කපිල කේ හීනටියන –
මහා සංස්කෘතික ප්රවාහ ගොඩනගන ශක්තිමත් පහුරු, යුද්ධයක දී ප්රකට කරන මිලිටරි බල පරාක්රමයන්ගෙන් පමණක් බිඳිය නොහැකි තරම් උසය. පසුගියදා ඉරානයෙන් සමස්ත ලෝකයාටම පෙනුණේ එම සත්යයයි. වසර 35කට අධික කාලයක් ඉරානයේ උත්තරීතර නායකයා ලෙස කටයුතු කළ අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ අභාවයෙන් මාස හතරකට වඩා වැඩි කාලයකට පසුව, අධ්යාත්මික නායකයෙකුට උචිත ගෞරව පූර්වක බහුමානයන් ලබමින් ඔහු මෙලොවින් නික්ම ගියේය.
කමේනි කවුද?
1989 වසරේදී ඉරානයේ ඉස්ලාමීය විප්ලවයේ පියා වූ අයතුල්ලා රුහොල්ලා ඛොමේනිගේ අභාවයෙන් පසු, එරට දෙවැනි උත්තරීතර නායකයා ලෙස බලයට පත් වූයේ අයතුල්ලා අලි කමේනි ය. 1939 වසරේදී මෂාද් නුවර උපත ලැබූ ඔහු, තරුණ අවධියේදීම ඉස්ලාමීය දේවධර්මය හදාරමින් ෂා රජුගේ බටහිර ගැති පාලනයට එරෙහිව ක්රියාකාරීව දේශපාලනයට අවතීර්ණ වූවෙකි. 1979 විප්ලවයෙන් පසු ඉරානයේ ආරක්ෂක අංශ ශක්තිමත් කිරීමට මෙන්ම ඉරාන-ඉරාක යුද සමයේදී (1980-1988) ජනාධිපතිවරයා ලෙස ද ඔහු සුවිශේෂී කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.
උත්තරීතර නායකයා ලෙස පත්වීමෙන් අනතුරුව, රටේ ආගමික, දේශපාලන, අධිකරණ සහ හමුදාමය යන සමස්ත ක්ෂේත්රයන්හි නිරපේක්ෂ බලය තමා සතු කරගත් ඔහු, ඉරානයේ රාජ්ය ප්රතිපත්තිය තීරණය කරන ප්රධානතම බලකේන්ද්රය බවට පත් විය.
ඔහුගේ දශක තුනකට අධික පරිපාලන ස්වරූපය දැඩි මතධාරී, බටහිර විරෝධී සහ කලාපීය බල ව්යාප්තිය පදනම් කරගත්තක් විය. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉශ්රායෙලය ඉරානයේ ප්රධානතම සතුරන් ලෙස සලකමින් කටයුතු කළ කමේනි, ජාත්යන්තර ආර්ථික සම්බාධක හමුවේ වුව ද රටේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන සහ මිසයිල තාක්ෂණය සංවර්ධනය කිරීමට දැඩිව පෙනී සිටියේය.
එමෙන්ම, මැදපෙරදිග කලාපය තුළ ඉරානයේ බලපෑම ව්යාප්ත කිරීම සඳහා ලෙබනනයේ හෙස්බොල්ලා, යේමනයේ හවුති සහ සිරියානු රජය වැනි සන්නද්ධ කණ්ඩායම් ආශ්රිත “ප්රතිරෝධයේ අක්ෂය” (Axis of Resistance) ශක්තිමත් කිරීමට ඔහු සෘජුවම නායකත්වය දුන්නේය. දේශීය වශයෙන් දැඩි ආගමික සදාචාර නීති පවත්වාගෙන යමින්, රජයට එරෙහිව මතු වූ මහජන විරෝධතා සහ විවේචන දැඩි හස්තයකින් මර්දනය කිරීමට ක්රියා කළ ඔහු, තම අවසාන මොහොත දක්වාම ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජයේ අනන්යතාව සහ ස්වෛරීභාවය රැකගැනීම වෙනුවෙන් සම්මුති විරහිත පාලනයක් ගෙන ගියේය.
කමේනි ඝාතනය
ඇමෙරිකානු සහ ඉශ්රායෙල් ප්රහාරයන් විසින් අලි කමේනි ඝාතනය කරනු ලබන්නේ 2026 පෙබරවාරි 28 වැනිදාය. එනම්, ඔහුගේ අභාවය සිදු වූයේ කලාපය පුරා ඇවිළී ගිය මහා පරිමාණ මිලිටරි ආක්රමණයේ පළමු දිනයේ දීය.
