ඇමෙරිකාව බියපත් කළ ඉරානයේ ‘ලාභ’ ඩ්‍රෝන තාක්ෂණය: යුද පිටියේ නව පෙරළියේ යථාර්ථය ඇමරිකාව තිගස්වා ඇති හැටි….

කපිල කේ හීනටියන –

ඉරාන ඇමරිකාය යුද්ධයේ මෙතෙක් තැන තැන සංවාදයට ලක් කළ වැදගත් කතාවක් කරුණු සහිතව මේසය මත තැබීමට නිව්යෝක් ටයිම්ස් පුවත්පත ඊයේ කටයුතු කළේය. ඒ ඉරාන යුද්ධයේ දී ඇමරිකාව දරන පිරිවැය සහ මේ වනවිට ට්‍රප්ගේ ඝෝෂාව යටපත් කරන ඇමරිකානු යුධ උපකරණ ශක්තියේ හීන වී යෑම පිළිබඳ ඇත්ත කතාවය.  

ඉරානය සමඟ පවතින ගැටුම්වලින් මතුවුන ප්‍රධාන කාරණාවක් මේ තරම් කාලයක් කිසිම විශ්ලේෂකයෙක් සාධාරණව කතා කළේ නැත.  එනම්  ඉරානය ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට එරෙහිව පුදුම සහගත ලෙස දක්ෂ ප්‍රතිවාදියෙකු බව ඔප්පු කර තිබීමය. ප්‍රහාරාත්මක ක්‍රියාවලීන් සඳහා පවතින සූදානමට අමතරව, යුද පිටිය තුළ ඉතා අඩු පිරිවැයකින් නිපදවන ඩ්‍රෝන යානා (Cheap Drones) භාවිතය ඉහළ නැංවීම හරහා ඇමෙරිකාවට සහ එහි කලාපීය මිත්‍ර රටවලට දැඩි පීඩනයක් එල්ල කිරීමට ඉරානය සමත් වූයේය.

වාණිජ මට්ටමේ තාක්ෂණය භාවිතයෙන් නිපදවන ඉරාන ඩ්‍රෝන යානයක් නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා වැය වන්නේ දළ වශයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් 35,000ක් වැනි මුදලකි. මෙය එම ඩ්‍රෝන යානා විනාශ කිරීම සඳහා ඇමෙරිකාව භාවිතා කරන අධි-තාක්ෂණික මිලිටරි ප්‍රහාරක මිසයිල පද්ධතිවල පිරිවැයෙන් ඉතා සුළු කොටසක් පමණි.

යුක්රේන යුද්ධයේ අත්දැකීම

යුක්රේන යුද්ධයේ ගමන් මග වෙනස් කළේ  මෙම ලාභදායී ඩ්‍රෝන තාක්ෂණය ය.  රුසියාව විසින් ඉරානයෙන් ලබාගත් ‘ෂහීඩ්’ ඩ්‍රෝන යානා යුක්රේන සිවිල් යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර මුදාහරින විට, යුක්රේනය ඊට පිළිතුරු සැපයූයේ තමන්ටම අනන්‍ය වූ ස්වදේශීය ලාභදායී ඩ්‍රෝන තාක්ෂණයක් මහා පරිමාණයෙන් නිපදවීමෙනි. ‘Liutyi’ වැනි දිගු දුර පියාසර කළ හැකි ඩ්‍රෝන යානා මේ අතර ප්‍රමුඛ වූයේය. ඒවා රුසියාවේ අගනුවර වන මොස්කව් දක්වාත්, රුසියානු ආර්ථිකයේ මර්මස්ථාන බඳු තෙල් පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන වෙතත් සාර්ථකව ළඟා වීමට සමත් විය.

2024 වසරේ මුල් භාගය වන විට රුසියාවේ සමස්ත තෙල් පිරිපහදු ධාරිතාවයෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් අඩපණ කිරීමට මෙම ලාභදායී ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර සමත් වූයේ රුසියානු ආරක්ෂක අංශ මවිතයට පත් කරමිනි.

යුක්රේනය මෙම තාක්ෂණය භූමියේදී මෙන්ම මුහුදේදී ද සාර්ථකව අත්හදා බැලුවේය. ඔවුන් භාවිතා කළ ‘Magura V5’ වැනි ලාභදායී මුහුදු ඩ්‍රෝන (Sea Drones) මගින් රුසියාවේ කළු මුහුදේ නාවික බලඇණියට අයත් අධික පිරිවැයක් සහිත යුද නෞකා කිහිපයක්ම ගිල්වා දැමීමට හෝ දැඩි ලෙස අලාභහානි කිරීමට හැකි විය.

