අන්ධ භක්තියේ මනෝවිද්‍යාව: දෙවියනි… අල්ලස් කොමිසම ඉදිරියට පැමිණ කෑ මොර දෙන මේ අසරණ මිනිසුන්ට අනුකම්පා කරන්න!

උපේක්ෂා උඩුවැරැල්ල –

මහින්ද අල්ලස් කොමිසමට පැමිණියේය. මහින්දලා කවදාවත් අල්ලස් කොමිසමක් ඉදිරියට එන්නට බලාපොරොත්තු වූ අය නොවේ.  එබැවින්ම මේ පැමිණීම ලංකාවේ අපට නිවුස් එකකි.  ගෙදරින් පිට වෙන අවස්ථාවේ සිට කොමිසමට වාර්තා කරන තුරු ටීවි ලයිව් කවරේජ්ය. යූ ටියුබ් කාරයින් බයික් වලින් මහින්දගේ වාහනය පසු පස එමින් ලයිව් වීඩියොි් දෙන්නේය. 

මේ අතර   පොදු ජන පෙරමුණ මේ වනවිට අල්ලස් කොමිසම ඉදිරියට පිරිසක් ගෙන්වා තිබේ. මේ පිරිස් කෑ මොර දෙති. නායකයා වෙනුවෙන් මරාගෙන මැරෙන බව කියති. සටන් පාඨ කියති. ඔවුන් අතරින් මහින්දගේ වාහනය ද ගමන් කරනු ලැබුවේ අසීරුවෙනි.

සියලු දෙයින් ප්‍රකාශ වන්නේ යම් කිසි තිගැස්මකි.  “අපිව මර්ධනය කරන්න බෑ… ඒ ගොල්ල කොහොමද අපව  මර්ධනය කරන්නේ.  මහින්ද  ඊයේ  කීවේය. “ හැකිනම් තාත්තාට අත තියා බලන ලෙස ඇප පිට සිටින නාමල් ආණ්ඩුවට අනතුරු ඇඟවූයේය. මහින්ද රාජපක්ෂයට අත තැබූ දිනයේ ආණ්ඩුවට සිදුවන දේ කුමක් දැයි බලා ගත හැකි බව පොදු ජන පෙරමුණේ මහ ලේකම් සාගර කාරියවසම් ද පැවසුවේය.  අද උදේ  ගෙයින් පිටවන ගමන්  මහින්ද කීවේ  අපක්ෂපාතීව පරීක්ෂණයක් කළහොත් තමන් නිදොස් වී  මෙම චෝදනාවලින් නිදහස්වන බවය.

සිද්ධ වූ දේ සහ සිද්ධ වෙමින් පවතින දේ මේ රටේ සිහි බුද්ධියක් ඇති මිනිසුන්ට වැටහෙන්නේය.  දුක හිතෙන්නේ අල්ලස් කොමිසම ඉදිරියට පැමිණ තමන්ගේ නායකයා වෙනුවෙන් මරාගෙන මැරෙන්නට හදන එදා වේල හොයාගන්නට බැරි අසරණ මිනිසුන් ගැනය.

මහින්ද  අද අල්ලස් කොමිසමට ආවේ   තිස් අවුරුදු යුද්ධයෙන් රට නිදහස් කළ වීරෝධාර පුද්ගලයා ලෙස ජාතිය  වෙනුවෙන් පෝරකයට නියම වීමේ තීන්දුව ලබා  නොවේ.   රුපියල් බිලියන ගණනක ගනුදෙනුවක්  සිදුකර ජාතික ගුවන් සේවය ප්‍රතිස්ථාපනය කරන මුවාවෙන් සිදුකළ  ඩීල් එකකට අදාලව රුපියල් මිලියන 60ක අල්ලසක් ලබා ගැනීම ගැන ශ්‍රී ලංකන් සමාගමේ හිටපු ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී කපිල චන්ද්‍රසේන විසින් අල්ලස් හෝ දූෂණ විමර්ශන කොමිසමට ලබා දුන් සාක්ෂියකට අදාලව  ප්‍රකාශයක් ලබා ගැනීම සඳහාය. . එය කිසිසේත්ම නාට්‍යමය අත්අඩංගුවට ගැනීමක් හෝ අධිකරණ නඩු විභාගයක් නොවේ.   හුදෙක් සාමාන්‍ය නෛතික පියවරක් පමණි. අල්ලස් නඩුවකට අදාළව ප්‍රකාශයක් ලබා ගැනීම කොමිසමට අවශ්‍ය වී තිබුණි.එපමණය.

ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණේ ආධාරකරුවන් පිරිසක් කොමිසම ඉදිරිපිට රැස් වී  සටන්  පාඨ කියමින් මේ දඟලන්නේ  ඔවුන් ඔවුන්ගේ  වීරයා එල්ලා මැරීමට රැගෙන යනවා වාගේය. ඒ තරම්ම මේ වැඩේ හැඟීම්බරය.

• “ප්‍රබල නායකයා” යන ප්‍රතිරූපයේ බලය

මෙම ආධාරකරුවන්ට මහින්ද රාජපක්ෂ යනු තවත් එක් දේශපාලනඥයෙකු පමණක් නොවේ. ඔහු සංකේතයකි. බොහෝ දෙනෙකුට ඔහු අදටත් දීර්ඝ සිවිල් යුද්ධය නිමා කළ, රටට අභිමානයක් ලබා දුන් නායකයාය. එම මතකය අතිශය බලවත්ය. මිනිසුන්ට තමන් දුර්වල සහ බලාපොරොත්තු රහිත යැයි හැඟෙන විට, ඔවුන්ට කරුණු සහ දත්ත (Facts) අවශ්‍ය නොවේ; ඔවුන්ට අවශ්‍ය වන්නේ “වීරයෙකි”

මනෝවිද්‍යාඥයන් මෙයට පවසන්නේ “වීර වන්දනාව” (Hero worship) හෝ “පුද්ගල වන්දනාව” (Cult of personality) යනුවෙනි. එහිදී නායකයා සාමාන්‍ය මනුෂ්‍යත්වයට වඩා ඉහළ තලයක තබා සලකනු ලබයි. ඔහුට එල්ල වන ඕනෑම විවේචනයක් තම අනන්‍යතාවයට එල්ල කරන ප්‍රහාරයක් ලෙස අනුගාමිකයෝ සලකති. එම රජයේම පසුව සිදු වූ වැරදි තීරණ නිසා දැඩි ලෙස පීඩා විඳි සාමාන්‍ය ජනතාව, අදටත් ඔහු ආරක්ෂා කිරීමට ඉදිරිපත් වන්නේ එබැවිනි. ඔවුන්ගේ මොළය විසින් එම පුද්ගලයාව වරක් තමන්ව “බේරාගත්” පියෙකු වැනි චරිතයක් බවට පත් කරගෙන ඇත. ඔහු අතින් බරපතළ වැරදි සිදු විය හැකි බව පිළිගැනීමට ඔවුන්ගේ මනස සූදානම් නැත.

• ආර්ථික පීඩනය මගින් නිර්මාණය කරන දේශපාලන අන්ධභාවය

2022 ආර්ථික බිඳවැටීමෙන් පසුව දහස් ගණන් පවුල්වලට සියල්ල අහිමි විය. උද්ධමනය නිසා ඔවුන්ගේ ඉතුරුම් විනාශ විය. තරුණ පිරිස් රට හැර ගියහ. දෙමාපියන් බලා සිටියේ තම දරුවන්ගේ අනාගතය අහිමි වී යන දෙසය.

මිනිසුන් මෙලෙස අසරණ වූ විට, ඔවුන් ඒ සඳහා දෝෂාරෝපණය කිරීමට කෙනෙකු සොයති. බොහෝ ආධාරකරුවන් වර්තමාන රජයට, විදේශීය බලවේගවලට හෝ “ද්‍රෝහීන්ට” දොස් පවරති. මෙම අර්බුදයට හේතු වූ රාජපක්ෂ පාලන සමයේ ගත් තීරණ පිළිබඳ ආපසු හැරී බලා දුෂ්කර ප්‍රශ්න ඇසීමට ඔවුන් කැමති නැත.

