කපිල කේ හීනටියන –
දශක කිහිපයකට පසු ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර සිදුවන තීරණාත්මක සහ සෘජු රාජ්ය තාන්ත්රික හමුවකට පාකිස්ථානයේ අගනුවර වන ඉස්ලාමාබාද් නුවර මේ වන විට සත්කාරකත්වය සපයමින් සිටී.
පසුගිය සතියේ ප්රකාශයට පත් කරන ලද තාවකාලික සටන් විරාමය ස්ථිර සාමයකට පරිවර්තනය කිරීමේ අරමුණින් දෙරටේම ඉහළ පෙළේ නියෝජිත කණ්ඩායම් මේ වන විටත් ඉස්ලාමාබාද් වෙත පැමිණ සිටිති. පාකිස්ථාන අග්රාමාත්ය ෂෙහ්බාස් ෂරීෆ් මෙම සාකච්ඡා හඳුන්වනු ලැබුවේ මැදපෙරදිග කලාපයේ ස්ථාවර සාමය උදෙසා පවතින ” හැදෙන්න හෝ මැරෙන්න” (make or break) වැනි තීරණාත්මක අවස්ථාවක් ලෙසය.
ඉස්ලාමාබාද් නුවර පෙර නොවූ විරූ ආරක්ෂාවක්
පාකිස්ථානයේ මැදිහත් වීමෙන් පැවැත්වෙන මෙම සාකච්ඡා ඉස්ලාමාබාද් නුවර පිහිටි දැඩි ආරක්ෂක රැකවල් සහිත සුඛෝපභෝගී හෝටලයක පවත්වනු ලැබේ. සාකච්ඡා වෙනුවෙන් නගරයේ ආරක්ෂාව පෙර නොවූ විරූ මට්ටමකින් දැඩි කර ඇත. නගරයේ ප්රධාන වාණිජ මධ්යස්ථානය වන බ්ලූ ඒරියා (Blue Area) හරහා දිවෙන ප්රධාන මාර්ග ඇතුළු බොහෝ මාවත් වසා දමා හෝ සීමා කර තිබේ.
අගනුවර ඇතැම් ප්රදේශවලට රජය විසින් දෙදින රජයේ නිවාඩුවක් ප්රකාශයට පත් කර ඇති අතර, පාකිස්ථාන බලධාරීන් විසින් පොලිස් සහ හමුදා බලඇණි විශාල වශයෙන් ආරක්ෂාව සඳහා යොදවා තිබේ. ඇමරිකානු දූත පිරිසේ පැමිණීමට පෙර 100ක පමණ පිරිසකගෙන් සමන්විත පූර්ව ගවේෂණ කණ්ඩායමක් ඉස්ලාමාබාද් වෙත පැමිණ සිටි අතර, ඉරාන දූත පිරිස සිකුරාදා රාත්රියේ සහ සෙනසුරාදා අලුයම අතර කාලයේදී පැමිණියහ. ඇමරිකානු උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් ඇතුළු දූත පිරිස සෙනසුරාදා උදෑසන ඉස්ලාමාබාද් වෙත ළඟා වූහ.
අර්බුදයේ මූලික කරුණු
දැනට පවතින සටන් විරාමය ඉතා අස්ථාවර මට්ටමක පවතින බව විදේශීය වාර්තා පෙන්වා දෙයි. විශේෂයෙන්ම ලෙබනනයේ ඊශ්රායල හමුදා ක්රියාමාර්ග, ලෝක තෙල් වෙළඳාමේ මර්මස්ථානයක් වන හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධියේ පාලනය, ඉරානයට පනවා ඇති සම්බාධක ඉවත් කිරීම සහ ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන වැනි සංකීර්ණ කරුණු මෙම සාකච්ඡාවල ප්රධාන මාතෘකා වී ඇත.
ඉරානය අවධාරණය කර ඇත්තේ ඊශ්රායලය ලෙබනනයේ සටන් විරාමයකට එකඟ වන්නේ නම් සහ අත්හිටුවා ඇති ඉරාන වත්කම් නිදහස් කරන්නේ නම් පමණක් සාකච්ඡා ඉදිරියට ගෙන යන බවයි. ඇමරිකානු පාර්ශවය සුහදශීලී සාකච්ඡාවකට සූදානම් වුවද, කිසිදු පාර්ශවයකට තමන්ව රවටන්නට ඉඩ නොදෙන බවට අනතුරු අඟවා ඇත.