මෙය නූතන යුද ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී අවස්ථාවක් වන්නේ, සම්ප්‍රදායික නාවික හමුදාවක් නොමැති රටක් විසින් ලොව බලවත්ම නාවික හමුදාවක් මෙවැනි ලාභදායී තාක්ෂණයක් හරහා අඩපණ කිරීම නිසාවෙනි.   අවසාන වශයෙන් යුක්රේනය මෙම ලාභදායී අවි තාක්ෂණය භාවිතා කර  “අසමමිතික යුද්ධයක” (Asymmetric Warfare) නිරත වෙමින්, ලොව දෙවන විශාලතම හමුදාව හිමි රුසියාවට ප්‍රබල තාක්ෂණික සහ ආර්ථික අභියෝගයක් එල්ල කිරීමට සමත් වූයේය.

ඉරානයේ භාවිතාව

ඉරානය දැන් ඊටත් වඩා ඉදිරියෙන් සිට ඇමරිකාව තිගස්වන්නේය. ඓතිහාසිකව ඇමෙරිකානු ආරක්ෂක පද්ධති සැමවිටම ප්‍රමුඛතාව ලබා දී ඇත්තේ ඉතා නිරවද්‍ය එහෙත් අධික පිරිවැයක් සහිත ආරක්ෂක විසඳුම් සඳහාය. එහෙත් ඉරානය ඇමෙරිකානු ආරක්ෂක ආයෝජනවල පවතින හිඩැස් ඉතා තියුණු ලෙස විනිවිදින්නේය.

ජෝ බයිඩ්න්  පරිපාලනයේ පෙන්ටගන නිලධාරියෙකු වූ මයිකල් සී. හොරොවිට්ස්ට අනුව, ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරවලට මුහුණ දීම වසර ගණනාවක සිට පෙන්ටගනයේ ප්‍රධාන ප්‍රමුඛතාවක් වී ඇත. “නමුත් ඒ සඳහා පරිමාණාත්මක විසඳුමක් ක්‍රියාවට නැංවීමට අවශ්‍ය පෙළඹවීමක් මෙතෙක් තිබුණේ නැහැ,” ඔහු පෙන්වා දෙන්නේය.

ඉරානය සමඟ යුද්ධයේ මුල් දින හය තුළ පමණක් ඇමෙරිකාව ඩොලර් බිලියන 11.3ක මුදලක්  යුධ උපකරණ සඳහා වැය කළේය. මේ පිළිබඳව ධවල මන්දිරය හෝ පෙන්ටගනය මෑතකාලීන ඇස්තමේන්තු ඉදිරිපත් කර නැතත්, ‘ඇමෙරිකන් එන්ටර්ප්‍රයිස් ඉන්ස්ටිටියුට්’ (AEI) නම් පර්යේෂණ ආයතනය අප්‍රේල් මුලදී ඇස්තමේන්තු කළේ ඇමෙරිකාව මෙම යුද්ධය වෙනුවෙන් ඩොලර් බිලියන 25ත් 35ත් අතර මුදලක් වැය කර ඇති බවය.

මෙම අධික පිරිවැයට ප්‍රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ ආරක්ෂක මිසයිල (Interceptors) සඳහා වැය වන මුදලය. බොහෝ මිසයිල ආරක්ෂණ විශේෂඥයන් භීතියට පත්ව සිටින්නේ ඇමෙරිකාව සතු ආරක්ෂක මිසයිල තොග මේ වන විට අනතුරුදායක ලෙස අවසන් වෙමින් පවතින බැවිනි.

ඇමෙරිකාව සහ එහි මිත්‍ර පාර්ශ්වයන් ඉරාන ඩ්‍රෝනවලට මුහුණ දෙන ආකාරය සහ එය මෙතරම් අධික පිරිවැයක් වීමට හේතු කිහිපයක් පහත දැක්වේ:

ගුවන් මගින් එල්ල කරන ප්‍රහාර (Air-based strikes)

පාලක තත්වයක් යටතේ, පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ ගුවන් යානයක් මගින් ඩ්‍රෝන යානයක් ඉලක්කයට සැතපුම් සිය ගණනක් ඈතින් තිබියදීම හඳුනා ගනු ලබයි. ඉන්පසු හමුදා කඳවුරක සිට F-16 වැනි ප්‍රහාරක ජෙට් යානයක් ඒ වෙත පිටත් කර හැරේ. මෙම F-16 යානයට ‘Advanced Precision Kill Weapon System (APKWS) II’ රොකට් භාවිතයෙන් සැතපුම් හයක් පමණ දුරින් සිටියදීම ඩ්‍රෝන යානයක් විනාශ කළ හැකිය.