ඒ වෙනුවට ඔවුන්ට හැඟෙන්නේ: “අපේ ශක්තිමත් නායකයාට සම්පූර්ණ බලය තිබුණා නම් තත්ත්වය මීට වඩා හොඳ වනු ඇත” යනුවෙනි. මෙය කම්පනයකට (Trauma) මුහුණ දුන් විට ඇති වන සම්භාව්‍ය මනෝවිද්‍යාත්මක ප්‍රතිචාරයකි – එනම් අතීතය පිළිබඳ ආශාව (Nostalgia) සහ කෝපය මිශ්‍ර වීමය. කොමිසම ඉදිරිපිට මේ වනවිට සිටින පිරිසට  සැබවින්ම යුක්තිය සම්බන්ධව හෝ  විශ්ව සාධාරණ මානව ධර්මතා පිළිබඳ සංවේදනයන් නැත. ඔවුන් සටන් කරන්නේ  තම අතීත වීරයාට තවමත් තමන්ගේ බිඳී ගිය වර්තමානය නිවැරදි කළ හැකිය යන සිහිනය වෙනුවෙනි.

• “නායකයා වෙනුවෙන් මැරෙන්න සූදානම්” – අන්තගාමී පක්ෂපාතීත්වයේ අනතුර

“අපේ නායකයා වෙනුවෙන් අපි මැරෙනවා” යන සටන් පාඨ වීරත්වයක් මෙන් ඇසුණද, එයින් හෙළි වන්නේ භයානක මානසිකත්වයකි. මනෝවිද්‍යාවේදී මෙයට “කණ්ඩායම් චින්තනය” (Groupthink) සහ “පුද්ගල අනන්‍යතාවය ගිලිහී යාම” (Deindividuation) ලෙස හඳුන්වයි. මිනිසුන් හැඟීම්බර පිරිසකගේ කොටසක් බවට පත් වූ විට, ඔවුන් පුද්ගලයන් ලෙස සිතීම නතර කරයි. ඔවුන් එකිනෙකාගේ කෝපය අනුකරණය කරයි. එකට සිටින විට ඔවුන්ට ශක්තියක් දැනේ. නීතිය යනු සතුරෙකු නොව, බලවත් පුද්ගලයන්ට එරෙහිව සාමාන්‍ය පුරවැසියන්ට ඇති එකම ආරක්ෂාව බව ඔවුන්ට අමතක වේ.

මෙම ආධාරකරුවන් බොහෝ දෙනෙක් නරක මිනිසුන් නොවේ. බොහෝ දෙනෙක් හුදෙක් බියට පත් වූ සහ වෙහෙසට පත් වූවෝ වෙති. ජීවිතය ඔවුන්ව පරාජය කර ඇති අතර, ඔවුන්ට තවමත් බලාපොරොත්තුවක් ලබා දෙන එකම දෙය වන්නේ තම පැරණි නායකයාගේ ප්‍රතිරූපය ය. එබැවින් ඔවුහු සරල නෛතික කැඳවීමක් යුද්ධයක් බවට පත් කරති. වගවීම (Accountability) යනු පීඩාවට පත් කිරීමක් ලෙස ඔවුන් දකිති.

• ඝෝෂාව පිටුපස ඇති තිගැස්ම

තවත් කාරණාවක් තේරුම් ගත යුතුය. මහින්ද  අල්ලස් කොමිසමට කැඳවූ වහාම  ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ   තම පාක්ෂිකයන් අල්ලස් කොමිසම ඉදිරියට කැඳවා සිදුකරමින් යන අධික  ඝෝෂාත්මක ප්‍රතිචාරය   සමාජ විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටිකෝණයකින් බලන කල,  පෙනෙන්නේ ඔවුන්ගේ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස තමන් තුළ ඇති  විශ්වාසය නොව, තමන් පෙළන   “තිගැස්ම” සහ භීතියය.

