කපිල කේ. හීනටියන –
-
ජනපති ට්රම්ප් ජනාධිපතිවරයෙකුට ඇති සීමා සහ බලතල ඉක්මවා ගිහින්… ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය තීන්දු කරයි…
-
අධිකරණ තීන්දුව හෙළා දකිමින් ට්රම්ප්ගෙන් වහාම ප්රකාශයක්…
වෙළඳ ප්රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් අමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයා සතු විධායක බලතල සීමා කරමින්, එරට ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය අද (20) ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ පුළුල් ගෝලීය තීරුබදු වැඩපිළිවෙළ අවලංගු කිරීමට තීන්දුවක් ලබා දුන්නේය.
1977 වසරේ සම්මත කරන ලද, ජාතික හදිසි අවස්ථා සඳහා භාවිතා වන නීතියක් යටතේ ජනාධිපතිවරයා මෙලෙස කටයුතු කිරීම තම බලතල ඉක්මවා යාමක් බව අධිකරණය ප්රකාශ කළේය.
6-3ක් ලෙස ලබා දුන් මෙම තීන්දුව, විධායකය විසින් හදිසි අවස්ථා බලතල අවභාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් අධිකරණය ලබා දුන් දුර්ලභ ගණයේ තීන්දුවක් වන අතර, එය අමෙරිකානු වෙළෙඳ සබඳතා, පාරිභෝගික මිල ගණන් සහ සමස්ත ආර්ථිකයටම දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
අගවිනිසුරු ජෝන් ජී. රොබට්ස්ගේ ප්රධානත්වයෙන් යුත් බහුතර විනිසුරුවරුන්ගේ මතය වූයේ, ජාත්යන්තර හදිසි ආර්ථික බලතල පනත (IEEPA) මගින් කොංග්රස් මණ්ඩලයේ අනුමැතියකින් තොරව මෙලෙස පුළුල් ලෙස තීරුබදු පැනවීමට ජනාධිපතිවරයාට බලයක් නොලැබෙන බවයි. කෙසේ වෙතත්, විනිසුරුවරුන් වන ක්ලැරන්ස් තෝමස්, සැමුවෙල් අලිටෝ සහ බ්රෙට් කැවනු තම එකඟතාවය පළ නොකළ අතර, ජාතික ආරක්ෂාව සහ ආර්ථික ප්රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් විධායකයට වැඩි නිදහසක් තිබිය යුතු බව ඔවුන්ගේ තර්කය විය.
මෙම තීන්දුව මගින් විශේෂයෙන් ඉලක්ක කර ඇත්තේ ට්රම්ප් විසින් හඳුන්වා දුන් “විමුක්ති දින” (Liberation Day) තීරුබදු වන අතර, එමගින් ලෝකයේ සෑම රටකින්ම පාහේ ආනයනය කරන භාණ්ඩ සඳහා 10%ක බද්දක් පනවා තිබුණි. එහෙත් චීනයෙන් ගෙන්වන වානේ හෝ කැනඩාවෙන් ගෙන්වන ඇලුමිනියම් වැනි නිශ්චිත රටවල් හෝ භාණ්ඩ ඉලක්ක කරගත් තීරුබදු මේ හරහා අවලංගු නොවීය.
ට්රම්ප්ගේ ප්රතිචාරය
අමෙරිකානු නිෂ්පාදන ක්ෂේත්රය නැවත පණගැන්වීමට සහ වෙළඳ හිඟය පියවා ගැනීමට තීරුබදු ප්රධාන මෙවලමක් ලෙස භාවිතා කළ ජනාධිපති ට්රම්ප්, මෙම තීන්දුව “ලැජ්ජා සහගත” එකක් බවත් එය අධිකරණය තම බලතල ඉක්මවා ක්රියා කිරීමක් බවත් පවසමින් තීන්දුව වහාම හෙළා දුටුවේය. ධවල මන්දිරයේ සිට ප්රකාශයක් නිකුත් කරමින් ඔහු කියා සිටියේ, අමෙරිකානු සේවකයන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මෙම ක්රියාමාර්ග නැවත බලාත්මක කිරීමට විකල්ප නීතිමය මාවත් සොයා බලන බවයි.
“මෙම තීරුබදු මගින් අපේ රටට බිලියන ගණනක ආදායමක් ලැබුණු අතර, දශක ගණනාවක් තිස්සේ අපව සූරාකෑ වෙළඳ හවුල්කරුවන් සමඟ වඩාත් සාධාරණ ගනුදෙනු කිරීමට ඔවුන්ට බල කෙරුණා,” යැයි ඔහු පැවසීය. පසුගිය වසරේ මෙම ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක වූ දා සිට රජය විසින් ඩොලර් බිලියන 200කට වඩා වැඩි තීරුබදු ආදායමක් රැස් කර ඇති අතර, දැන් එම මුදල් අදාළ ව්යාපාරික ආයතන වෙත නැවත ගෙවීමට සිදු වීමේ අවදානමක් ද මතු වී තිබේ.
