’ යන වචනය ද Avurudu/ Awurudu ලෙස ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශබ්ද කෝෂයට එක් කර තිබේ.
‘වසන්ත ඍතුවේදී සිදුවන සිංහල සහ හින්දු අලුත් අවුරුද්දේ පළමු දිනය’ ලෙස එය අර්ථ දක්වා තිබේ.
බයිලා (baila)
‘ශ්රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ අප්රිකානු සහ යුරෝපීය සංගීතයේ බලපෑම් මිශ්ර වූ, බොහෝ විට මංගල උත්සව සහ අනෙකුත් උත්සව සමග සම්බන්ධ වන, ජනප්රිය සංගීතයේ උච්චතම අවස්ථාවක්’ ලෙස අර්ථ දක්වමින් baila යන වචනය ශබ්ද කෝෂයට ඇතුළත් කර තිබේ.
කිරිබත් (kiribath)
ශ්රී ලංකාවේ සංස්කෘතිය සමග බැඳී පවතින ‘කිරිබත්’ (Kiribath) යන වචනය ද ජූනි මාසයේදී ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශබ්ද කෝෂයට ඇතුළත් කරන ලද වචන අතර වේ.
‘පොල් කිරිවලින් පිසූ බත්වලින් සාදන ලද ශ්රී ලාංකික කෑමක්. එය බ්ලොක් එකක් ලෙස සකසා, සාමාන්යයෙන් දියමන්ති හැඩැති කැබලිවලට කපා සාම්ප්රදායිකව සිංහල සහ දෙමළ අලුත් අවුරුදු උත්සවයේදී සහ වෙනත් විශේෂ අවස්ථාවන්හිදී අනුභව කරනු ලැබේ.’ යනුවෙන් එය අර්ථ දක්වා ඇත.
කොත්තු රොටී (kottu roti)
‘රොටී, මස් සහ එළවළු කැබලි, කුළුබඩු සහ හොදි යොදා, තැටියක් මත ක්ලීවර්ස් නමින් ඉංග්රීසි බසින් හඳුන්වන කැබලි දෙකකින් මිශ්ර කර සකසන ශ්රී ලාංකික කෑමක්’ ලෙස එය හඳුන්වා තිබේ.
‘මෙම ආහාරය සාමාන්යයෙන් මාර්ග අසල වෙළෙන්දන් විසින් සකස් කරන විට තැටියට පහර දෙන ක්ලීවර්ස්වලින් සුවිශේෂී ශබ්දයක්’ නැගෙන බව ද එහි සඳහන් කර ඇත.
මැල්ලුම් (mallung)
‘මද වශයෙන් පිසින ලද, කුඩා කැබලිවලට කපන ලද (බොහෝ විට කොළ පැහැති) පලා, ගාන ලද පොල්, මිරිස් සහ අනෙකුත් කුළුබඩු සමග මිශ්ර කර, සාමාන්ය ශ්රී ලාංකික ආහාර වේලක කොටසක් ලෙස පිළිගන්වනු ලබන’ ආහාරයක් ලෙස මැල්ලුම් අර්ථ දක්වා තිබේ.
ඔසරි (Osari)
සාම්ප්රදායිකව ශ්රී ලංකාවේ සිංහල කාන්තාවන් සමග සම්බන්ධ වූ සාරි වර්ගයකි.
‘ඉණ වටා ඔතා, මැද ප්රදේශය වටා සුවිශේෂී රැලි සහිත කොටසක් නිර්මාණය කර, ඔසරි පොට වම් උරහිසට උඩින් දැමීමෙන්’ මෙම ඇඳුම සකස් කර ගනී.
එය උඩරට සාරිය ලෙස ද හැඳින්වේ.
පපරේ (Papare)
ක්රිකට් සහ අනෙකුත් ක්රීඩා තරගවලදී තරග නරඹන්නන්ට සංගීතමය ආස්වාදයක් ලබා දීම සඳහා සාමාන්යයෙන් වාදනය වන ශ්රී ලාංකික සංගීත ප්රභේදයකි.
පපරේ සංගීතය සාමාන්යයෙන් ට්රම්පට්, සැක්සෆෝන්, ට්රොම්බෝන්, සයිඩ් ඩ්රම් සහ බෙර වාදනයන්ගෙන් සමන්විත වන බව ද එහි සඳහන් කර ඇත.
වලව්ව (Walawwa)
‘මන්දිරයක් හෝ මැනර් නිවසක්; වතුයායක ප්රධාන නිවස’ යනුවෙන් ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශබ්ද කෝෂය වලව්ව හඳුන්වා තිබේ.
වටලප්පම් (Watalappam)
‘ශ්රී ලාංකික ආහාරයකි: පොල් කිරි (හෝ සමහර විට උකු කිරි), කජු, බිත්තර, එනසාල් සහ කරාබුනැටි වැනි කුළුබඩුවලින් සාදන ලද කස්ටඩ්, හකුරු සමග පැණි රස කර සාම්ප්රදායිකව ශ්රී ලාංකික මුස්ලිම්වරුන් විසින් රාමසාන් අවසානය සනිටුහන් කරන සැමරුම්වලදී අනුභව කරන’ ආහාරයක් ලෙස වටලප්පන් හඳුන්වා තිබේ.
