රටේ ප්රාථමික සෞඛ්ය ක්ෂේත්රය නගා සිටුවීමට මහජන ආධාර අවශ්ය බවත් දෙස් විදෙස් දානපතීනට ඒ සඳහා එක්වන ලෙස ආරාධනා කරන බවත් සෞඛ්ය ඇමති නලින්ද ජයතිස්ස පවසයි. රජයේ මාර්ගෝපදේශය යටතේ ක්රියාත්මකවන මෙම ව්යාපෘති සඳහා ඉඩම් හෝ මුදල් පරිත්යාග කිරීමට මහ ජනතාවට හැකියාව ඇති බව ද ඔහු කියයි.
සෞඛ්ය ඇමති නලින්ද ජයතිස්ස මෙම ආරාධනාව කළේ සෞඛ්ය අමාත්යාංශ වැය ශීර්ෂ විවාදයට එක් වෙමිනි. ඔහු මෙසේ ද පැවසුවේය.
“අපේ රටේ ජනගහණය මිලියන 32ක වුනාට වසරකට බාහිර රෝගී ප්රතිකාර ගන්නා ප්රමාණය රාජ්ය අංශයෙන් දල වශයෙන් මිලියන 90ක් 100ක් වෙනවා. පෞද්ගලික අංශයෙනුත් මීට ආසන්න ප්රමාණයක් ප්රතිකාර ගන්නවා. ආයුර්වේද අංශයෙනුත් දල වශයෙන් මිලියන 06ක් පමණ වාර්ෂිකව ප්රතිකාර ගන්නවා. සියල්ල ගත්තොත් දළ වශයෙන් මිලියන 200 -210 අතර ප්රමාණයක් වාර්ෂිකව බාහිර රෝගී ප්රතිකාර ගන්නවා. ඒ කියන්නේ ඒක පුද්ගලයෙක් අවුරුද්දකට 10 වතාවක් 11 වතාවක් බාහිර රෝගී අංශයෙන් ප්රතිකාර ගන්නවා.”
“මේක අපේ විසඳිය යුතු බරපතල ප්රශ්නයක්. දෙවවැනි කාරණාව අපේ රටේ බෝ නොවන රෝග ව්යාප්තිය. දළ වශයෙන් අපේ ජනගහණයෙන් සියයට 14ක් දියවැඩියාවෙන් පෙලෙනවා. සියයට 34ක් පමණ අධික රුධිර පීඩනයෙන් පෙළෙනවා. අපේ රටේ සිද්ධවන මරණවලින් සියයට 70කට හේතුව බෝ නොවන රෝග. බෝ නොවන රෝගවලින් සිදුවන මරණවලින් සියයට 70ක් හෘදයාබාධ. බෝ නොවන රෝගවලින් සිදුවන හානිය වළක්වා ගැනීමට අප කටයුතු කළ යුතුයි.”
“ඊලඟ ප්රධාන හේතුව වැඩිහිටි ජන ගහණ වර්ධනය. කොළඹ විශ්වවිද්යාලමේ මහාචාර්ය ලක්ෂ්මන් දිසානයකගේ පර්යේෂණයකට අනුව 2032 දී වැඩිහිට ජනගහණය 20.8% . 2037 වනවිට එය 22.1% දක්වා වර්ධනය වෙනවා.”
“මේ ප්රධාන හේතු තුන නිසා බාහිර රෝගී අංශයට පැමිණෙන රෝගීන් සංඛ්යාව ඉතාම විශාල ප්රමාණයක් වීම, බෝ නොවන රෝග ව්යාප්තිය වැඩි වීම, වැඩිහිටි ජනගහණය වර්ධනය කියන හේතු සාධක නිසා සෑම පුරවැසියෙකුටම තමන් පදිංචි ස්ථානයේ සිට කිලෝ මීටර දෙකක් දෙක හමාරක් නිවසට කිලෝමීටර 2ක් දෙක හමාරක් තුළ තමන්ගේ රෝගවලට ප්රතිකාර කරගන්න, නිවාරණය කරගන්න, සහන සත්කාර ලබා ගන්න, පුනරුත්ථාපනය කරන්න… මේ ආදී වශයෙන් සෞඛ්ය අංශවලට අදාල සියලු ප්රතිකාර නිවාරණ පහසුකම් ප්රවේශ වෙන්න පහසු ආකාරයට ප්රාථමික සෞඛ්ය පද්ධතියක් සකස් කළ යුතු වෙනවා.”
