කපිල කේ හීනටියන –
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය පුරා ප්රධාන නගර සහ කුඩා නගරවල වෙසෙන ලක්ෂ සංඛ්යාත ජනතාවක් ඊයේ (28) දින ඇමරිකානු අධිෂ්ඨානය ප්රබලව සහ සාමකාමීව ප්රදර්ශනය කරමින් ඒකමතිකව තම හඬ අවදි කළහ. ට්රම්ප් විසින් දියත් කර ඇති අතිශයින්ම ප්රශ්නකාරී මෙන්ම අමානුෂික පිළිවෙත ප්රශ්න කරමින් මෙසේ ඇමරිකානුවෝ වීදි බටහ. මේ වනවිට මේ විරෝධතා රැල්ල ලෝක ව්යාප්ත ජන මතයක් ගොඩ නගමින් ඇත.
“රජවරු එපා” (No Kings) යන තේමාව යටතේ විරෝධතාකරුවන් දහස් ගණනින් රැළි සඳහා ඒකරාශී වූයේ ඉතා පැහැදිලි පණිවිඩයක් ලෝකය වෙත මුදාහරිමිනි. එනම්, ප්රජාතන්ත්රවාදය යනු කිසිදු තනි නායකයෙකුට අයත් දෙයක් නොව එය සමස්ත මහජනතාවටම අයත් අයිතියක් බවය.
ක්රියාකාරී කණ්ඩායම් රැසකගේ පුළුල් එකතුවකින් සංවිධානය කරන ලද මෙම විරෝධතාවය, පසුගිය මාස 10 ක කාලය තුළ පමණක් මෙවැනි ස්වරූපයකින් රට පුරා දියත් වූයේය. මේ ඒ විරෝධතා රැළි මාලාවේ තෙවන විරෝධතා රැල්ලය. විශේෂත්වය වන්නේ එය මෙතෙක් වාර්තා වූ විශාලතම විරෝධතාවය ලෙස සලකුණු වීමය.
No Kings විරෝධතාවයේ දේශපාලනය
මෙම විරෝධතාව හුදෙක් වීදි බැසීමක් නොව, ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ දෙවන පාලන සමයේ (Second Trump Administration) ඇතැම් තීරණාත්මක ක්රියාමාර්ගවලට එරෙහිව එල්ල වූ ප්රබල දේශපාලන ප්රහාරයකි. නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් වාර්තා පෙන්වා දෙන පරිදි මෙහි ප්රධාන කරුණු 3ක් තිබේ:
- ඉරානය සමඟ ඇති කරගත් ‘අනවශ්ය’ යුද්ධය –බොහෝ ඇමරිකානුවන් මෙවර වීදි බැසීමට බලපෑ ආසන්නතම හේතුව වන්නේ ට්රම්ප් පරිපාලනය ඉරානය සමඟ ඇති කරගත් යුදමය තත්ත්වයයි. මෙමගින් ඇමරිකානු සෙබළුන්ගේ ජීවිත අහිමි වීම මෙන්ම, ඒ හරහා ලෝක වෙළඳපොලේ ඉන්ධන මිල සහ ඇමරිකාවේ ජීවන වියදම ඉහළ යාම කෙරෙහි ජනතාව තුළ පවතින්නේ දැඩි පිළිකුලකි.
- ආගමන විගමන මර්දනය සහ ICE ක්රියාකාරීත්වය –මිනසෝටා වැනි ප්රාන්තවල විරෝධතා මධ්යස්ථානය වීමට හේතුව එහිදී ක්රියාත්මක වූ දරුණු ආගමන විගමන වැටලීම් (ICE Raids) ය. මෑතකදී රෙනී ගුඩ් (Renee Good) සහ ඇලෙක්ස් ප්රෙට්ටි (Alex Pretti) වැනි පුද්ගලයින් ෆෙඩරල් නියෝජිතයින් අතින් මියයාම මෙම ‘No Kings’ ව්යාපාරය ජාතික මට්ටමේ දැවැන්ත බලවේගයක් බවට පත් කළේය.
- ‘රජෙකු’ වීමට දරන උත්සාහය (Authoritarianism) – විරෝධතාකරුවන් ‘No Kings’ (රජවරු එපා) යනුවෙන් හඬ නගන්නේ ට්රම්ප් ජනාධිපතිවරයා අධිකරණය සහ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව නොසලකා හරිමින්, තම අභිමතය පරිදි ෆෙඩරල් සේවකයින් ඉවත් කිරීම සහ විධායක බලතල අනිසි ලෙස භාවිත කරන බවට එල්ල වන චෝදනා නිසාය.
