සත්මනු ජයදේව –
ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ ශ්රී ලාංකික සැමරුම්වල කොටසක් ලෙස ගිනිකෙළි පැවතුනි. ආගමික උත්සව, විවාහ මංගල්යයන් සහ අලුත් අවුරුද්ද වැනි විශේෂ අවස්ථා සනිටුහන් කිරීමට ඒවා භාවිතා විය. ශ්රී ලංකාවේ ගිනිකෙළි භාවිතය සංස්කෘතික හා ඓතිහාසික වැදගත්කමක් දරනු ලබන බව කිව යුතුව ඇත.
ගිනිකෙළිවල මුල් කාලීන භාවිතය
ගිනිකෙළි සඳහා මූලිකවන වෙඩි බෙහෙත් සොයා ගන්නා ලද්දේ වසර 2,000 කට පෙර චීනයේ ය. වෙඩි බෙහෙත් ඇසුරින් නිශ්පාදනය කරගන්නා ගිනි කෙළි චීනයේ ඓතිහාසික වශයෙන් පැවතිනි. ඒ වකවානුව වනවිට වැඩෙමින් තිබූ අන්තර්ජාතික වෙළෙඳාම සහ කුතුහලය පිරි මනුෂ්යයින්ගේ විදේශ සංචාර හරහා ගලා ගිය දැනුම අනුව ගිනිකෙළි පිළිබඳ අදහස ශ්රී ලංකාව ඇතුළු ආසියාවේ අනෙකුත් ප්රදේශවලට ද ව්යාප්ත වූ බවට ඉතිහාසඥයෝ විශ්වාස කරති. චීන සහ අරාබි වෙළෙඳුන් සමග වෙළෙඳ සබඳතා පැවති පුරාණ රාජධානි සමයේදී ශ්රී ලංකාවට ගිනිකෙළි පැමිණි බව විද්වත් මතය වී ඇත.
සාම්ප්රදායික සැමරුම්වල ගිනිකෙළි
ශ්රී ලංකාවේ, ගිනිකෙළි ප්රධාන වශයෙන් ආගමික හා සංස්කෘතික උත්සවවලදී භාවිතා කර ඇති අයුර පෙනේ. ගිනිකෙළි භාවිතා කරන වඩාත් ජනප්රිය උත්සවයක් වන්නේ බුදුන්ගේ තෙමඟුල සමරන වෙසක් උත්සවය ය. වෙසක් රාත්රියේදී, මිනිසුන් පහන් දල්වා සතුට හා ගෞරවය පෙන්වීමට ගිනිකෙළි කළ ආකාරය පිළිබඳ ඉතිහාසගත සාධක ඇත. බෞද්ධ මහා පෙරහැර අතරතුර ගිනිකෙළි ද බහුලව භාවිතා වී තිබිණි. මහනුවර ඇසළ පෙරහැර ශ්රී ලංකාවේ වඩාත් ප්රසිද්ධ උත්සව වලින් එකකි. පෙරහර විචිත්ර කරන ප්රධාන අංගයක් වූයේ ගිනිකෙළි සන්දර්ශනයන්ය.
සිංහල අලුත් අවුරුදු සමයේ දී ද ගිනි කෙළි භාවිතා කළ ඉතිහාසයක් අප සතුව ඇත. අද ගිනි කෙළි සඳහා බහුලව භාවිතා කරන රතිඤ්ඤා සහ මල්වෙඩි භාවිතය ද එක් පැහැර භාවිතයට පැමිණියක් නොවේ. ලංකාව තුළ රතිඤ්ඤා සහ මල්වෙඩි මුලින්ම භාවිතා කළේ කවදාද යන්න පිළිබඳ නිශ්චිත දිනයක් වාර්තා වී නොමැති වුවද, එම ගිනි කෙළි විධි ලංකාවට පැමිණියේ කවදාද යන්න තේරුම් ගැනීමට අපට ඓතිහාසික ඉඟි දෙස බැලිය හැකිය.