“අපේ ඉලක්කය ජනගහණයෙන් 5000කට ප්රාථමික සෞඛ්ය ඒකකයක් ලබා දීම. ඒ කියන්නේ ජනගහණයෙන් පන් දහසක් බලා කියාගන්න පුලුවන් සෞඛ්ය කාර්ය මණ්ඩලයක් නිශ්චිතව නම් කරනවා කියන එක. ජනතාව එහෙට මෙහෙට පැන පැන ප්රතිකාර විධි වෙනස් කළ යුතු නෑ. පුරවැසියා වෙනුවෙන් වග වෙන වග කියන ප්රාථමික සෞඛ්ය පද්ධතියක් නිර්මාණය කිරීමයි අපේ බලාපොරොත්තුව.”
“මේ සඳහා අපේ රටේ දැනට ක්රියාත්මකවන ප්රධාන ව්යාපෘතිවල අත්දැකීම් සහිතව මෙවර අයවැයේ දී ප්රාථමික සෞඛ්ය සේවා සංවර්ධනය සඳහා රුපියල් බිලියන 12.1 වියදම් කරනවා මේ අයවැයෙන්. මධ්යම රජය බිලියන 6යි පළාත් රෝහල්වලට බිලියන 6යි. ඒ අනුව ප්රාථමික සෞඛ්ය සංවර්ධනය වෙනුවෙන් මූලිකව බිලියන 12.1ක් වෙන් කරනවා.”
“ලෝක බැංකු ව්යාපෘතිය යටතේ ඩොලර් මිලියන 100 ව්යාපෘතියක් ක්රියාත්මක කරලා ඉතාම කෙටි දුරක් ඇතුළත ජනතාවගේ සෞඛ්යයට ප්රවේශ යෙන්න පුලුවන් ප්රාථමික මධ්යස්ථාන දහසක් ඉදි කරන්න අපේ සැලැස්මක් තියනවා.”
“ප්රාථමික සෞඛ්ය පද්ධතිය දියුණු කරන්න ප්රාථමික රෝහල් 486ක් සහ ප්රාථමික සෞඛ්ය මධ්යස්ථාන 545ක්. මේ සෞඛ්ය මධ්යස්ථ 1031 නවීකරණය කරනවා. මුදල් වෙන් කරනවා.”
“මම ආරාධනා කරනවා මෙන්න මේ ප්රාථමික සෞඛ්ය මධ්යස්ථාන ඉදිකිරීම සඳහා මහා මාර්ග පහසුකම් සහිත, තමන්ගේ ග්රාමසේවා වසම් තුනකට එක මධ්යස්ථානයක් ලබා දීමට ඉඩමක් පරිත්යාග කිරීමට කැමති කෙනෙක් ඉන්නවා නම් පර්චස් 20ක… මේකට ආධාර කරන්න කැමති අය ඉන්නවා නම් අපි ලෑස්තියි සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ සැලසුම් සහිතව මේ කටයුත්තට ඔබේ දායකත්වය ලබා ගන්න”.
“ඒ පරිත්යාගශීලීන්ට, දේශීය විදේශීය දානපතීන්ට අපි ආරාධනා කරනවා මෙන්න මේ ප්රථමික සෞඛ්ය මධ්යස්ථාන ඉදිකිරීම සඳහා ඔබගේ ඉඩම් සහ මූල්යමය අනුග්රහය ලබා දෙන්න කියලා.”