ඇස්තමේන්තුගත ජන සහභාගීත්වය
“රජවරු එපා” (No Kings) විරෝධතාවයේ සංවිධායකයින්ගේ ඇස්තමේන්තුවලට අනුව, මීට සහභාගී වූ මුළු පිරිස මිලියන අටක් පමණ වේ. මෙය මෑතකාලීන ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ සිවිල් ක්රියාකාරීත්වය ප්රදර්ශනය කළ දැවැන්තම අවස්ථාවන්ගෙන් එකකි. ඇතැම් ප්රාදේශීය මහජන ආරක්ෂක නිලධාරීන් තනි නගර මට්ටමින් සහභාගී වූවන්ගේ සංඛ්යාව මීට වඩා තරමක් අඩු බව වාර්තා කළද, එහි පරිමාණය ප්රතික්ෂේප කළ නොහැකි මට්ටමක පැවතිණි. එක් වෙරළ තීරයක සිට අනෙක් වෙරළ තීරය දක්වා වූ වීදි සහ නගර චතුරශ්රයන්, නිහඬව සිටීම ප්රතික්ෂේප කළ අධිෂ්ඨානශීලී පුරවැසියන්ගෙන්, තේරී පත් වූ නියෝජිතයින්ගෙන් සහ ප්රජා නායකයින්ගෙන් පිරී පැවතිණි.
විරෝධතාකරුවන් තමන් විසින්ම සකස් කරන ලද පුවරු ප්රදර්ශනය කරමින් විවිධ සටන් පාඨ ඉදිරිපත් කළහ. විශේෂයෙන්ම ඉරානය සමඟ පවතින යුදමය වාතාවරණය, ඡන්ද අයිතියට එල්ල වී ඇති තර්ජන, ධවල මන්දිරයේ සමූහ පිටුවහල් කිරීමේ ප්රතිපත්ති සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී සම්මතයන්ට හානි පමුණුවන බවට ඔවුන් විශ්වාස කරන තවත් ක්රියාමාර්ග ගණනාවක් මෙහිදී දැඩි දෝෂදර්ශනයට ලක් විය.
මෙම විරෝධතාවල තිබූ ශක්තිය අතිමහත් වූ අතර එය විනයගරුක ස්වභාවයක් ගත්තේය. එය සැබවින්ම රටේ පදනම වූ නිදහස ඉතා විචිත්රවත් ලෙස ප්රකාශ කිරීමක් බඳු විය. මෑතකාලීන ආගමන විගමන නීති බලාත්මක කිරීමේ මතභේද මධ්යයේ මිනසෝටා (Minnesota) ප්රාන්තයේ විශේෂයෙන් විශාල පිරිසක් රැස් වූ අතර, ඔවුන් උරෙන් උර ගැටී සිටි ප්රධාන උත්සවය මෙම ව්යාපාරයේ වර්ධනය වන ශක්තිය මනාව සංකේතවත් කළේය.
ඇමරිකාව පුරා නැගෙන විරෝධතා රැල්ල
මීට සමාන රැළි නිව්යෝර්ක්, අයිඩහෝ, නෙබ්රස්කා සහ තවත් අසංඛ්යාත ප්රජාවන් තුළ පැවැත්වුණු අතර, මෙයින් සනාථ වූයේ මෙය හුදෙක් වෙරළබඩ කලාපවලට පමණක් සීමා වූවක් නොව සැබෑ ජාතික පිබිදීමක් බවය.
මෙම විරෝධතාවල ඇති විශේෂත්වය සහ වඩාත් ප්රබෝධමත් අංගය වන්නේ ඒවායේ පවතින අඛණ්ඩතාව සහ ශීඝ්ර වර්ධනයයි. 2025 ජුනි මාසයේදී පැවති පළමු “රජවරු එපා” විරෝධතා රැල්ල සඳහා සහභාගී වූවන්ගේ ඇස්තමේන්තුව මිලියන පහකි. ඔක්තෝබර් මාසය වන විට එම සංඛ්යාව මිලියන හත ඉක්මවා ගියේය. දැන්, 2026 මාර්තු මාසය වන විට සංවිධායකයින් වාර්තා කරන්නේ මිලියන අටක සහභාගීත්වයකි. මෙය රටේ මූලික ප්රතිපත්ති ආරක්ෂා කළ යුතු බව විශ්වාස කරන සාමාන්ය ඇමරිකානු ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් පෝෂණය වන, අඛණ්ඩව ව්යාප්ත වන බිම් මට්ටමේ ව්යාපාරයකට පැහැදිලි සාක්ෂියකි.