පැරණිම වකවානුව
ශ්රී ලංකාව 5 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී වෙළඳාම හරහා චීනය සමඟ සම්බන්ධතා පැවැත්වීය. ක්රි.පූ. 200 දී පමණ චීනයේ ගිනිකෙළි සොයා ගෙන සේද මාවත හරහා පැතිර ගිය බැවින්, වෙඩි බෙහෙත් සහ රතිඤ්ඤා 9 වන සහ 13 වන සියවස් අතර කාලයකදී ශ්රී ලංකාවට මුල් වරට පැමිණියා විය හැකිය. ඉතිහාසඥයින් විශ්වාස කරන්නේ මෙය විදේශ වෙළඳාම ක්රියාත්මක වූ පොළොන්නරුව හෝ දඹදෙණිය යුගයේදී බිහිවන්නට ඇති බවය.
කන්ද උඩරට රාජධානිය තුළ සැමරුම් සඳහා භාවිතා කළ වෙඩි බෙහෙත් ආශ්රිතව නිශ්පාදනයවූ රතිඤ්ඤා ආකෘතියේ හඬ නන්වන නිශ්පාදන පිළිබඳ වඩාත් පැහැදිලි වාර්තා දක්නට ලැබේ. පන්සල් උත්සව සහ රාජකීය උත්සව වලදී රතිඤ්ඤා ආකරයේ හඬ නන්වන නිශාපාදන බොහෝ විට භාවිතා කර ඇත. විශේෂයෙන් ආගමික චාරිත්ර නිවේදනය කිරීමට හෝ සැමරීමට ද මෙම වෙඩි හඬ උපයෝගී කරගෙන තිබිණි.
යටත් විජිත සම යේ දී (1505–1948): පෘතුගීසි, ලන්දේසි සහ බ්රිතාන්ය පාලනය යටතේ, විශේෂයෙන් නත්තල් සහ අලුත් අවුරුද්ද වැනි කතෝලික සහ ක්රිස්තියානි උත්සවවලදී ගිනිකෙළි වඩාත් සුලභ විය. ප්රාදේශීය ප්රජාවන් බටහිර විලාසිතාවේ ගිනිකෙළි සාම්ප්රදායික සිරිත් විරිත් සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට පටන් ගත් අතර, රතිඤ්ඤා සහ මල් වෙඩි බොහෝ ශ්රී ලාංකික සැමරුම්වල කොටසක් බවට පත් කළේය.
නූතන යුගය
20 වන සියවස වන විට, රතිඤ්ඤා සහ මල් වෙඩි ශ්රී ලංකාව පුරා බහුලව භාවිතා වූයේය, විශේෂයෙන් සිංහල සහ දෙමළ අලුත් අවුරුද්ද, වෙසක්, දීපවාලි සහ විවාහ මංගල්යයන් සඳහා මල් වෙඩි සහ රතිඤ්ඤා භාවිතා වේ. මේ වනවිට ගිනි කෙළි නිශ්පාදනය පාරම්පරිකව සිදුකරන එය ජීවන වෘත්තිය කරගත් පිරිස් කේන්ද්රගත වී සිටින ප්රධානම ස්ථානය කිඹුලාපිටිය ය. ගිනි කෙළි නිශ්පාදනය සහ භාවිතය සිදුවන්නේ නිශ්චිත නියාමනයන්ට යටත්වය.
මේ වනවිට ඔබට ඇසෙන රතිඤ්ඤා හඬ පසුපස ඔබ දකින විචිත්ර මල් වෙඩිල්ලක් පසුපස තවමත් නිශ්චිතව හෙළි දරවු කරගත නොහැකි වූ ඉතිහාසයක් ඇත. මෙය පර්යේක්ෂකයෙකුට අවශ්ය ආකර්ශනීය පර්යේෂණ ප්රවේශයක් විවර කරන බව විශ්වාස කරමු.