අනතුරුව ඇවිළී ගිය දරුණු යුද්ධය මධ්යයේ එළඹුණු සාමූහික විරාමයක් අතරතුර, ජූලි 4 වැනිදා සිට 9 වැනිදා දක්වා ඉරාන රජය විසින් දින හයක මහා රාජ්ය අවමංගල්ය උත්සවයක් සංවිධානය කර තිබුණේය. ඉරානය සහ ඉරාකය පුරා පැවැති මෙම අවමංගල්ය පෙරහැර සහ ආගමික වතාවත් සඳහා මිලියන සංඛ්යාත ජනතාවක් සහභාගී වූහ. අවසානයේදී ජූලි 9 වැනිදා සිකුරාදා අලුයම, කමේනිගේ උපන් ගම වන මෂාද්හි පිහිටි, ශියා මුස්ලිම්වරුන්ගේ 8 වැනි ඉමාම්වරයා වන පූජනීය ඉමාම් රීසා සිද්ධස්ථානය අසල දේහය මිහිදන් කරනු ලැබීය.
මාස හතරකට අධික කාලයක් දේහය තබා ගැනීමට හේතු වූ ප්රහේලිකාව
මෙම අවමංගල්යයේදී දක්නට ලැබුණේ සාමාන්ය ඉස්ලාමීය භූමදාන චාරිත්රවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම බැහැර වූ ස්වභාවයකි. මාස 4ක කාලයක් පුරා දේහය තබා ගැනීම සහ මෙවැනි දැවැන්ත පරිමාණයේ උත්සවයක් පැවැත්වීම ලෝක අවධානය දැඩිව නතු කරගන්නක් විය. ඉරානයේ ශක්තිය, ජාතික සමගිය සහ ශියා මුස්ලිම්වරුන්ගේ සහයෝගීතාව මෙම අවමංගල්ය උත්සවය හරහා ලෝකයට ප්රදර්ශනය කෙරිණි. දැඩි ආගමික ශෝක ප්රකාශ කිරීම් මෙන්ම ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට සහ ඉශ්රායෙලයට එරෙහි ප්රබල දේශපාලන පණිවිඩයක් ප්රකාශ කිරීම ද මෙහි ප්රධාන අභිමතයන් අතර විය.
ඉස්ලාමීය සම්ප්රදායට අනුව, පුද්ගලයෙකු මියගිය පසු චාරිත්රානුකූලව දේහය දෝවනය කර සුදු රෙද්දකින් ඔතා හැකි ඉක්මනින්, එනම් වඩාත්ම සුදුසු පරිදි පැය 24ක් ඇතුළත භූමදානය කළ යුතුය. රසායනික ද්රව්ය භාවිත කරමින් දේහයන් සකස් කිරීම සාමාන්යයෙන් ඉස්ලාමීය නීතියට අනුව තහනම්ය. එසේ වුවද, එම ප්රහාරයෙන්ම මියගිය ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් කිහිපදෙනෙකුගේ දේහයන් සමඟ කමේනිගේ දේහය ද දින 130ක පමණ කාලයක් තිස්සේ සුරක්ෂිතව තබා ගැනීමට පියවර ගෙන තිබුණි.
ඉරාන බලධාරීන් ප්රකාශ කළේ මෙම ප්රමුඛ පෙළේ නායකයා වෙනුවෙන් වහාම මහජන අවමංගල්ය උත්සවයක් පැවැත්වීම එකල කළ නොහැක්කක් වූ බවය. පවතින ආරක්ෂක තත්ත්වයන් මත ප්රවේශම් සහිතව සැලසුම් කිරීමේ අවශ්යතාව හේතුවෙන් දැඩි අවදානමක් ගැනීමට සිදු වූ බව ඔවුහු පැවසූහ. රට මාස කිහිපයක් තිස්සේ යුද ගැටුම්වලට මුහුණ දී සිටි බැවින්, මිලියන සංඛ්යාත ජනතාවක් සහභාගී වන මෙවැනි දැවැන්ත උත්සවයක් වහාම සහ ආරක්ෂිතව සංවිධානය කිරීමට වටපිටාවක් නොතිබුණි. මේ හේතුවෙන්, ප්රමුඛ පෙළේ ශියා ආගමික විද්වතුන් විසින් මෙම සුවිශේෂී නායකයා වෙනුවෙන් විශේෂ ආගමික නිදහස් කිරීමක් ලබා දෙන ලදී.