තේරී පත් වූ නිලධාරීන් සහ ප්රජා නායකයින් සාමාන්ය පුරවැසියන් සමඟ එක්ව පාගමනේ යෙදුණු අතර, වගවීම සහ යුක්තිය ඉල්ලා කරන හඬ තවදුරටත් තීව්ර කළහ. “රජවරු එපා” (No Kings) යන යෙදුමෙන්ම ඇමරිකානු විප්ලවයේ ඒකාධිපති විරෝධී ජීවගුණය දෝංකාර දෙයි. එය කිසිදු ජනාධිපතිවරයෙකු ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට ඉහළින් නොසිටින බවත්, අවසාන බලය ඇත්තේ ජනතාව සතුව බවත් ආඩම්බරයෙන් සිහිපත් කර දෙන්නකි.
සැබෑ ජීව ගුණය ගැන කතාවක්
එදින ලබාගත් ඡායාරූප සහ වීඩියෝ දර්ශන මගින් එම අවස්ථාවේ පැවති සැබෑ ජීවගුණය ඉතා මැනවින් නිරූපණය කරයි. සෑම වයස් කාණ්ඩයකටම අයත් විවිධ ජනකායන්, කුඩා දරුවන් රැගත් පවුල්වල සාමාජිකයන්, විශ්රාමික හමුදා නිලධාරීන්, ශිෂ්යයන් සහ ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසියන් දීප්තිමත් හිරු රශ්මිය මධ්යයේ එකට එක්ව සිටිනු දක්නට ලැබිණි. ඔවුන් “බලය ජනතාවට” (Power to the People) සහ “රජවරු එපා – ඒකාධිපතියන් එපා” (No Kings, No Tyrants) වැනි විවිධ පාඨ ලියා ඇති පුවරු ලෙළවමින් සිටියහ.
ඇතැම් පිරිසක් ඉරාන ගැටුමේ මානුෂීය බලපෑම සහ ඉහළ යන ඉන්ධන මිල කෙරෙහි අවධානය යොමු කළද, මෙම සමස්ත විරෝධතාවයේ ප්රධාන තේමාව වූයේ බලාපොරොත්තුවයි. එනම්, සාමූහික ක්රියාමාර්ග මගින් ජාතියේ මූලික අගයන් වන නිදහස සහ සමානත්වය කරා නැවතත් රට මෙහෙයවිය හැකි බවට වූ දැඩි විශ්වාසයයි.
‘ද නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස්’ (The New York Times) පුවත්පත මෙම විරෝධතා පිළිබඳව ඉතා පුළුල් ලෙස වාර්තා කර ඇත. බොයිස් (Boise) සහ මෑන්හැටන් වැනි නගරවල සජීවී බිම් මට්ටමේ තොරතුරු වාර්තා කිරීමේ සිට, ඉදිරියේදී පැවැත්වීමට නියමිත මධ්යකාලීන මැතිවරණය කෙරෙහි මෙම විරෝධතාවල ඇති දේශපාලනික වැදගත්කම පිළිබඳ ගැඹුරු විශ්ලේෂණයන් දක්වා එම වාර්තාකරණය විහිදේ.
මෙහිදී මතු වී පෙනෙන ප්රධාන කරුණක් වන්නේ ප්රජාතන්ත්රවාදය ඉතා ප්රබල ලෙස ජීවමානව පවතින බවයි. එනම්, පුරවැසියන් තමන්ගේ අයිතිවාසිකම් දැඩි කැපවීමෙන්, නිර්මාණශීලීත්වයෙන් සහ දැඩි උනන්දුවකින් යුතුව භාවිත කරන ආකාරයයි.
ඊලඟ පියවර කුමක් වනු ඇති ද?
මෙම විරෝධතා රැල්ල ඇමරිකාවට සීමා වී තිබුණේ නැත. ලොව පුරා ප්රධාන මධ්යස්ථාන රැසක ඉතා ප්රබල ලෙස ක්රියාත්මක වී තිබුණේය. නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් වාර්තාවලට අනුව පහත සඳහන් නගරවල දැවැන්ත ජන සහභාගීත්වයක් දක්නට ලැබුණි:
ලන්ඩන් (එක්සත් රාජධානිය): ට්රැෆල්ගර් චතුරශ්රයේ (Trafalgar Square) රැස් වූ දසදහස් සංඛ්යාත පිරිසක් ඇමරිකානු-ඉරාන යුද උණුසුමට එරෙහිව සහ ගෝලීය ප්රජාතන්ත්රවාදය වෙනුවෙන් හඬ නැගූහ.
