රටේ කවුරුත් දැන් කට ආයාගෙන බලා සිටින්නේ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලෙන් ලැබෙන ආධාරයෙන් මුළු රටම ගොඩ යන තෙක්ය. ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ප්රමුඛ පොහොට්ටු රජයේ වැරදි ආර්ථික කළමනාකරණයෙන් බිමට ඇද වැටුණු ශ්රි ලංකාවේ විදේශ සංචිත ශක්තිමත් කිරීම සඳහා එම අරමුදල දෙනවා යයි කියන ඩොලර් බිලියන 2.9ක මුදල ලබා ගන්නට පෙර තවත් කවුන්ටර දෙක තුනකින් පාස් විය යුතුය. එයින් එක කවුන්ටරයක් වන්නේ දැනට ශ්රි ලංකාව ලබා ගෙන ඇති විදේශීය ණය ආපසු ගෙවීමේ වැඩපිළිවෙළ යළි අලුත් කිරීමක් එනම් ප්රතිව්යූහගතකරණයක් කිරීමද එක් කවුන්ටරයකි.
මේ කවුන්ටරයට යාමට කලින් ණය ලබා ගත් රටවල් සහ ආයතන සමඟ එකඟතාවක් ඇති කර ගැනීමට කටයුතු කළයුතුය. මේ වනවිට එවැනි ණය ලබා දුන් රටවල් එක්ව පිහිටුවාගෙන ඇති පැරිස් සමාජය ශ්රි ලංකාවට අවශ්ය ණය ආපසු ගෙවීමේ පහසුකම ලබා දීමට මූලික එකඟතාවට පැමිණ තිබේ. එයින් පෙනෙන්නේ ඔවුන්ගේ අනුමැතිය ඊළඟ කවුන්ටරයට පය තැබීම සඳහා ලැබෙනු ඇතිය යන්නය.
එහෙත් මේ අනුමැතීන්ට අමතරව පැරිස් සමාජයට අයත් නොවන චීනය ඉන්දියාව වැනි රටවල අනුමැතියද අවශ්ය ය. දැනටමත් ඉන්දියාව සිය ණය ප්රතිව්යුහගතකරණයකට අවශ්ය පසුබිම නිර්මාණය කරගෙන ඇත. ඊළඟට ඇති අභියෝගාත්මක නැවතුම චීනයයි. මේ නැවතුමේ මේ වනවිට ශ්රි ලංකාව චීන අනුමැතිය අපේක්ෂාවෙන් රැදී සිටිනුයේ යම් අවිනිශ්චිත භාවයක්ද සමඟය. එයට පසුබිම් ව භූ දේශපාලනික හේතු ගණනාවක් විවිධ ආකාරයෙන් විග්රහ කළ හැකිය.
කෙසේ වුවද පසුගියදා ජපානයට ගොස් ආපසු පැමිණි ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ රට හමුවේ ද කීවේ චීනයේ ණය ප්රතිව්යූහගතකරණය සඳහා එකඟතාවක් ඇති කර ගැනීම පිළිබඳවය. එහිදී අවශ්ය නම් චීනය සමඟ මේ කතා බහට ජපානයද එක් වන්නට කැමති බව පැවසුයේ යයි ජනාධිපතිවරයා රට හමුවේ හෙළි කළේය.
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) ණය බොහෝ විට බොහෝ රටවල් ක්රියාත්මක කිරීමට අවාසිදායක ලෙස සලකන කොන්දේසි මාලාවක් සමඟ එන බවට සැකයක් නැත. එහි පවතින ආර්ථික අර්බුදය සහ ණය හිමි රටවල් අතර සංකීර්ණ බහුපාර්ශ්වික ණය සාකච්ඡා සමඟ, ශ්රී ලංකාවට ද පොදු අභියෝගයකි.