විශේෂඥයන් විශ්වාස කරන්නේ ශියා නීති යටතේ සුවිශේෂී අවස්ථාවන් සඳහා අවසර දී ඇති පරිදි, දේහය එම්බාම් කිරීමකින් තොරව ශීතකරණ පද්ධති සහිත විශේෂිත ගබඩාවල තබා තිබුණු බවයි. ඉරානයේ අධිකරණ වෛද්ය ආයතන විසින් දීර්ඝ කාලයක් තබා ගන්නා දේහයන් සඳහා මෙම ක්රමය බහුලව භාවිත කරනු ලබයි. මෙම දීර්ඝ පොරොත්තු කාලය හරහා, සටන් විරාමයකින් පසු ඇති වූ තාවකාලික සාම ක්රියාවලියත් සමඟ ඉරානයට දැවැන්ත සංකේතාත්මක අවමංගල්යයක් සංවිධානය කිරීමට අවස්ථාව ලැබුණි.
අවමංගල්ය උත්සවයේ සැලසුම්කරණය සහ සංවිධානය
ඉරාන රජය විසින් මෙම සමස්ත ක්රියාවලිය ඉතා සියුම් සහ පරිණත ලෙස සැලසුම් කර තිබිණි. ආගමික නායකයන්, ආරක්ෂක අංශ සහ රාජ්ය මාධ්ය සමඟ එක්ව විශේෂ කමිටුවක් මේ සඳහා ක්රියාත්මක විය. මෙහි ප්රධාන අරමුණ වූයේ ශෝකය මෙන්ම රාජ්යයේ ශක්තිය ද ලෝකයාට ප්රදර්ශනය කිරීමය. බටහිර රටවල ප්රධාන නායකයන් කිසිවෙකු මේ සඳහා සහභාගී නොවූ අතර, පකිස්ථානය, රුසියාව, ඉරාකය සහ ඉරානය සමඟ හිතවත් සෙසු රටවලින් රාජ්ය තාන්ත්රික දූත පිරිස් පැමිණ සිටියහ.
මෙම අවමංගල්ය උත්සවය ප්රධාන අදියර කිහිපයකින් සමන්විත විය:
-
දේහයන් තැන්පත් කර ඇති මංජුසා මහජන ගෞරවය සඳහා විවෘත කිරීම.
-
දැවැන්ත ජන සහභාගීත්වයෙන් යුත් පෙරහැරවල් පැවැත්වීම.
-
විශේෂ ආගමික යාඥාවන් පැවැත්වීම.
-
පූජනීය නගර කේන්ද්ර කරගනිමින් චාරිත්ර ඉටු කිරීම.
අවමංගල්යය පැවැත්වුණු ඇතැම් ප්රදේශවලට රජය විසින් රජයේ නිවාඩු දින ප්රකාශයට පත් කරන ලදී. ගිම්හාන කාලයේ පවතින දැඩි උණුසුම හමුවේ පැමිණෙන ජනතාව වෙනුවෙන් ස්වේච්ඡා සේවකයන් විසින් ආහාර, ජලය සහ වෛද්ය ආධාර සපයන ලදී. මාර්ග වසා දැමීම් සහ ගුවන් සීමා සීමා කිරීම් ඇතුළු දැඩි ආරක්ෂක විධිවිධාන රට පුරා ක්රියාත්මක කෙරිණි. “අපි නැවත නැඟී සිටිමු” යන පාඨයන් සහ ඇමෙරිකාවට මෙන්ම ඉශ්රායෙලයට එරෙහි සටන් පාඨ ඇතුළත් බැනර් සෑම තැනකම ප්රදර්ශනය කර තිබුණි.
දිනෙන් දින සිදු වූ අවමංගල්ය කාලසටහන
මෙම අවමංගල්ය උත්සව මාලාව ඉරානයේ සහ ඉරාකයේ ප්රධාන නගර කිහිපයක් ආවරණය වන පරිදි සැලසුම් සහගතව සංවිධානය කර තිබුණි. එමඟින් ඉරානයේ ශියා අනන්යතාව දෙරටේම පූජනීය ස්ථාන සමඟ සම්බන්ධ කෙරිණි. ටෙහෙරාන් නුවර දින තුනක් ද, කොම්, නජාෆ්, කර්බාලා සහ මෂාද් යන නගරවල දින බැගින් ද මෙම අවසන් ගෞරව දැක්වීමේ චාරිත්ර පැවැත්විණි. විවිධ නගරවල ජනතාව නැවත නැවතත් සහභාගී වීම සැලකිල්ලට ගත් විට, නිල ආරංචි මාර්ග ඇස්තමේන්තු කරන්නේ සමස්ත සහභාගීත්වය මිලියන 41ත් 43ත් අතර අගයක් ගත් බවයි.
