ලොව විශාලතම තෙල් අපනයනකරුවන සවුදි අරාම්කෝ (Saudi Aramco) සමාගම, 2026 අප්රේල් මාසය සඳහා ආසියානු පාරිභෝගිකයන් වෙත ලබා දෙන බොරතෙල් ප්රමාණය සීමා කිරීමට පියවර ගෙන ඇත.
මෙය අඛණ්ඩව බොරතෙල් සැපයුම කප්පාදු කළ දෙවන මාසය ලෙස වාර්තා වේ. පවතින දේශපාලනික නොසන්සුන්තාව හමුවේ ආසියානු රටවලට තෙල් ලබා දීමේදී දැඩි කොන්දේසි පැනවීමට සවුදි රජයට සිදුව තිබේ.
තහවුරු කළ තොරතුරු
2026 මාර්තු 22 වන දින අරාම්කෝ සමාගම නිල වශයෙන් නිවේදනය කළේ අප්රේල් මාසයේදී ආසියානු ගැනුම්කරුවන්ට ලබා දෙන්නේ ‘අරාබි ලයිට්’ (Arab Light) වර්ගයේ බොරතෙල් පමණක් බවය. ඇමරිකාව, ඊශ්රායලය සහ ඉරානය අතර පවතින යුදමය උණුසුම හේතුවෙන් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුකරන ප්රවාහන කටයුතු අඩාල වී තිබීම නිසා රතු මුහුදේ පිහිටි යාන්බු (Yanbu) වරාය හරහා මෙම තෙල් ලබා දීමට තීරණය කර තිබේ.
යාන්බු වරායට තෙල් රැගෙන එන නැගෙනහිර-බටහිර නළ මාර්ගයේ ධාරිතාව දිනකට බැරල් මිලියන 5කට සීමා වී ඇති බැවින්, සැපයුම සීමා කිරීමට සිදුව ඇත.
මේ හේතුවෙන් ‘අරාබි හෙවි’ (Arab Heavy) හෝ ‘මීඩියම්’ (Medium) වැනි බරින් වැඩි බොරතෙල් වර්ග ආසියාවට ලබා ගැනීමට නොහැකි වී තිබේ. ඉන්දියාව, චීනය, ජපානය සහ දකුණු කොරියාවේ පිරිපහදු මධ්යස්ථාන මේ නිසා දැඩි අර්බුදයකට මුහුණ දී ඇති අතර පෙට්රල් සහ ඩීසල් නිෂ්පාදනය ද පහත වැටීමේ අවදානමක් මතුව ඇත.
අර්බුදයට හේතු
මෙම සැපයුම් කප්පාදුවට ප්රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ මාර්තු මස මුල සිට හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර වීමය. ගල්ෆ් කලාපයේ අපනයන කටයුතු මේ නිසා අඩාල වී ඇත. අරාම්කෝ සමාගම සිය තෙල් බිම් දෙකක නිෂ්පාදනය දැනටමත් අඩු කර ඇති අතර, ඉරාකයේ දකුණුදිග තෙල් නිෂ්පාදනය සියයට 70කින් පමණ පහත වැටී තිබේ. රතු මුහුද හරහා තෙල් ප්රවාහනය කිරීමේදී අමතර පිරිවැයක් දැරීමට සිදු වුවද, යුදමය අවදානම මඟහරවා ගැනීමට ඇති එකම විකල්පය එය වී ඇත.
ගෝලීය බලපෑම
පවතින මෙම බාධාවන් දිගින් දිගටම පැවතුණහොත් ලෝක තෙල් වෙළඳපොළට “විනාශකාරී” බලපෑම් එල්ල විය හැකි බව අරාම්කෝ ප්රධාන විධායක නිලධාරී අමීන් නසාර් අනතුරු අඟවයි.
දැනටමත් ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ආසියානු පිරිපහදු මධ්යස්ථාන සිය නිෂ්පාදන ක්රියාවලිය පාලනය කිරීමට පියවර ගෙන ඇත. සමස්ත ලෝක තෙල් වෙළඳාමෙන් සියයට 20කට මෙම අර්බුදය සෘජුවම බලපා තිබේ.
