ඉඳනිල් කහටපිටිය –
-
ගෝලීය රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය පිළිබඳ ප්රශ්න මතු කරමින් ට්රම්ප් – පුටින් හමුව විසඳුමක් නැතිව නිමවෙයි….
එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සහ රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැඩිමීර් පුටින් අද (16) ඇලස්කාවේදී ඇන්කරේජ් හි හමුවූහ. මේ හමුවේ තේමාව වූයේ ගෝලීය ආරක්ෂාව සහ ආර්ථික ගැටලු විසඳීමට සාකච්ඡාමය ප්රවේශයක් ලබා ගැනීමය. එහෙත් එම සාකච්ඡා නිශ්චිත ප්රතිඵලයක් නොමැතිව අවසන් වූයේය. විචාරකයින්ට අනුව මෙම හමුව හොඳම අවස්ථාව අවිනිශ්චිත තාවයට පත් කළ එකකි. නරකම අවස්ථාව පිළිබඳව ගැටලුවක් සහිත ප්රශ්නාර්ථයක් ඉතිරි කළ එකකි.
ඇන්කරේජ් හි දැඩි ආරක්ෂාවක් යටතේ මෙම හමුව පැවැත්විනි. නායකයින්ගේ හමුවෙන් ප්රකාශිත අසාමාන්ය ස්වරූපය නිසා පමණක් නොව එහි තියුණු සංකේතවාදය නිසා ද එය ජාත්යන්තර අවධානය දිනා ගත්තේය. ඇලෙස්කාව යනු 1867 දී එක්සත් ජනපදය විසින් මිලදී ගන්නා ලද රුසියානු භූමියකි. රුසියානු – ඇමරිකානු නායකයින් යුවලගේ මෙම හමුව ඇලස්කාවේ පැවැත්වීම බොහෝ නිරීක්ෂකයින් දුටුවේ බලයේ සහ ඓතිහාසික උත්ප්රාසයේ ගණනය කළ අභිනයක් ලෙසය.
මෙම හමුවේ ප්රකාශිත ප්රධානම අරමුණ වූයේ රුසියානු – යුක්රේන යුද්ධය නිමා කිරීමය. එයට රුසියානු ජනාධිපති පූටින් සහ ඇමරිකානු ජනාධිපති ට්රම්ප් එක්ව සාකච්ඡා කරන්නේ යුද්ධයේ අනෙක් පාර්ශවයවන යුක්රේන ජනාධිපති වොලොඩිමියර් සෙලෙන්ස්කි රහිතවය. එනම් රුසියානු ගැටුමේ කේන්ද්රය වූ යුක්රේනය නැතිවය.
රාජ්ය තාන්ත්රික විශේෂඥයින් ප්රකාශ කළේ යුක්රේනය එහි අනාගතය ගැන සෘජුවම සැලකිලිමත් වන සාකච්ඡාවකින් බැහැර කිරීම ජාත්යන්තර සම්මතයන්ගේ විශ්වසනීයත්වයට හානි කරන බවය. එවැනි ඉහළ මට්ටමේ සාකච්ඡාවල සාධාරණත්වය පිළිබඳ ප්රශ්න මතු කරන ආකාරයත් ලෝකයම රුසියානු – ඇමරිකානු බලවතුන්ට පෙන්වා දුන්නේය.
විචාරකයින්ට අනුව, ඇලස්කාවේ රැස්වීම නිර්මාණාත්මක රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවයට වඩා ආධිපත්යය ප්රක්ෂේපණය කිරීම ගැන ප්රකාශනයක් වූයේය. “මෙය ගෝලීය ගැටලු විසඳීම සඳහා වූ සංසදයක් නොවීය. එය ප්රතිරූප සංවර්ධනය කරගැනීමෙන් සමෘද්ධිමත් වන නායකයින් දෙදෙනෙකු අතර දේශපාලන නිර්භීතකම වේදිකාගත ලෙස ප්රදර්ශනය කිරීමක් ලෙස පෙනෙන්නට තිබුණි.” වොෂින්ටනයේ පදනම් වූ විශ්ලේෂකයෙක් පැවසීය.
කතා කළේ මොනවා ද?
අන්ර් ජාතික මාධ්ය වාර්තා වන පරිදි බලශක්ති සහයෝගීතාව, ආක්ටික් කලාපයේ ආරක්ෂාව සහ නැගෙනහිර යුරෝපයේ පවතින ආතතීන් පිළිබඳව මෙම නායකයින් දෙපළ සාකච්ඡා කර ඇත. ඔහේ සීයලා දෙන්නෙක් එක්ව කළ නිකම් සල්ලාපයක් බඳුය. කිසිදු ගිවිසුමක් ප්රකාශයට පත් කර නැත. ඒකාබද්ධ ප්රකාශයකුත් නිකුත් කර නැත. සාකච්ඡාවෙන් පැහැදිලි ඉදිරි මාවතක් ද මතු වී නැත. ස්පර්ශෂ කළ හැකි ප්රතිඵල නොමැති රැස්වීම කිසි දෙයකට විසඳුම් ලබා දීමට අදහස් කර තිබේද යන්න පිළිබඳ මේ වනවිට අන්තර්ජාතික විචාරකයෝ සැක සහිතව ප්රශ්න කරති.