-
ජූලි 4-5: ටෙහෙරාන් – මහජන සමුගැනීම
ආරම්භක උත්සව ටෙහෙරාන් නුවර ඉමාම් ඛොමේනි ග්රෑන්ඩ් මොසල්ලා පල්ලියේදී ආරම්භ විය. කමේනිගේ සහ ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ දේහයන් අඩංගු මංජුසා එහි තැන්පත් කර තිබුණි. කළු පැහැති වස්ත්රවලින් සැරසුණු දහස් සංඛ්යාත පිරිසක් අවසන් ගෞරව දැක්වීමට පැමිණියහ. විදේශීය අමුත්තන් ද විශේෂ දිනයකදී මේ සඳහා එක් විය. දැඩි උණුසුම් කාලගුණය මධ්යයේ වුව ද අතිවිශාල ජනකායක් පැමිණි බව රාජ්ය මාධ්ය වාර්තා කළේය.
-
ජූලි 6: ටෙහෙරාන් මහා පෙරහැර
ටෙහෙරාන් වීදි හරහා ඉමාම් හොසේන් චතුරශ්රයේ සිට අසාදි චතුරශ්රය දක්වා කිලෝමීටර් 10-11ක් පමණ දුරකට ප්රධාන අවමංගල්ය පෙරහැර ගමන් කළේය. මිලියන සංඛ්යාත ජනතාවක් මාර්ග දෙපස රැස්ව සිටියහ. ජනතාව කමේනිගේ ඡායාරූප, කොඩි සහ පළිගැනීම් ඉල්ලා සිටින බැනර් ප්රදර්ශනය කළහ. ඇතැම් පිරිස් ඇමෙරිකානු නායකයන්ගේ රූපවලට ගල්වලින් ප්රහාර එල්ල කළ අතර ධජ පුලුස්සා දැමීමට ද කටයුතු කළහ.
-
ජූලි 7: කොම් (Qom) නගරය
දේහය රැගත් පෙරහැර ශියා දහම පිළිබඳ ප්රධාන අධ්යාපනික කේන්ද්රස්ථානයක් වන කොම් නගරය වෙත ගෙන යන ලදී. එහිදී ආගමික සබැඳියාවන් තවදුරටත් තහවුරු කරමින් තවත් යාඥාවන් සහ ශෝකී වතාවත් රැසක් පවත්වනු ලැබීය.
-
ජූලි 8: ඉරාකය – නජාෆ් සහ කර්බාලා
මෙය ශියා මුස්ලිම් එකමුතුව පෙන්වන ප්රබල සංකේතයක් විය. බදාදා දිනයේදී දේහය රැගත් මංජුසාව ශියා ඉස්ලාමයේ වඩාත්ම පූජනීය සිද්ධස්ථාන පිහිටි ඉරාකය වෙත රැගෙන යන ලදී. නජාෆ් නුවරදී පළමු පැය කිහිපය තුළ පමණක් මිලියන 2.3කට අධික ජනකායක් එක් වූ බව ඉරාක බලධාරීහු පැවසූහ. ඉරාකය තුළ එදින රජයේ නිවාඩු දිනයක් ද විය. ඉරාක සහ ඉරාන ධජ එකට ලෙළදුන් අතර, දෙරටේම නායකයන් ගැඹුරු ආධ්යාත්මික බැඳීමක් ගැන අදහස් දැක්වූහ.
-
ජූලි 9: මෂාද් – අවසන් භූමදානය
දේහය නැවත ඉරානයට රැගෙන එන ලදී. මෂාද් නුවරදී ඉමාම් රීසා සිද්ධස්ථානයේ පැවැති අවසන් පෙරහැර සහ භූමදාන කටයුතු සඳහා විශාල ජනකායක් රැස්ව සිටියහ. මෙම පූජනීය ස්ථානය ශියා මුස්ලිම්වරුන්ට සුවිශේෂී වටිනාකමක් ඇති ස්ථානයකි. දේහය අඩංගු මංජුසාව ස්පර්ශ කරමින් හඬා වැටෙන ජනතාවගේ හැඟීම්බර දර්ශන රාජ්ය මාධ්ය ඔස්සේ සජීවීව විකාශය කෙරිණි. අවමංගල්ය කටයුතු සඳහා කමේනිගේ පවුලේ සාමාජිකයන්, රාජ්ය නිලධාරීන්, රීසා සිද්ධස්ථානයේ භාරකරුවන් මෙන්ම ඔහුගේ මරණයට පළිගැනීමට ප්රතිඥා දුන් ආධාරකරුවන් විශාල පිරිසක් එක්ව සිටියහ.