පැරිසිය (ප්රංශය): අයිෆල් කුළුණ අසලට රැස් වූ විරෝධතාකරුවන් ‘No Kings’ පුවරු ප්රදර්ශනය කරමින් යුරෝපය තුළ දකුණේ අන්තවාදය වර්ධනය වීමට එරෙහිව පණිවිඩයක් නිකුත් කළහ.
බර්ලින් (ජර්මනිය): බ්රැන්ඩන්බර්ග් ද්වාරය (Brandenburg Gate) අසල පැවති රැළිය මගින් මානව හිමිකම් සුරැකීම සහ ඒකාධිපති පාලන තන්ත්රයන්ට එරෙහි වීම අවධාරණය කෙරිණි.
ටෝකියෝ (ජපානය): ආසියානු කලාපයේ ප්රජාතන්ත්රවාදී ස්ථාවරත්වය වෙනුවෙන් ජපාන පුරවැසියන් සහ එරට වෙසෙන ඇමරිකානුවන් සාමකාමී පාගමනක නිරත විය.
කැනඩාව (ටොරොන්ටෝ සහ වැනකුවර්): දේශසීමා ඉක්මවා ගිය සහයෝගීතාවක් ප්රකාශ කරමින්, ඇමරිකාවේ ආගමන විගමන ප්රතිපත්තිවලට එරෙහිව දැවැන්ත විරෝධතා මෙහි සංවිධානය විය.
ඔස්ට්රේලියාව (සිඩ්නි): පැසිෆික් කලාපීය ආරක්ෂාව සහ දේශගුණික යුක්තිය පදනම් කරගනිමින් ‘No Kings’ ව්යාපාරයට සහය පළ විය.
මෙම ගෝලීය ජනතා පිබිදීම හුදෙක් ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයාට එරෙහි විරෝධයක් පමණක් නොව, එය ලොව පුරා වර්ධනය වෙමින් පවතින නව-ඒකාධිපතිවාදයට (Neo-Authoritarianism) එරෙහිව නැගුණු පොදු හඬක් ලෙස දේශපාලන විශ්ලේෂකයෝ හඳුන්වති.
නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පෙන්වා දෙන පරිදි, තාක්ෂණය සහ සමාජ මාධ්ය හරහා ඒකරාශී වූ මෙම ගෝලීය ප්රජාව පෙන්වා දුන්නේ පාලකයෙකු නීතියට ඉහළින් කටයුතු කිරීමේ අනතුර ඕනෑම රටකට පොදු බවය. විශේෂයෙන්ම ඉරාන යුද්ධය වැනි ගෝලීය බලපෑමක් සහිත ගැටුම්වලදී තනි පුද්ගලයෙකුගේ තීරණ මත මුළු ලෝකයම අනතුරේ හෙළීමට එරෙහිව ‘මහජන පරමාධිපත්යය’ (Popular Sovereignty) නැවතත් ඉස්මතු කිරීමට මෙම විරෝධතා සමත් විය.
මෙම ජාත්යන්තර සහයෝගීතාවය තුළින් පෙනී යන්නේ ප්රජාතන්ත්රවාදය යනු එක් දේශසීමාවකට සීමා වූවක් නොව, එය ලෝකයේ සෑම පුරවැසියෙකුගේම පොදු අයිතියක් ලෙස වර්තමානය වන විට තහවුරු වී ඇති බවය.
තවද, මෙම ගෝලීය රැල්ල මගින් ලෝක නායකයින්ට පැහැදිලි සංඥාවක් නිකුත් විය. එනම්, තොරතුරු වේගයෙන් හුවමාරු වන 21 වන සියවසේදී, ජනතාව මර්දනය කරමින් හෝ ආයතනික ව්යුහයන් අඩපණ කරමින් ගෙනයන පාලන තන්ත්රයන්ට ජාත්යන්තර වශයෙන් එල්ල වන බලපෑම සහ ජනතා පිළිකුල ඉතා ප්රබල බවය. ‘
No Kings’ යන කෙටි පාඨය ලෝකයේ විවිධ භාෂාවලින් දෝංකාර දීම මගින් ප්රදර්ශනය වූයේ ලෝකය පුරා විසිරී සිටින මිනිසුන්ගේ හද ගැස්මයි – ඒ නිදහස, සමානාත්මතාවය සහ යුක්තියයි.
