ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීමේ දැවැන්ත සන්ධිස්ථානයක්: ලෝක බැංකුව ශ්‍රී ලංකාව ඉහළ මැද ආදායම් කාණ්ඩයට එක් කරයි!

ලෝක බැංකුව විසින් 2026 ජූලි 1 වැනිදා නිකුත් කරන ලද නවතම රටවල් ආදායම් වර්ගීකරණ යාවත්කාලීන කිරීමට අනුව, ශ්‍රී ලංකාව ‘ඉහළ මැද ආදායම්’ ලබන රටක් (Upper-Middle Income Status) දක්වා නිල වශයෙන් උසස් කර තිබේ. මෙම සුවිශේෂී ජයග්‍රහණය මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ 2022 වසරේදී රට මුහුණ දුන් දැඩි ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව ශ්‍රී ලංකාව ඉතා ශක්තිමත් ආර්ථික පුනරුත්ථාපනයක් සහ ප්‍රකෘතිමත් වීමක් අත්පත් කරගෙන ඇති බවය.

• ලෝක බැංකු වර්ගීකරණය යනු කුමක්ද?

සෑම වසරකම ජූලි 1 වැනිදා ලෝක බැංකුව විසින් ලොව පුරා පවතින රටවල ආදායම් වර්ගීකරණයන් යාවත්කාලීන කරනු ලබයි. ඒ සඳහා ඔවුන් පදනම් කරගන්නේ ‘ඇට්ලස් ක්‍රමය’ (Atlas method) මගින් ගණනය කරනු ලබන ඒක පුද්ගල දළ ජාතික ආදායමය (Gross National Income – GNI per capita). කෙටි කාලීන විනිමය අනුපාත වෙනස්වීම් නිසා සිදුවන බලපෑම් අවම කර නිවැරදි තත්ත්වය හඳුනා ගැනීමට මෙම ඇට්ලස් ක්‍රමය උපකාරී වේ. මේ අනුව ලෝකයේ රටවල් ආදායම් මට්ටම් හතරකට බෙදා වෙන් කරනු ලබයි. එනම්:

• අඩු ආදායම් ලබන රටවල් (Low-income)
• පහළ මැද ආදායම් ලබන රටවල් (Lower-middle-income)
• ඉහළ මැද ආදායම් ලබන රටවල් (Upper-middle-income)
• ඉහළ ආදායම් ලබන රටවල් (High-income)

මෙවර සිදුකළ වර්ගීකරණයේදී ශ්‍රී ලංකාව මීට පෙර රැඳී සිටි ‘පහළ මැද ආදායම්’ කාණ්ඩයෙන් ‘ඉහළ මැද ආදායම්’ කාණ්ඩය දක්වා ඉදිරියට පැමිණ ඇත. ශ්‍රී ලංකාවට අමතරව ජෝර්දානය, මයික්‍රොනීසියාව, පිලිපීනය සහ වියට්නාමය යන රටවල් ද මෙවර ඉහළ කාණ්ඩයන් වෙත උසස් වී තිබේ. විශේෂත්වයක් වන්නේ මෙම වසරේදී කිසිදු රටක් ආදායම් මට්ටම්වලින් පහළට ඇද වැටී නොමැති වීමය.

• ශ්‍රී ලංකාවේ අර්බුදයෙන් නැගී සිටීමේ කතාව

ශ්‍රී ලංකාව මෙලෙස නැවත වර්ගීකරණයට ලක්වීම, අර්බුදයකින් පසු යථා තත්ත්වයට පත්වීමේ සහ නොසැලී නැගී සිටීමේ සුවිශේෂී කතාන්දරයක් ලෙස ලෝක බැංකුව පෙන්වා දෙයි. 2026 වසරේ මෙම ඇගයීම ලැබෙන්නේ රට මුළුමනින්ම බිඳ වැටීමේ අද්දරටම රැගෙන ගිය 2022 දරුණු ආර්ථික අර්බුදයෙන් වසර තුනකට පසුවය. 2025 වසර වන විට ලංකාවේ ආර්ථිකය ඉතා පැහැදිලි ධනාත්මක වර්ධනයක් පෙන්නුම් කිරීමට සමත් විය.

මෙහිදී කැපී පෙනෙන ප්‍රධාන කරුණු කිහිපයකි:

1. 2025 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවේ සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ (Real GDP) වර්ධනය ආසන්න වශයෙන් 5% ක් තරම් ඉහළ මට්ටමක පැවතුණි.
2. කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රය, මූල්‍ය සේවා සහ සංචාරක ව්‍යාපාරය යන අංශ ඇතුළු ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍ර ගණනාවක කැපී පෙනෙන සහ ශක්තිමත් වර්ධනයක් දක්නට ලැබුණි.
3. මෙම පුළුල් පරාසයක විහිදුණු ආර්ථික පිබිදීම හේතුවෙන්, ශ්‍රී ලංකාවට ‘ඉහළ මැද ආදායම්’ කාණ්ඩ සීමාව පසුකර යාමට අවස්ථාව උදා විය.
4. රට තුළ ක්‍රියාත්මක කරන ලද අසීරු මෙන්ම අත්‍යවශ්‍ය වූ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සහ ස්ථාවරත්ව පියවරයන් නිසා මෙම ප්‍රගතිය අත්කර ගැනීමට හැකි වූ අතර, එමගින් රටේ සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය නැවත තහවුරු විය.