දේශසීමා ඉක්මවා ගිය ශියා මුස්ලිම් එකමුතුව: ඉරාකයේ ගෞරවය
නජාෆ් සහ කර්බාලා යන ඉරාක නගර මෙම අවමංගල්යයට ඇතුළත් කිරීම ඉතා වැදගත් දේශපාලන හා ආගමික පියවරක් විය. මෙම නගර ශියා භක්තිකයන්ගේ ප්රධාන කේන්ද්රස්ථාන වේ. දේහය එහි රැගෙන යාමෙන් ඉරානය සහ ඉරාකය අතර පවතින ශියා සබඳතාව තවදුරටත් තහවුරු විය. දේශපාලනයෙන් ඔබ්බට ගිය පොදු අනන්යතාවක් සහ සහයෝගීතාවක් මෙයින් විදහා දැක්වුණු අතර, මෙය කලාපීය ශියා උත්සවයක් බවට පරිවර්තනය කිරීමට ඉරාක බලධාරීන් ද සහාය දුන්හ. බොහෝ වන්දනාකරුවන් දේශසීමා හරහා පැමිණියේ එක් නායකයෙකුට වඩා සමස්ත ශියා ලෝකයේම ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ප්රදර්ශනය කිරීමේ අරමුණිනි.
මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් ඉරාන ජනාධිපති මසූඩ් පෙෂෙෂ්කියන් (Masoud Pezeshkian) ප්රකාශ කළේ, ඉස්ලාමීය විප්ලවයේ අභිමානවත් නායකයා වෙනුවෙන් ඉරාකයේ පැවැති අවමංගල්ය උත්සවයෙන් ඉස්ලාමීය මෙන්ම අරාබි ගෞරවය මනාව පිළිඹිබු වූ බවයි. මුස්ලිම් උම්මාවේ නායකයා වෙනුවෙන් දැවැන්ත අවමංගල්ය පෙරහැරක් සත්කාරකත්වය සැපයීම වෙනුවෙන් ඔහු ඉරාක රජයට සහ ජනතාවට විශේෂ පණිවිඩයක් නිකුත් කරමින් ස්තූතිය පුද කළේය.
මිත්රශීලී සහ සහෝදර ඉරාක ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයාට, අග්රාමාත්යවරයාට, රජයේ නිලධාරීන්ට සහ විශේෂයෙන්ම ඉරාකයේ ශිෂ්ටසම්පන්න ජනතාවට මෙන්ම ආගමික නායකයන්ට සහ විද්වතුන්ට ජනාධිපතිවරයා සිය අවංක කෘතඥතාව පළ කළේය. මියගිය නායකයා සැමවිටම ඉරාන සහ ඉරාක ජනතාව හා රජයන් අතර සහෝදරත්වයේ හැඟීම අවධාරණය කළ බවත්, මෙම ගැඹුරු සංස්කෘතික හා ආගමික බැඳීම් මත දෙරටේ සබඳතා තවදුරටත් පුළුල් වනු ඇති බවත් ඔහු පැවසීය. ඉරාක ජනතාව දැක්වූ සහයෝගය ඉරාන ජනතාව කිසිදා අමතක නොකරන බව ජනාධිපතිවරයා වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය.
ඉරාන හමුදා ප්රධානීන්ගේ දැඩි ප්රතිඥාව සහ නව නායකත්වය
මෙම අවමංගල්ය පෙරහැරට එක් වූ අතිදැවැන්ත ජනකාය, තම නායකයාගේ ඝාතනයට පළිගැනීම සඳහා නැඟූ හඬක් බඳු යැයි ඉස්ලාමීය විප්ලවීය ආරක්ෂක බළකායේ (IRGC) ප්රධාන අණදෙන නිලධාරියා ප්රකාශ කළේය. ඔහු සිය පණිවිඩය මඟින් කියා සිටියේ, මෙම අභිමානවත් සමුගැනීම නායකයෙකුගේ මාවතක අවසානයක් නොව, ගෞරවයේ සහ ප්රතිරෝධයේ නව පරිච්ඡේදයක ආරම්භය බවයි. ලෝක අධිරාජ්යවාදයට එරෙහිව සියලු තරාතිරම්වල ජනතාව දැක්වූ මෙම සහභාගීත්වය, ඉස්ලාමයේ සහ ප්රතිරෝධයේ අක්ෂයේ (Axis of Resistance) සතුරන්ගේ අස්ථාවර බලය හොල්ලන්නට සමත් වූ බව ද ඔහු කීය.