ව්යාපාරික ප්රජාව සහ විපක්ෂය තීන්දුව සාදරයෙන් පිළිගනී
ව්යාපාරික ප්රජාව සහ ඩිමොක්රටික් පක්ෂයේ නායකයින් ඇතුළු තීරුබදු විවේචකයින් මෙම අධිකරණ තීන්දුව ව්යවස්ථාපිත සංවරණ හා තුලනයන් (Checks and Balances) රැකගත් ජයග්රහණයක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය. ඔවුන් තර්ක කරන්නේ මෙම තීරුබදු මගින් දේශීය කර්මාන්ත නගා සිටුවනවා වෙනුවට සිදු වූයේ ආනයනික භාණ්ඩවල මිල ඉහළ යාම හරහා අමෙරිකානු පාරිභෝගිකයා මත දැඩි බරක් පැටවීම බවය.
සිල්ලර වෙළෙන්දන් සහ නිෂ්පාදකයින්ගේ එකතුවක් විසින් පහළ උසාවිවල මෙම තීරුබදුවලට එරෙහිව නඩු පවරා තිබූ අතර, එය අවසානයේ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ විමසුමට ලක් විය. “ඕනෑම ජනාධිපතිවරයෙකු නීතියට ඉහළින් නොසිටින බවත්, විශේෂයෙන්ම සාමාන්ය ජනතාවට පීඩා පමුණුවන බදු පැනවීමේදී ඔවුන්ට රිසි සේ කටයුතු කළ නොහැකි බවත් මෙම තීන්දුවෙන් යළිත් තහවුරු වුණා,” යැයි සෙනෙට් සභාවේ සුළුතර කණ්ඩායම් නායක චක් ෂූමර් (Chuck Schumer) නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේය.
මෙම පුවතත් සමඟ වෝල් ස්ට්රීට් (Wall Street) කොටස් වෙළඳපොළ ධනාත්මක ප්රතිචාරයක් දැක්වූ අතර, වෙළඳ ආතතීන් අඩුවනු ඇතැයි යන අපේක්ෂාව මත ප්රධාන දර්ශකයන් ඉහළ ගියේය. පුළුල් තීරුබදු අවසන් වීමත් සමඟ උද්ධමනකාරී පීඩනය අඩුවනු ඇති බවටත්, ගෝලීය සැපයුම් දාමයන් ස්ථාවර වනු ඇති බවටත් ආයෝජකයින් තුළ ඇති වූ විශ්වාසය හේතුවෙන් ඩව් ජෝන්ස් (Dow Jones) දර්ශකය 1%කට වඩා වැඩි අගයකින් ඉහළ ගියේය.
“American Institute for International Steel v. United States” ලෙස හැඳින්වෙන මෙම නඩුව මුලින්ම ගොනු කරන ලද්දේ ආනයනකරුවන් විසිනි. ඔවුන්ගේ තර්කය වූයේ බදු පැනවීමේ බලය ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට අනුව පැවරී ඇත්තේ කොංග්රස් මණ්ඩලයට පමණක් වන බැවින්, ජනාධිපතිවරයාගේ ක්රියාව බලතල බෙදීමේ මූලධර්මය උල්ලංඝනය කිරීමක් බවයි. “හදිසි බලතල යනු හිස් චෙක්පතක් නොවන බවට මෙය හොඳ මතක් කිරීමක්,” යැයි හූස්ටන් විශ්ව විද්යාලයේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා නීතිය පිළිබඳ මහාචාර්ය එමිලි බර්මන් සඳහන් කළාය.
ඉදිරිය දෙස බලන විට, මෙම තීන්දුව ට්රම්ප්ගේ දෙවැනි ධූර කාලයේ ආර්ථික ඉලක්කයන්ට බාධාවක් විය හැකිය. චීනය ඇතුළු රටවලින් එල්ල වන ආර්ථික තර්ජනවලට එරෙහිව දැඩි වෙළඳ ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාත්මක කිරීම ඔහුගේ ප්රමුඛතාවයකි. ධවල මන්දිරය නව තීරුබදු පනත් සඳහා කොංග්රස් මණ්ඩලයේ සහාය ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළ හැකි වුවද, බෙදී පවතින කොංග්රස් මණ්ඩලයක් තුළ එය පහසු නොවනු ඇත.
කෙසේ වෙතත්, 1962 වෙළඳ ව්යාප්ති පනතේ 232 වැනි වගන්තිය වැනි වෙනත් නීතිමය ප්රතිපාදන යටතේ දැනට පවතින ඉලක්කගත තීරුබදු පවත්වාගෙන යාමට රජය සැලසුම් කරමින් සිටී.
ට්රම්ප්ගේ වත්මන් ධූර කාලය තුළ ඔහුගේ ආර්ථික ප්රතිපත්තිවලට ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් එල්ල වූ පළමු දැඩි පසුබෑම මෙයය. මෙය ඔහුගේ බිහිසුණු මමංකාරයට එල්ල කළ අනපේක්ෂිත ප්රහාරයක් බව විචාරක අදහසය.