මෙවැනි ගුවන් ආරක්ෂණ මුර සංචාර පිරිවැය අතින් ලාභදායී වුවද, ගැටුමේ පවතින දැවැන්ත පරාසය හේතුවෙන් සැමවිටම එවැනි යානා ලබා ගත නොහැක. එමෙන්ම, ඈත දීම ඩ්‍රෝන හඳුනා ගැනීමට අවශ්‍ය වන පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ ගුවන් යානා පවා ඉරානය විසින් ඉලක්ක කර ඇති බව NBC පුවත් සේවය වාර්තා කරයි.

ඩ්‍රෝන හඳුනාගෙන විනාශ කිරීමට ඇති අනෙක් විකල්පය වන්නේ භූමිය මත පදනම් වූ විවිධ හඳුනාගැනීමේ පද්ධති ය. නමුත් පෘථිවියේ වක්‍රතාවය හේතුවෙන් පහත් මට්ටමක පියාසර කරන ඩ්‍රෝන යානා හඳුනා ගැනීමට ඇති හැකියාව සීමිත බැවින් එම පද්ධති පවතින්නේ අවාසිදායක තත්වයකය.

ඩ්‍රෝන විරෝධී ආරක්ෂක පද්ධති – (Anti-drone defense systems)

කෙටි දුර පරාසයක පවතින ඩ්‍රෝන යානාවලට මුහුණ දීම සඳහා ඇමෙරිකාව සහ එහි මිත්‍රයන් විශේෂයෙන් නිපදවා ඇති එක් භූගත ආරක්ෂක පද්ධතියක් වන්නේ ‘කෝයෝටි’ (Coyote) පද්ධතියයි. සැතපුම් නවයක් පමණ දුරින් ඇති ඩ්‍රෝන යානා විනාශ කිරීමට මෙයට හැකියාව ඇත.

ඇමෙරිකාව සතු අනෙකුත් භූගත ආරක්ෂක පද්ධතිවලට සාපේක්ෂව කෝයෝටි පද්ධතිය පිරිවැය අතින් බෙහෙවින් ලාභදායී වන අතර වැදගත් ආරක්ෂක ස්ථාන සුරැකීමට එය ඓතිහාසිකව ඉතා ඵලදායී වී තිබේ. එහෙත් එය ඵලදායී සහ ලාභදායී වුවද, මෑත වසරවලදී ඇමෙරිකානු හමුදාව අත්පත් කරගෙන ඇත්තේ මෙවැනි පද්ධති ඉතා සීමිත සංඛ්‍යාවක් පමණි.

2023 සහ 2024 වසරවලදී ඉරාන හිතවාදී සටන්කාමීන් කලාපයේ සිටින ඇමෙරිකානු හමුදාවන්ට ප්‍රහාර එල්ල කළ අවස්ථාවේදී, ඔවුන් සතුව තිබූ කෝයෝටි පද්ධති සංඛ්‍යාව කෙතරම් අවම ද යත්, එම පද්ධති කලාපයේ පිහිටි කඳවුරු අටක් අතර දිනපතා එහා මෙහා හුවමාරු කිරීමට හමුදාවට සිදු වූ බව වොෂින්ටනයේ ‘සෙන්ටර් ෆෝ අ  නිව් ඇමරිකන් සිකියුරිටි’ ආයතනයේ වාර්තාවක් පෙන්වා දෙයි.

ඉරාන ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරවලට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ එහි මිත්‍ර රටවල් භාවිතා කරන දිගු දුර විහිදුණු භූගත ආරක්ෂක පද්ධති බොහොමයක් ඉතා අධික පිරිවැයක් සහිත ඒවා වේ. මෙයට හේතුව එම පද්ධති මුලින් නිර්මාණය කර ඇත්තේ ඩ්‍රෝන යානා විනාශ කිරීමට නොව, ප්‍රහාරක ගුවන් යානා සහ බැලස්ටික් මිසයිල විනාශ කිරීම සඳහා වීමයි.

