ඇමෙරිකා – ඉරාන යුද්ධය නිමා කරන්න පාකිස්තානයෙන් ‘ඉස්ලාමාබාද් සම්මුතිය’

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර පවතින යුදමය තත්ත්වය අවසන් කරමින් කඩිනම් සටන් විරාමයක් ඇති කර ගැනීම සඳහා මේ වනවිට තීරණාත්මක සාකච්ඡා ආරම්භ වී ඇති බව රොයිටර්ස් පුවත් සේවය වාර්තා කරයි. පාකිස්තානයේ මැදිහත්වීම මත සකස් කර ඇති මෙම නවතම සටන් විරාම යෝජනාව ‘ඉස්ලාමාබාද් සම්මුතිය’ (Islamabad Accord) ලෙස නම් කර ඇත.

ජාත්‍යන්තර ආරංචි මාර්ග සහ රොයිටර්ස් වාර්තා පෙන්වා දෙන පරිදි මෙම සම්මුතිය ප්‍රධාන අදියර දෙකකින් සමන්විත වේ. එහි පළමු පියවර ලෙස වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි සටන් විරාමයක් ප්‍රකාශයට පත් කර, ලෝක බලශක්ති සැපයුමේ ප්‍රධානතම නාවික මාර්ගයක් වන හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) යළි විවෘත කිරීම අපේක්ෂා කෙරේ. අනතුරුව දින 15 ත් 20 ත් අතර කාලසීමාවක් තුළ දෙරට අතර පුළුල් හා ස්ථාවර සාම ගිවිසුමකට එළැඹීම මෙහි මූලික ඉලක්කයයි. සම්මුතියට අදාළ අවසන් සාකච්ඡා පාකිස්තානයේ ඉස්ලාමාබාද් නුවරදී පැවැත්වීමට සැලසුම් කර තිබේ.

මෙම සාම ප්‍රයත්නය සඳහා ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් පාකිස්තානයෙන් සිදුකළ ඉල්ලීමක් ද බලපා ඇති අතර, සටන් විරාමයක් සහ සාම සැලැස්මක් සකස් කිරීමට පාකිස්තාන රජය සෞදි අරාබිය, තුර්කිය, ඊජිප්තුව මෙන්ම චීනය ද සම්බන්ධ කරගෙන ඇති බව වාර්තා වේ. ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය වැඩිදුරටත් තහවුරු කරන්නේ පාකිස්තාන හමුදා ප්‍රධානී ෆීල්ඩ් මාෂල් අසීම් මුනියර්, ඇමෙරිකානු උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් සහ ඉරාන විදේශ අමාත්‍ය අබ්බාස් අරක්චි සමඟ ද මේ සම්බන්ධයෙන් සෘජු සන්නිවේදනයක් පවත්වා ඇති බවයි.

දින 45ක සටන් විරාමයක් සඳහා වන මෙම යෝජනාවට අනුව, ඉරානය න්‍යෂ්ටික අවි නිපදවීමේ උත්සාහයන්ගෙන් ඉවත් වීමට එකඟ විය යුතු අතර, ඊට ප්‍රතිචාර ලෙස ඇමෙරිකාව විසින් ඉරානයට පනවා ඇති දැඩි සම්බාධක ඉවත් කර ඔවුන්ගේ තහනම් කර ඇති වත්කම් නිදහස් කිරීමට නියමිත බව විදෙස් මාධ්‍ය අනාවරණය කරයි. මේ අතර ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ද කඩිනමින් යුද්ධය අවසන් කරන ලෙසත්, එසේ නොවුණහොත් දැඩි ප්‍රතිවිපාකවලට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇති බවටත් අනතුරු අඟවා තිබේ.

කෙසේ වෙතත් ඉරාන රජය මෙතෙක් මෙම යෝජනාවට සිය නිල එකඟතාව පළ කර නොමැත. ඇමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයාගේ තර්ජන සහ බලපෑම් හමුවේ තාවකාලික සටන් විරාමයකට යෑමට තමන් කිසිම අවස්ථාවක සූදානම් නොමැති බව ඉරානය අවධාරණය කර ඇත. ඉරානයේ ප්‍රධාන කොන්දේසිය වී ඇත්තේ ඇමෙරිකාවෙන් සහ ඊශ්‍රායලයෙන් යළිත් තමන්ට ප්‍රහාර එල්ල නොවන බවට ස්ථිර සහතිකයක් සහිත “ස්ථාවර සටන් විරාමයක්” අවශ්‍ය බවයි.

මේ අතර, ඊශ්‍රායලය පවසා ඇත්තේ ඇමෙරිකාව සහ ඉරානය අතර ඇතිකරගන්නා කිසිදු සටන් විරාම සම්මුතියක් තමන්ට අදාළ නොවන බවත්, තමන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ඉරානයට එරෙහිව එල්ල කරන ප්‍රහාර අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක කරන බවත්ය.