1956 වසරේ පෙබරවාරි 05 වන දා Sunday Star (Washington, D.C.) පුවත්පතෙහි එම වචනය සඳහන් කර ඇති බව එහි දැක්වේ.
මීට පෙර ඇතුළත් කරන ලද වචන
Aiyo – ‘ශ්රී ලංකාවේ සහ දකුණු ඉන්දියාවේ වැසියන් ක්ෂණික ශෝකය හෝ විමතිය පළ කිරීමට භාවිත කරන ‘අයියෝ’ යන වචනය ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශබ්ද කෝෂයට ඇතුළත් කරන ලද්දේ 2012 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ය.
Aiya – වැඩිමහල් සහෝදරයා, ඕනෑ ම වැඩිහිටි පිරිමි ඥාතියෙකු හෝ හඳුනන අයෙකු හඳුන්වයි.
ඊට අමතරව, අම්බලම (ambalama), මුදලාලි (mudalali), පෙරහැර (perahera), පොල් සම්බෝල (pol sambol), පුන්නක්කු (poonac) සහ සිංග්ලිෂ් (Singlish) යන වචන ද එහි ඇතුළත් කර තිබේ.
ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශබ්ද කෝෂයට වචන ඇතුළත් කරන ක්රමවේදය කුමක් ද?
‘ඔක්ස්ෆර්ඩ් ඉංග්රීසි ශබ්දකෝෂයේ මෙහෙවර වන්නේ, ඕනෑ ම ආකාරයකින් ඉංග්රීසි බසට ඇතුළු වන සියලු වචන වාර්තා කර තබා ගැනීම සහ ඒවා අනාවරණය වූ විට එම වචනවල ගොඩ නැගීම ග්රහණය කර ගැනීම යි,’ යනුවෙන් ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශබ්ද කෝෂය පවසයි.
ඊට ඇතුළත් කිරීම සඳහා වචනයක් සලකා බැලීමට නම්, එය පළමුව ශබ්ද කෝෂයේ ‘නිරීක්ෂණ ලැයිස්තුව’ නමැති දත්ත සමූහයට එකතු කළ යුතු ය.
මෙම නැරඹුම් ලැයිස්තුවට අලුත් වචන විශාල සංඛ්යාවක් විවිධ මූලාශ්රවලින් ලැබේ.
ශබ්ද කෝෂයේ සංස්කාරකවරු සෑම වසරක ම මෙම මූලාශ්රවලින් වචන යෝජනා දහස් ගණනක් සලකා බලමින්, ඒ සෑම එකක් ම සමාලෝචනය කරති. ස්ථිර වාර්තා කිරීමක් සඳහා ප්රමාණවත් සාක්ෂි රැස් වී නොමැති වචන අඛණ්ඩ අධීක්ෂණය සඳහා නිරීක්ෂණ ලැයිස්තුවේ පවතින අතර, ප්රමාණවත් තරම් තිරසර හා පුළුල් භාවිතයක් ඇති වචන සඳහා වන යෝජනා සංස්කාරකවරයෙකුට පවරනු ලැබේ.
සංස්කාරකවරු තමන්ට පවරා ඇති වචනය සඳහා මෙතෙක් රැස් කර ඇති තොරතුරු සමාලෝචනය කිරීම ආරම්භ කරති. ඒ, වචනය වර්ධනය වූ ආකාරය සොයා ගැනීම සඳහා තමන්ගේ ම පර්යේෂණ ආරම්භ කිරීමට පෙර ය.
මෙම පර්යේෂණය මගින් ඔවුන් පුවත්පත් ලේඛනාගාර, මාර්ගගත සංසද, අධ්යයන, සඟරා, නීති පත්රිකා, වට්ටෝරු පොත් හෝ සමාජ මාධ්යවල වචනය පිළිබඳ ප්රකාශිත සාක්ෂි සෙවීමට යොමු විය හැකි ය. ඩිජිටල් ප්රවේශයෙන් ඔබ්බට පුස්තකාලයක හෝ ලේඛනාගාරයක ප්රධාන උදාහරණයක් තිබේ නම්, ලොව පුරා ආයතනවල පදනම් වූ ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශබ්ද කෝෂයෙහි පර්යේෂකයින්ගේ ජාලයේ සහය ලබා ගැනීමට සංස්කාරකවරුන්ට අවස්ථාව තිබේ.
සංස්කාරකවරයෙකු වචනයේ සවිස්තරාත්මක තොරතුරු එකට එකතු කළ පසු, එය ශබ්ද කෝෂයෙහි වාර්තා කිරීම සඳහා කෙටුම්පත් කිරීම අරඹයි.
ශබ්ද කෝෂයට ඇතුළත් කිරීමට පෙර අවසාන අනුමැතිය සඳහා ශබ්ද කෝෂයේ ප්රධානියා සහ නියෝජ්ය ප්රධාන සංස්කාරකවරුන් ඇතුළත් අවසන් කිරීමේ කණ්ඩායමට භාර දෙනු ලැබේ.
සම්පූර්ණ කරන ලද ඇතුළත් කිරීම් ඔක්ස්ෆර්ඩ් ශබ්ද කෝෂයේ කාර්තුමය ඔන්ලයින් යාවත්කාලීන කිරීම් ලෙස ප්රකාශයට පත් කරනු ලබ යි.