නිදසුනක් ලෙස, නාවික හමුදා නෞකාවක (Navy Destroyer) ඇති රේඩාර් පද්ධතියකට සැතපුම් 30ක් ඈතින් ඇති ඩ්‍රෝන යානයක් හඳුනාගත හැකි අතර, එය ‘Standard Missile 2 (SM-2)’ වර්ගයේ මිසයිල මගින් විනාශ කළ හැකිය. මෙහිදී පවතින මිලිටරි රෙගුලාසිවලට අනුව, එක් ඩ්‍රෝන යානයක් ඉලක්ක කර අවම වශයෙන් මිසයිල දෙකක්වත් මුදා හැරිය යුතුය.

ඇමෙරිකානු ආරක්ෂක පද්ධති සහ වර්තමාන යුද උපක්‍රම අතර පවතින මෙම නොගැලපීම ආරම්භ වූයේ සීතල යුද්ධයෙන් පසුවය. එම යුගයේදී බලාපොරොත්තු වූ තර්ජනය වූයේ ඉතා වේගවත් සහ ඉහළ මට්ටමේ තාක්ෂණික ප්‍රක්ෂේපන මිස මෙවැනි සමූහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර (Mass Drone Raids) නොවේ. ඉරානය බොහෝ විට ‘ෂහීඩ්-136’ (Shahed-136) වර්ගයේ ඩ්‍රෝන යානා කිහිපයක් එකවර මුදා හරිනු ලබන්නේ ඒවායේ නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉතා අඩු බැවිනි. මෙම ඩ්‍රෝන යානා ගුවන්ගත කිරීමට පෙර අදාළ ගමනාන්තය  වැඩසටහන්ගත කිරීමෙන් පසු  (programmed) සැතපුම් 1,500ක පමණ දුරක් පියාසර කිරීමට මේවාට හැකියාව ඇත. මේ හේතුවෙන් මැදපෙරදිග පුරා ඇති ඕනෑම ඉලක්කයකට පහර දීමේ හැකියාව ඉරානය සතු වේ.

මයිකල් හොරොවිට්ස් පවසන පරිදි, “බොහෝ ඇමෙරිකානු ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති නිපදවන සමයේ මෙවැනි අඩු පිරිවැයකින් යුත් නිරවද්‍ය ප්‍රහාරක තාක්ෂණයක් ලෝකයේ නොතිබුණි.”

නෞකා මගින් ක්‍රියාත්මක වන මිසයිල නාශක පද්ධති – Ship-based anti-missile defenses

ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරවලට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා ඇමෙරිකාව සහ එහි මිත්‍ර පාර්ශ්වයන් භාවිතා කරන බොහෝ දිගු දුර භූගත ආරක්ෂක පද්ධති අධික පිරිවැයක් සහිත ඒවා වේ. මෙයට ප්‍රධානතම හේතුව වන්නේ එම පද්ධති මුලින් නිර්මාණය කර ඇත්තේ කුඩා ඩ්‍රෝන යානා විනාශ කිරීමට නොව, ප්‍රහාරක ගුවන් යානා සහ බැලස්ටික් මිසයිල ඉලක්ක කර ගැනීම සඳහා වීමයි.

නිදසුනක් ලෙස, නාවික හමුදා විනාශකාරී නෞකාවක (Navy Destroyer) ස්ථාපිත කර ඇති රේඩාර් පද්ධතියකට සැතපුම් 30ක් ඈතින් පවතින ඩ්‍රෝන යානයක් හඳුනාගත හැකි අතර, එය ‘Standard Missile 2 (SM-2)’ වර්ගයේ මිසයිල මගින් විනාශ කිරීමට හැකියාව ඇත. ගුවන් ප්‍රහාරවලදී මෙන්ම මෙහිදී ද පවතින මිලිටරි රෙගුලාසිවලට අනුව එක් ඩ්‍රෝන යානයක් වෙනුවෙන් අවම වශයෙන් මිසයිල දෙකක්වත් මුදා හැරිය යුතුය.