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ අපරාධකාරී නායකයන් සහ සියලු සතුරන් දැනගත යුත්තේ, මෙම ඝාතනය හරහා විප්ලවයේ ආලෝකය නිවා දැමීමට හෝ ප්රතිරෝධයේ ධජය බිම හෙළීමට කිසිසේත් නොහැකි වන බව යැයි ආරක්ෂක බළකා ප්රධානියා අවධාරණය කළේය. විශේෂයෙන්ම “ළමයින් ඝාතනය කරන ඇමෙරිකානු මිලිටරිය” ඇතුළු මෙම අපරාධයට වගකිවයුත්තන් නීතිය හමුවට පමුණුවා සාධාරණය ඉටු කරන තෙක් මෙම ඉල්ලීම ඉස්ලාමීය උම්මාවේ ඓතිහාසික මතකය තුළ ජීවමානව පවතින බව ද ඔහු සඳහන් කළේය.
එමෙන්ම, ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජයේ යුධ හමුදා ප්රධාන අණදෙන නිලධාරී මේජර් ජෙනරාල් අමීර් හතාමි (Major General Amir Hatami) ද ප්රකාශයක් නිකුත් කරමින් ජාතියට සිය ස්තූතිය පුද කළේය. මෙම ඓතිහාසික ජන සහභාගීත්වය සතුරන්ට දුන් පැහැදිලි පණිවිඩයක් බවත්, උත්තරීතර නායකයාගේ මාවත සදාකාලිකව ගලායන දියදහරක් සේ ඉදිරියටම යන බවත් ඔහු පැවසීය.
මෙහිදී වඩාත්ම සුවිශේෂී සිදුවීම වූයේ, මේජර් ජෙනරාල් හතාමි ඇතුළු හමුදා ප්රධානීන් ඉරානයේ නව උත්තරීතර නායකයා ලෙස පත් වූ අයතුල්ලා සෙයියද් මොජ්තබා හොසේනි කමේනි (Ayatollah Seyed Mojtaba Hosseini Khamenei) වෙත සිය පක්ෂපාතීත්වය සහ ලෝයල්ටිය (Pledge of Allegiance) යළිත් ප්රකාශ කරමින් ප්රතිඥා දීමයි.
ඓතිහාසික වැදගත්කම සහ උරුමය
අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ මෙම අවමංගල්ය උත්සවය නූතන ඉතිහාසයේ විශාලතම අවමංගල්ය උත්සවවලින් එකක් ලෙස සටහන් වේ. එය බොහෝ දෙනෙකුට සිහිපත් කළේ 1989 දී පැවැති අයතුල්ලා ඛොමේනිගේ අවමංගල්ය උත්සවයයි. එවර දැඩි නොසන්සුන්කාරී සහ අවුල් සහගත තත්ත්වයන් මතු වුව ද, මෙවර වඩාත් හොඳ සැලසුම්කරණයක් තිබූ බැවින් විශාල අනතුරු හෝ ගැටලු මතු නොවීය.
බොහෝ ඉරාන සහ ශියා මුස්ලිම්වරුන්ට මෙය අව්යාජ ශෝකය සහ ප්රතිරෝධයේ ආඩම්බරය මුසු වූ කාලවකවානුවක් විය. ශියා සබඳතා හරහා ඉරානයේ කලාපීය බලපෑම ලෝකයට පෙන්වීමට ද මෙය සමත් විය. මෂාද්හි අවමංගල්ය කටයුතු අවසන් වෙද්දී, ඉරානය නව නායක අයතුල්ලා සෙයියද් මොජ්තබා කමේනි යටතේ ඉදිරි අනාගතය දෙස බලා සිටින්නේ, මිලිටරි ප්රහාර හමුවේ වුව ද නොසැලුණු මෙම දැවැන්ත සමුගැනීමේ මතකය ද හදවත් තුළ රඳවා තබා ගනිමිනි.