මීට කලින් ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල ශ්රි ලංකාවට ණයක් ලබා දුන්නේ 2009 දීය. ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.6ක් ක ණයක් ලබා දුන්නේ රටේ අයවැය හිඟය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 5 ක් දක්වා අඩු කළ යුතු බවට වූ කොන්දේසිය මත ය. නමුත් එහි අපනයන හෝ වර්ධනය වැඩි දියුණු කිරීමට අසමත් වූ නිසා 2016 දී තවත් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.5 ක පමණ IMF ණය පහසුකමක් ඉල්ලා සිටියේය. කෘෂිකාර්මික ඵලදායිතාව අඩාල කිරීමේ සිට 2018 ඔක්තෝබර් මාසයේදී මෛත්රිපාල සිරිසේන ජනාධිපතිවරයා අගමැති ලෙස මහින්ද රාජපක්ෂ පත් කිරීමේ දේශපාලන කුමන්ත්රණය දක්වා බොහෝ කරුණු මත නිර්මාණය වූ අස්ථාවර බව මේ අසාර්ථකත්වයට මග පැදුණු බව සෞම්යා බෝමික් නම් ජාත්යන්තර සබඳතා පිළිබඳව විශේෂඥවරිය පවසයි.
2019 න් පසුව අතර රටේ වර්ධන වේගය සියයට 5 සිට සියයට 2.9 දක්වා පහත වැටුණු අතර රජයේ ආදායම දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 14.1 සිට සියයට 12.6 දක්වා අඩු විය. COVID-19 වසංගතය සමස්ත දකුණු ආසියානු කලාපයටම දරුණු වී ඇති අතර රටවල් IMF වෙතින් දැඩි ආධාර ලබා ගනිද්දී මේ අවපාතය මැද 2022 ස්වෛරී ණය අර්බුදයේ මුල් අවධියේදී IMF ණයක් ලබා ගැනීමට ශ්රී ලංකාව පසුබට විය.
ශ්රී ලංකාව හැරුණු විට, ගංවතුරෙන් විපතට පත් පාකිස්තානයටජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල විසින් ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.17 ක ණය වාරිකයක් අනුමත කරනු ලැබ ඇත. උද්ධමන පීඩනය, වාෂ්පශීලී ටකා සහ ක්ෂය වූ විදේශ විනිමය සංචිත හේතුවෙන් බංග්ලාදේශය 2022 ජුනි මාසයේදී IMF ණයක් නිල වශයෙන් ඉල්ලා සිටියේය.
කෙසේ වුවද අරගලය මතින් පළා ගිය ගොඨාභය රාජපක්ෂ ජනාධිපතිවරයාගේ තැන ගත් රනිල් වික්රමසිංහ ජනාධිපතිවරයා ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල සමඟ ඩොලර් බිලියන 2.9ක විස්තීරණ මූල්ය පහසුකකමක් සඳහා පසුබිම මේ වනවිට පාදාගෙන ඇත. ඔහුගේ ඉල්ලීම මත ණය දෙන රටවල් සමඟ ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ සාකච්ඡා සඳහා ජපානය නායකත්වය දෙන බවට මේ වනවිට ප්රකාශ වී ඇත. 1948 නිදහස ලබා ගැනීමෙන් පසු කොළඹ එහි ඇති දරුණුතම ආර්ථික අර්බුදයෙන් පිටතට ඇද දැමීම සඳහා ඉන්දියාව සහ චීනය වැනි ද්විපාර්ශ්වික ණය හිමියන් විසින් ඉටු කළ යුතු කාර්යභාරය ජපාන මුදල් ඇමති ෂුනිචි සුසුකි ද අවධාරණය කළේය.
ඉන්දියාව සහ චීනය විසින් දරන ලද ශ්රී ලංකාවේ ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීම ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ සාකච්ඡා වලදී ශ්රී ලංකාවට යම් ප්රමාණයක උත්තේජනයක් සපයයි. සිත්ගන්නා කරුණ නම්, මෙය පසුගිය වසර කිහිපයේ වෙනස් වන කලාපීය ගතිකත්වය ද එය තුළ පිළිබිඹු වීමය. එක් තීරයක් සහ එක් මාවතක් නම් චීන මුලපිරීමේ (BRI) කොටසක් ලෙස ඉන්දියානු සාගර කලාපයේ වෙළඳාම සහ යටිතල පහසුකම් සම්බන්ධ කිරීම සඳහා ශ්රී ලංකාව කෙරෙහි චීනය දක්වා ඇත්තේ උපායමාර්ගික උනන්දුවකි. එහෙත් ඉන්දියාව මේ චීන තීරයට හෝ මාවතට අවතීර්ණ වූයේ නැත.