ඇමෙරිකානු ආරක්ෂක පද්ධති සහ වර්තමාන යුද උපක්‍රම අතර පවතින මෙම නොගැලපීම සීතල යුද්ධයෙන් පසුව ආරම්භ වූවකි. එම යුගයේදී ආරක්ෂක අංශ බලාපොරොත්තු වූයේ ඉතා වේගවත් සහ ඉහළ තාක්ෂණික මට්ටමේ ප්‍රක්ෂේපන මිස, මෙවැනි සමූහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරයන් නොවේ. ඉරානය බොහෝ විට ‘ෂහීඩ්-136’ (Shahed-136) වර්ගයේ ඩ්‍රෝන යානා කිහිපයක් එකවර මුදා හරිනු ලබන්නේ ඒවායේ නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉතා අවම බැවිනි. මෙම ඩ්‍රෝන යානා ගුවන්ගත කිරීමට පෙර අදාළ ගමනාන්තය වැඩසටහන්ගත කර ඇති අතර, සැතපුම් 1,500ක පමණ දුරක් පියාසර කර මැදපෙරදිග පුරා ඇති ඕනෑම ඉලක්කයකට පහර දීමේ හැකියාව මේවා සතු වේ. මයිකල් හොරොවිට්ස් පෙන්වා දෙන පරිදි, බොහෝ ඇමෙරිකානු ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති සංවර්ධනය කරන අවධියේදී මෙවැනි අඩු පිරිවැයකින් යුත් නිරවද්‍ය ප්‍රහාරක අවි ලෝකයේ පැවතියේ නැත.

භූමිය මත පදනම් වූ මිසයිල ආරක්ෂණ පද්ධති – Ground-based anti-missile defenses

ඇමෙරිකානු හමුදාවේ සම්මත ගුවන් ආරක්ෂණ පද්ධතිය වන්නේ ‘පේට්‍රියට්’ (Patriot) පද්ධතියයි. සාමාන්‍යයෙන් හමුදා කඳවුරු ආශ්‍රිතව ස්ථාපනය කර ඇති මෙයට ‘PAC-3 Missile Segment Enhancement’ මිසයිල භාවිතයෙන් සැතපුම් 27ක් පමණ දුරින් ඇති ඩ්‍රෝන යානයක් විනාශ කළ හැකිය. මෙහිදීද මිලිටරි සම්ප්‍රදාය වන්නේ අවම වශයෙන් මිසයිල දෙකක් ප්‍රහාරය සඳහා භාවිතා කිරීමය.

ගුවන් ආරක්ෂණ පුහුණුවේදී උපදෙස් ලැබෙන්නේ හැකි තරම් අවස්ථාවන් ලබා ගැනීම සඳහා මුලින්ම දිගු දුර ආරක්ෂක පද්ධති භාවිතා කිරීමට වුවත්, ඒවා මිල අධිකම විකල්පයන් බව ‘සෙන්ටර් ෆෝ අ නිව් ඇමරිකන් සිකියුරිටි’ හි අධ්‍යක්ෂ ස්ටේසි පෙටිජෝන් පෙන්වා දෙයි.

කෙසේ වෙතත්, වටිනා ඉලක්කයක් ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවෙන් මෙවැනි අධික පිරිවැයක් සහිත ආරක්ෂක පද්ධතියක් භාවිතා කිරීම ආර්ථික වශයෙන් සාධාරණීකරණය කළ හැකිය. විශේෂයෙන් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට හෝ නැවත ලබා ගැනීමට අපහසු කටාර්හි පිහිටි ඩොලර් බිලියන 1.1ක් වටිනා රේඩාර් පද්ධතිය සහ ජෝර්දානයේ පිහිටි ඩොලර් මිලියන 500ක් වටිනා ගුවන් ආරක්ෂක සංවේදකය වැනි ස්ථාන රැකගැනීමට මෙවැනි වියදම් දැරීමට සිදු වේ.

භූමියේ තැන්පත් කළ තුවක්කු සහ අවසන් විකල්ප – Ground-based guns

අවසන් පියවර ලෙස භාවිත කරන්නේ භූමිය මත පදනම් වූ තුවක්කු පද්ධති වේ. ඩ්‍රෝන යානයක් ඉලක්කයට සැතපුම් එකක දුරකින් හෝ තත්පර 60ක කාලයකට ආසන්නව පවතින විට, ‘Centurion C-RAM’ වැනි පද්ධති මගින් වේගවත් ප්‍රහාර එල්ල කර එය විනාශ කළ හැකිය. මෙය පිරිවැය අතින් ලාභදායී වුවත්, එහි පරාසය ඉතා කෙටි බැවින් එය හොඳම විකල්පය ලෙස සැලකෙන්නේ නැත.

කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) සහිත අනාගත ඩ්‍රෝන තාක්ෂණය – Interceptor drones

ඩ්‍රෝන සටන් කලාවේ අනාගතය ලෙස සැලකෙන්නේ කෘත්‍රිම බුද්ධියෙන් බලගැන්වෙන ‘ඉන්ටර්සෙප්ටර්’ ඩ්‍රෝන යානායි. ‘Merops Surveyor’ වැනි ඩ්‍රෝන යානාවලට සතුරු ඩ්‍රෝන හඹා ගොස් විනාශ කිරීමේ හැකියාව පවතී.

ගූගල් ආයතනයේ හිටපු ප්‍රධානී එරික් ෂ්මිට් විසින් මෙම පද්ධතිය සංවර්ධනය කිරීමට සමාගමක් පිහිටුවා ඇති අතර, ඔවුන් රුසියානු-යුක්රේන යුද්ධයේදී ඉරාන ඩ්‍රෝනවලට එරෙහිව සටන් කරන යුක්රේන සටන්කාමීන් සමඟ එක්ව කටයුතු කර ඇත.

මෙම ගැටුම් ආරම්භ වීමෙන් පසු ඇමෙරිකාව මෙවැනි ‘මෙරොප්ස්’ ඒකක දහස් ගණනක් මැදපෙරදිගට යවා ඇති නමුත්, ඒවා සැබෑ සටන් සඳහා යොදවා ඇත්දැයි යන්න අපැහැදිලි වේ. කෙසේ වෙතත්, යුද්ධය මධ්‍යයේ මෙම පද්ධතිය පිළිබඳ පුහුණු කිරීම් සිදු කළ බව ‘බිස්නස් ඉන්සයිඩර්’ වාර්තා කළේය.

ඩ්‍රෝන විනාශ කිරීමේ පිරිවැය අඩු කිරීමට ගත් තවත් උත්සාහයන් මෙතෙක් සාර්ථක වී නැත. පෙන්ටගනය 2024 මූල්‍ය වර්ෂයේදී ලේසර් කිරණ (Direct Energy Weapons) පද්ධති පර්යේෂණ සඳහා ඩොලර් බිලියනයකට වඩා ආයෝජනය කළේය. එවැනි පද්ධතියකින් එක් වෙඩිල්ලක් සඳහා වැය වන්නේ ඩොලර් 3ක් පමණක් වන අතර සැතපුම් 12ක පරාසයක් ආවරණය වේ. එහෙත් එම පද්ධති මෙතෙක් යුද පිටියේ ප්‍රායෝගිකව භාවිත කර නොමැත. මෙම පිරිවැය අසමතුලිතතාවයට වඩා ආරක්ෂක අංශ මුහුණ දෙන සැබෑ බිය වන්නේ ඇමෙරිකාව සතු යුධෝපකරණ තොග වේගයෙන් අවසන් වීමය.

වොෂින්ටනයේ පිහිටි ‘මූලෝපායික සහ ජාත්‍යන්තර අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානයේ’ (CSIS) මිසයිල ආරක්ෂණ ව්‍යාපෘතියේ අධ්‍යක්ෂ ටොම් කරකෝ පෙන්වා දෙන්නේ වර්තමාන තත්වය හමුවේ මතුව ඇති බියජනකම සාධකය පිරිවැය නොවන බවය.

“මාව බියට පත් කරන්නේ අප සතු මෙම යුධෝපකරණ තොග අවසන් වෙමින් යන වේගයයි.   ” ඔහු පවසයි. “එය අපට මේවා මිලදී ගැනීමට මුදල් නොමැති වීම පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් නොවේ. අප මුහුණ දෙන සැබෑ ගැටලුව වන්නේ, පවතින තොග අවසන් වීමට පෙර ඒවා නැවත නිෂ්පාදනය කර අදාළ ස්ථාන කරා යැවීමට අපට ඇති නොහැකියාවයි.”

ඔහුගේ මෙම ප්‍රකාශයෙන් ගම්‍ය වන්නේ ඉරාන ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර හමුවේ ඇමෙරිකාව සතු ආරක්ෂක මිසයිල තොග වේගයෙන් වැය වෙමින් පවතින බවත්, නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියට වඩා වේගයෙන් යුද පිටියේදී ඒවා භාවිත වන බැවින් ඇමෙරිකානු ආරක්ෂක පද්ධතිය බරපතල අර්බුදයකට මුහුණ දී ඇති බවත්ය.