ඇමරිකානු නියෝජිත කණ්ඩායම
මෙම සාකච්ඡාව සඳහා ඇමරිකාවෙන් සහභාගී වන ඉහළම මට්ටමේ නිලධාරියා වන්නේ උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් ය. ඔහු සමඟ ප්රධාන සාමාජිකයන් ලෙස පහත පිරිස එක්ව සිටිති:
- ස්ටීව් විට්කොෆ්: ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ විශේෂ නියෝජිත.
- ජැරඩ් කුෂ්නර්: ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ ජ්යෙෂ්ඨ උපදේශක.
තමන් ඉරානය සමඟ බැරෑරුම් ලෙස සාකච්ඡා කිරීමට විවෘත මනසකින් යුතුව පැමිණෙන බව පිටත්වීමට පෙර වෑන්ස් ප්රකාශ කළේය. මෙයට අමතරව රාජ්ය තාන්ත්රික, ආරක්ෂක සහ තාක්ෂණික විශේෂඥයන් රැසක් ඇමරිකානු කණ්ඩායමට ඇතුළත් ය.
ඉරාන නියෝජිත කණ්ඩායම
ඉරාන පාර්ශවය නියෝජනය කරමින් 71 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත දැවැන්ත දූත පිරිසක් පැමිණ සිටිති. මෙය මෙහෙයවනු ලබන්නේ එරට පාර්ලිමේන්තු කථානායක මොහොමඩ් බගර් ගලිබාෆ් විසිනි. කණ්ඩායමේ ප්රධාන සාමාජිකයන් වන්නේ:
- අබ්බාස් අරග්චි: විදේශ අමාත්ය (දේශපාලන අංශය මෙහෙයවයි).
- අලි අක්බර් අහමඩියන්: උත්තරීතර ජාතික ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ ලේකම් (ආරක්ෂක සහ හමුදා කමිටුව මෙහෙයවයි).
- අබ්දොල්නසර් හෙම්මටි: මධ්යම බැංකු අධිපති (ආර්ථික කමිටුව මෙහෙයවයි).
මීට අමතරව නියෝජ්ය විදේශ අමාත්ය කාසම් ගරිබාබාදි, විදේශ අමාත්යාංශයේ ප්රකාශක ඉස්මයිල් බගායි සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන් කිහිප දෙනෙක් ද මෙයට ඇතුළත් වෙති.
මෙම පිරිස නූර් ඛාන් ගුවන් හමුදා කඳවුරේදී පාකිස්ථාන නියෝජ්ය අග්රාමාත්ය ඉෂාක් ඩාර් සහ යුද හමුදාපති අසීම් මුනීර් විසින් ඉතා උසස් අයුරින් පිළිගනු ලැබීය.
ජාත්යන්තර මැදිහත්වීම සහ අපේක්ෂා
දෙපාර්ශවය අතර පවතින්නේ දැඩි අවිශ්වාසයකි. එහෙත් ලෝක බලශක්ති වෙළඳපොළට සහ කලාපීය ස්ථාවරත්වයට එල්ල වී ඇති තර්ජන හමුවේ තවදුරටත් ගැටුම් ඇති කර ගැනීමට දෙරටම අකමැති බව පෙනෙන්නට තිබේ.
චීනය, කටාර් රාජ්යය, සෞදි අරාබිය, ඊජිප්තුව සහ තුර්කිය වැනි රටවල සහාය ඇතිව පාකිස්ථානය මෙහිදී මධ්යස්ථ මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස කටයුතු කරයි.
රොයිටර්, අල් ජසීරා, ද ගාඩියන් සහ බීබීසී වැනි ජාත්යන්තර පුවත් සේවා පෙන්වා දෙන්නේ “ඔපරේෂන් එපික් ෆියුරි” (Operation Epic Fury) වැනි ප්රහාරාත්මක ක්රියාමාර්ගවලින් පසු ඇමරිකාව සහ ඉරානය මෙලෙස ඉහළ මට්ටමකින් හමුවන පළමු අවස්ථාව මෙය බවයි.
සාකච්ඡා අද (සෙනසුරාදා) පස්වරුවේ ආරම්භ වීමට නියමිත අතර එහි ප්රගතිය පිළිබඳව ලෝකයම බලාපොරොත්තු සහගතව බලා සිටී. මක් නිසාද යත් ශිෂ්ඨාචාරවත් මිනිස්සු හෙට දවස වෙනුවෙන් ජීවත් වීම හෝ මරණයට සූදානම් කිරීම මේ හමුව විසින් තීරණය කරනු ඇති බැවිනි.
