කපිල කේ හීනටියන –
ඉදිරි සති කිහිපය ඇතුළත චීනය විසින් ඉරානය වෙත නවීන ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති තොගයක් ලබා දීමට සූදානම් වන බවට ඇමරිකානු බුද්ධි අංශ තොරතුරු අනාවරණය කරගෙන තිබේ.
මෑතකදී සිදු කරන ලද බුද්ධි තක්සේරු කිරීම් පිළිබඳව අවබෝධයක් ඇති පුද්ගලයින් තිදෙනෙකු උපුටා දක්වමින් සී.එන්.එන් (CNN) පුවත් සේවය වාර්තා කරන්නේ, මෙම පියවර කලාපීය දේශපාලනය තුළ දැඩි නොසන්සුන්තාවක් ඇති කිරීමට සමත් වනු ඇති බවයි.
විශේෂයෙන්ම ඉරානය සහ ඇමරිකාව අතර පැවති යුද්ධය තාවකාලිකව නතර කිරීම සඳහා වූ බිඳෙනසුලු සටන් විරාම ගිවිසුමට තමන් සහාය වූ බව බීජිං පාලනය ප්රකාශ කර තිබියදී මෙවැනි පියවරක් ගැනීම උසුළු විසුළුවක් බඳු තත්ත්වයක් බව විචාරකයෝ පවසති. එසේම, ලබන මස මුලදී ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින් හමුවී සාකච්ඡා කිරීමට නියමිතව තිබියදී මෙම අවි හුවමාරුව පිළිබඳ තොරතුරු හෙළි වීම තත්ත්වය වඩාත් බරපතල කරයි.
මෙම බුද්ධි තොරතුරු මගින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉරානය තමන්ට ලැබුණු මෙම සටන් විරාම කාලය අවස්ථාවක් කරගනිමින්, තම ප්රධාන විදේශීය හවුල්කරුවන්ගේ සහය ඇතිව අවි ගබඩා යළි පුරවා ගැනීමට උත්සාහ කරන බවය. සී.එන්.එන් පුවත් සේවයට තොරතුරු ලබා දුන් මූලාශ්ර දෙකකට අනුව, මෙම අවි නැව්ගත කිරීම් චීනයෙන් සෘජුවම එවනවා වෙනුවට ඒවායේ සැබෑ ආරම්භය සැඟවීම සඳහා තුන්වන පාර්ශවීය රටවල් හරහා ඉරානයට යොමු කිරීමට බීජිං පාලනය සැලසුම් කරමින් සිටී.
MANPADs හි තර්ජනය
චීනය විසින් ඉරානයට ලබා දීමට සූදානම් වන මෙම අවි ‘MANPADs’ (Man-Portable Air-Defense Systems) ලෙස හැඳින්වේ. මේවා උරහිස මත තබා ගුවන් යානා වෙත ප්රහාර එල්ල කළ හැකි මිසයිල පද්ධති වේ. සති පහක් පුරා පැවති යුද්ධයේදී ඇමරිකානු හමුදාවට අයත් පහළින් පියාසර කරන ගුවන් යානා සඳහා මේවා ප්රබල ‘අසමමිතික තර්ජනයක්’ (Asymmetric threat) එල්ල කළ අතර, ඉදිරියේදී සටන් විරාමය බිඳ වැටුණහොත් මෙම මිසයිල යළිත් ඇමරිකානු ගුවන් යානාවලට දැඩි තර්ජනයක් වනු ඇත.
පසුගිය සඳුදා පැවති මාධ්ය හමුවකදී ජනාධිපති ට්රම්ප් ද ප්රකාශ කළේ, පසුගිය සතියේ ඉරානයට ඉහළින් වෙඩි තබා බිම හෙළන ලද ඇමරිකානු F-15 ප්රහාරක යානයට එල්ල වී ඇත්තේ ද තාප සෙවුම් සහිත අතේ ගෙන යා හැකි මිසයිල ප්රහාරයක් බවය. ඉරානය ද තමන් “නව” ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතියක් භාවිතා කළ බව පැවසුවද එය චීන නිෂ්පාදනයක්ද යන්න තවමත් නිල වශයෙන් තහවුරු වී නොමැත.
චීනයේ ප්රතිචාරය
වොෂින්ටනයේ පිහිටි චීන තානාපති කාර්යාලයේ ප්රකාශකයෙකු මෙම චෝදනා තරයේ ප්රතික්ෂේප කරමින් කියා සිටියේ, චීනය කිසිදු පාර්ශවයකට ආයුධ ලබා දී නොමැති බවත් මෙම වාර්තා සත්යයෙන් තොර බවත්ය.
වගකිවයුතු රාජ්යයක් ලෙස චීනය සැමවිටම සිය ජාත්යන්තර බැඳීම් ඉටු කරන බවත්, පදනම් විරහිත චෝදනා එල්ල කරමින් නොසන්සුන්තාවයක් ඇති කිරීමෙන් වළකින ලෙසත් චීනය ඇමරිකාවෙන් ඉල්ලා සිටී.
පසුගිය පෙබරවාරි මාසයේදී ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය එක්ව ආරම්භ කළ යුධ ව්යාපාරයේ සිට චීන සමාගම් විසින් ඉරානයට සම්බාධක පනවා ඇති තාක්ෂණික උපාංග ලබා දී ඇති බව මීට පෙර ද වාර්තා විය.
නමුත් මෙවර චීන රජය සෘජුවම අවි පද්ධති ලබා දීමට මැදිහත් වීම සහාය ලබා දීමේ නව මට්ටමකට පිවිසීමක් බව බුද්ධි අංශ පවසයි. ජනාධිපති ෂී ජින්පින් සහ ට්රම්ප් අතර හමුවට පෙර මෙම තොරතුරු අනාවරණය වීම දෙරට අතර උණුසුම් වාතාවරණයක් නිර්මාණය කර තිබේ.