2022 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු තම ජනප්‍රියත්වය සීඝ්‍රයෙන් පහත වැටී ඇති බව පොදුජන පෙරමුණ හොඳින් දනී. රට බංකොලොත් වීමට රාජපක්ෂ පාලන සමයේ ගත් තීරණ බලපෑ බවටවන චෝදනාව තවමත් ජනතාව අතර පවතී. මිනිසුන් එතැනට රැස් කර නාට්‍යමය වාතාවරණයක් නිර්මාණය කිරීම හරහා ඔවුන් උත්සාහ කරන්නේ, “වගවීම” (Accountability) පිළිබඳ සාකච්ඡාව “දේශපාලන දඩයමක්” (Persecution) ලෙස හංවඩු ගැසීමටය. අතීත වැරදි ගැන ප්‍රශ්න කරනවා වෙනුවට, නායකයා කෙරෙහි ජනතාව තුළ අනුකම්පාවක් ඇති කිරීමට මෙමගින් උත්සාහ දරයි. නිහඬ සහ සාමාන්‍ය නෛතික විමර්ශනයක් හරහා තම ප්‍රතිරූපයට සිදුවන හානිය වළක්වා ගැනීමට පක්ෂය මෙලෙස කලබලකාරී ඝෝෂාවක් මතු කරයි. එම සටන්පාඨවලින් හෙළි වන්නේ යම් සත්‍යයක් අනාවරණය වනු ඇතැයි යන බිය ය.

 මේ පෙනෙන්නේ  කුමක්ද?

මෙම සිදුවීම හුදෙක් එක් පුද්ගලයෙකු හෝ එක් කොමිසමක් පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් නොවේ.  මේ දකිමින් ඇත්තේ  අපේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ ඇති ගැඹුරු ගැටලුවකි.

• නීතියේ ආධිපත්‍යය යනු ජනතාවට කරන සේවයක් වෙනුවට, ජනතාවට එල්ල කරන ප්‍රහාරයක් ලෙස සැලකීම.
• දිළිඳුකම සහ බලාපොරොත්තු රහිත බව නිසා පුරවැසියන් සටන් පාඨ මගින් මෙහෙයවීම පහසු වීම.
• දේශපාලන පක්ෂ තවමත් දිළිඳු ජනතාවගේ සැබෑ ප්‍රශ්න විසඳනවා වෙනුවට ඔවුන්ව “වීදි බලය” ලෙස භාවිතා කිරීම.

ඕනෑම නායකයෙකුගේ සැබෑ ආධාරකරුවන් විය යුත්තේ තම නායකයා පිරිසිදු පුද්ගලයෙකු වනු දැකීමට මිස, නීතියට ඉහළින් සිටිනු දැකීමට නොවේ. කොමිසම මගින් වරදක් නැති බව සොයා ගන්නේ නම්,  සතුට ඇත්තේ එතැනය.  අනාවරණය වෙමින් ඇති දූෂණයක චෝදනා ලාභියෙක් වූ සිය නායකයා වෙනුවෙන් මරාගෙන මැරෙන්නට අල්ලස් කොමිසම ඉදිරියට පැමිණි මිනිසුන් ඉල්ලා සිටිය යුත්තේ තමන් වෙනුවෙන් යුක්තිය ය . මන්ද යත් බංකොලොත් රටක වින්දියන් වූ පිරිසකට ඒ ඛේදවාචකයට මුහුණ දෙන්නට සිදුවූයේ   පාලකයින්ගේ දූෂණය නහය මත්තෙනුත් ගිය පසුය.

මේ වනවිට කොමිසම ඉදිරියේ කෑ ගසමින් ඉන්නා අසරණ    පිරිමින්ට සහ ගැහැනුන්ට හිස් සටන් පාඨවලට වඩා යමක් හිමි විය යුතුය. ඔවුන්ට රැකියා, සහනදායී ආහාර සහ තම දරුවන්ට බලාපොරොත්තුවක් අවශ්‍ය වේ. දේශපාලනඥයන් මෙන්ම පුරවැසියන්ද එක් සරල සත්‍යයක් පිළිගත් විට පමණක් ඔවුන්ට ඒ දේවල් ලැබෙනු ඇත:

එනම් කිසිදු නායකයෙකු නීතියට වඩා විශාල නොවන බවටත්, කිසිදු පිරිසක් සත්‍යයට වඩා දැවැන්ත නොවන බවටත් වූ ලෝක සාධාරණ ධර්මතාවය ය.