   

• ගෝලීය සන්දර්භය සහ මෙහි වැදගත්කම

ලෝක බැංකුව පවසන පරිදි 1987 වසරේ සිට මේ දක්වා කාලය තුළ ගෝලීය වශයෙන් අඩු ආදායම් ලබන ආර්ථිකයන්හි ප්‍රතිශතය 30% සිට 11% දක්වා සුවිශේෂී ලෙස පහත වැටී ඇත. ලෝක බැංකුවේ මෙම නවතම වර්ගීකරණය ලොව පුරා පවතින ආර්ථිකයන් 218 ක් ආවරණය කරන අතර, එය ලෝකයේ විවිධ රජයන්, පර්යේෂකයන් සහ ජාත්‍යන්තර සංවිධානවල වැදගත් ඇගයීම් දර්ශකයක් ලෙස භාවිත කෙරේ.

ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මෙම උසස්වීම හුදෙක් සංඛ්‍යාලේඛනමය වෙනසක් පමණක් නොවේ. එයින් රටේ ආර්ථික තත්ත්වය යහපත් වෙමින් පවතින බවට වන සංඥාවක් නිකුත් කරන අතර, ජාත්‍යන්තර වශයෙන් රට දෙස බලන ආකාරය සහ ඇතැම් සංවර්ධන සහනාධාර මෙන්ම ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආධාර ලබා ගැනීමේ ක්‍රියාවලීන් කෙරෙහි ද මෙයින් බලපෑමක් ඇති විය හැකිය.

• අභියෝග තවමත් ඉතිරිව ඇත

මෙය ඉතා ධනාත්මක සන්ධිස්ථානයක් වුවද, ලෝක බැංකුව සහ අනෙකුත් ආර්ථික විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ පවුල් තවමත් විවිධ ආර්ථික දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දෙමින් සිටින බවය. දිළිඳුකම තවදුරටත් රට තුළ ප්‍රධාන ගැටලුවක්ව පවතින අතර, ගෘහස්ථ ආදායම් සහ රැකියා නියුක්තිය මෙතෙක් සෑම ප්‍රදේශයකම අර්බුදයට පෙර පැවති මට්ටමට සම්පූර්ණයෙන්ම ළඟා වී නොමැත. එබැවින්, සියලුම පුරවැසියන්ට මෙහි ප්‍රතිලාභ ලැබෙන පරිදි පොදු සහ සහභාගිත්ව ආර්ථික වර්ධනයක් ඇති කිරීම සඳහා අඛණ්ඩ උත්සාහයක නිරත විය යුතුය.

ශ්‍රී ලංකාව සඳහා ලෝක බැංකුව හඳුන්වා දී ඇති නව රටවල් හවුල්කාරිත්ව රාමුව (Country Partnership Framework 2026-2030) මගින් පුද්ගලික අංශයේ සංවර්ධනය, නව රැකියා උත්පාදනය සහ ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ හරහා මධ්‍යකාලීනව ලංකාවේ ආර්ථිකය 7% ක පමණ වර්ධන වේගයක් කරා රැගෙන යාමේ ඉලක්කයට සහයෝගය දැක්වීමට බලාපොරොත්තු වේ.

ශ්‍රී ලංකාව නැවත වතාවක් ඉහළ මැද ආදායම් ලබන රටක් බවට පත්වීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ ලාංකීය ජනතාව සතු නොසැලෙන ශක්තිය සහ අධිෂ්ඨානයය. මෙම ලබාගත් ප්‍රගතිය තවදුරටත් ඉදිරියට පවත්වා ගනිමින් දිගුකාලීන සමෘද්ධිය ළඟා කර ගැනීමට නම්, ආර්ථික ස්ථාවරත්වය කෙරෙහි අඛණ්ඩව අවධානය යොමු කිරීම, සංචාරක හා කර්මාන්ත වැනි ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍රවල ආයෝජන ඉහළ නැංවීම මෙන්ම සෑම පාර්ශ්වයක්ම ඇතුළත් කරගන්නා සංවර්ධන ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වනු ඇත.

ඉදිරි වසරවලදී වඩාත් ස්ථාවර සහ වර්ධනය වන ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීමට වෙහෙසෙන ශ්‍රී ලංකාවට, මෙම ජයග්‍රහණය නව බලාපොරොත්තුවක් එක්කර තිබේ.