කෙසේ වුවද ඒ සමඟ චීනය ශ්රී ලංකාව සමඟ ණය උගුල් රාජ්ය තාන්ත්රික කටයුතුවල නිරත වූ බවට චෝදනා එල්ල වී ඇත. විශේෂයෙන් හම්බන්තොට වරායේ සිද්ධියෙන් පසුව චයිනා මර්චන්ට් පෝට් හෝල්ඩිංග්ස් සමාගම වරායේ සියයට 85 ක කොටසකට ඩොලර් බිලියන 1.12 ක් 99 අවුරුදු බදු පදනම මත ගෙවා ඇත.
නමුත් කොවිඩ් වසංගතයෙන් පසු ලෝකයේ, ශ්රී ලංකාව කෙරෙහි චීනයේ සාමාන්ය කැපවීම යම් දියාරු මට්ටමක පවතින බව පෙනී යයි. ඔවුන් තවමත් ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීම සඳහා ශ්රි ලංකාව කෙරෙහි සාධනීය ප්රගතියක් නොපෙන්වීම පසුපස මේ තත්ත්වයද දැකිය හැකිය.
ඉන්දියාවේ සහ ශ්රී ලංකාවේ ද්විපාර්ශ්වික සබඳතා මෑත අතීතයේ දී සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත. ඔවුන් කලාපීය සහයෝගීතාව සඳහා වන දකුණු ආසියානු සංගමය තුළ විශාලතම වෙළෙඳ සබඳතාවක් ගැන පුරසාරම් දොඩයි. ඉන්දියාවේ විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශයට අනුව, ඉන්දියාව සිය අසල්වැසි පළමු ප්රතිපත්තියට අනුකූලව, 2022 පළමු භාගයේ දී ශ්රී ලංකාවට පෙර නොවූ විරූ ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.8 ක් ලබා දුන්නේය.
කෙසේ වුවද ඉන්දියාව සහ චීනය අතර පවතින රාජ්ය තාන්ත්රික ආතතීන් සැලකිල්ලට ගනිමින් ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ සාකච්ඡාවලදී ධනාත්මක ප්රතිඵලයක් ලබා ගැනීම සඳහා ජපානයේ අපක්ෂපාතී නායකත්වය ඉතා වැදගත් වේ.
ඉන්දියාව 2022 දී චීනය සුළු වශයෙන් අභිබවා ශ්රී ලංකාවේ විශාලතම ද්විපාර්ශ්වික ණය දෙන්නා බවට පත් විය. නමුත් ශ්රී ලංකාවේ ණය සහන සාකච්ඡාවල විසඳුම, ණය සහන වියදම් සියලුම ණය දෙන රටවල් හරහා ව්යාප්ත කිරීමට අවශ්ය වන අතර, ඉන්දියාව දැන් එම ක්රියාවලියේ විශාල කොටස් ප්රමාණයක් දරයි.
චීනය ශ්රි ලංකාවේ ණය ප්රතිව්යූහගතකරණය සඳහා ජපානයේ පෙරැත්ත කිරීම ශ්රි ලංකාවට සැලකිය යුතු වාසියක් ගෙන දෙන කරුණක් විය හැකිය. එසේ වුවද මේ වනවිට චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය වෙතින් තවත් වරමක් හිමි කර ගත් චීන ජනාධිපති සී ජින් පින් ගේ රජය ශ්රි ලංකාවේ වර්තමාන ඉරණම හමුවේ මෙම ණය ප්රතිව්යූහගතකරණයට කෙසේ අත ගසයිද යන්න තවම අප නොදන්නා කරුණකි.
කෙසේ වෙතත් මෙහිදී චීන හැසිරීම සහ ප්රතිචාරය දෙස මේ වනවිට ලෝකයම බලා සිටී.