මේ අතර, ට්රම්ප් සහ පුටින් ඇලස්කාවේ එකට සිටීමේ දෘෂ්ටි විද්යාව ලොව පුරා මිශ්ර ප්රතිචාර ඇති කළේය. යුක්රේනය පිළිබඳ සාකච්ඡා යුක්රේන සහභාගීත්වයෙන් තොරව පවත්වන ලද බවට යුරෝපීය නායකයින් පෞද්ගලිකව අප්රසාදය පළ කළහ. “රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය යනු සෘජුවම සම්බන්ධ වූවන්ගේ හිසට ඉහළින් තීරණ ගන්නා බලවත් රාජ්ය දෙකක අභිප්රාය විය නොහැක,” යුරෝපීය රාජ්ය තාන්ත්රිකයෙක් සඳහන් කළේය.
නිරීක්ෂකයින් සමුළුවේ ස්වරය ද ඉස්මතු කළහ. එය අන්යෝන්ය ප්රශංසාවෙන් තොරවූ අතර විවේචන නොමැතිකමෙන් පිරී තිබුණු බව කියැවිනි. නායකයින් දෙදෙනාම දේශීය පීඩනයන්ට මුහුණ දී සිටි බවත් වොෂින්ටනයේ විපක්ෂ දේශපාලනඥයන්ගෙන් ට්රම්ප් සහ අඛණ්ඩ සම්බාධක සහ ජාත්යන්තර හුදකලාවෙන් පුටින් දැඩි ලෙස බැඳ දමා සිටි බව විචාරකයෝ කීහ. ඔවුන් පවසන්නේ ඇලස්කා හමුව සංහිඳියාවට වඩා නායකයින් දෙදෙනාගේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ප්රක්ෂේපණය කිරීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබුණු බවය.
ලෝක දේශපාලනයේ අනාගත ස්වරූපය
මේ හමුව සම්බන්ධව එක්සත් ජනපදයේ, ප්රතිචාර පුරෝකථනය කළ හැකි පරිදි දේශපාලන රේඛා ඔස්සේ බෙදී ගොස් තිබිණි. ට්රම්ප් ජනාධිපතිවරයාගේ ආධාරකරුවන් මෙම සාකච්ඡා එක්සත් ජනපද-රුසියානු සංවාදය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමේ නිර්භීත පියවරක් ලෙස ප්රශංසා කළහ. ප්රති මත ධාරී විචාරකයින් ට්රම්ප් මිත්ර පාක්ෂිකයින් පැත්තකට දමා ඒකාධිපති හැසිරීම සාමාන්යකරණය කරන බවට චෝදනා කළහ.
කෙසේ වෙතත්, රුසියානු ආක්රමණයට එරෙහිව ශක්තිමත් ජාත්යන්තර සහයෝගීතාවයක් සඳහා නැවත නැවතත් ඉල්ලා සිටින ජනාධිපති සෙලෙන්ස්කිට මේ මේසයේ අසුනක් ලබා දුන්නේ නැත. බොහෝ යුක්රේනියානුවන්ට, මෙම බැහැර කිරීම ඇලස්කාවේ පැවතියේ හුදු සාකච්ඡාවක් නොවන බවට වූ අවදානම අවධාරණය කළේය.
අවසාන වශයෙන්, ට්රම්ප්-පුටින් ඇලස්කා රැස්වීමේ අන්තර්ගතය හිස් නමුත් සංකේතවාදය ගැඹුරු ලෙස පෝෂණය කළ අවස්ථාවක් වූයේය. අවසාන වශයෙන් එය ගෝලීය දේශපාලනයේ කරදරකාරී ප්රවණතාවක් අවධාරනය කළේය. දැන් බලවත් නායකයින් සාරවත් ඉහළ පෙළේ සමුළු වේදිකා විතැන් කර ඒවා සිය ප්රදර්ශනකාමී මහන්තත්තය පෙන්විම සඳහා යොදා ගන්නා වේදිකා ලෙස භාවිතා කිරීම ආරම්භ වූ බව ලෝකයට සන් කර ඇත.
සමබරතාවයේ එල්ලී සිටින කුඩා ජාතීන් අනාගතයේ දී පැත්තකට සංවාදයෙන් ඉවත් කිරීමේ ප්රවේශයක් ද දක්නට ලැබේ..
ගිවිසුම් නොමැති විට, රැස්වීම එය ආමන්ත්රණය කිරීමට නියම කළ ප්රශ්නම ඉතිරි කරයි. ඇලස්කාවේ දී ලෝකය දකින්නේ අනාගතයේ ලෝක දේශපාලනයේ හැසිරීම සම්බන්ධ නිමිත්තකි.
