ඇන්ඩෲ මවුන්ට්බැටන්-වින්ඩ්සර්ගේ අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ අභිමානය සිඳුන රජ පවුල මත පතිතවුන එප්ස්ටයින් මඩගොහොරුවේ සෙවනැලි

කපිල කේ  හීනටියන –

අද ( 19 )  අලුයම, බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය පවුලට අයත් ඓතිහාසික නොර්ෆොක්හි (Norfolk)   නිහඬතාවය බිඳ දමමින්, පොලිස් ලකුණු රහිත රථ කිහිපයක්  ඇතුළු විය. පෙරවරු 08:00 ට පමණ, හිටපු ඇන්ඩෲ කුමරු හෙවත් යෝර්ක්හි ආදිපාදවරයා  වූ ඇන්ඩෲ මවුන්ට්බැටන්-වින්ඩ්සර්ව, පොදු නිලයක සිටියදී අයථා ලෙස හැසිරීමේ (misconduct in public office) සැකය මත අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී.

ඇන්ඩෲට   එල්ල වී ඇත්තේ   ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඬුවම් නියම කළ හැකි බරපතල චෝදනාවකි.  තෙවන චාල්ස් රජු හෝ බකිංහැම් මාලිගය කල්තියා දැනුවත් කිරීමකින් තොරව තේම්ස් නිම්න පොලිසිය (Thames Valley Police) විසින් මෙම අත් අඩංගුවට ගැනීම සිදුකර තිබිණි.  මවුන්ට්බැටන්-වින්ඩ්සර්ගේ 66 වන උපන්දිනය අද (19) ය.  ඔහු අත් අඩංගුවට පත් වන්නේ සිය උපන් දිනය දවසේදී ය.  මෙම අත් අඩංගුවට ගැනීම  බ්‍රිතාන්‍ය රාජාණ්ඩුවට දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ කළු පැල්ලමක් වූ, මිය ගිය ලිංගික අපරාධකරු ජෙෆ්රි එප්ස්ටයින් සමඟ ඇන්ඩෲ පැවැත්වූ සබඳතා පිළිබඳ වසර ගණනාවක විමර්ශනවල උපරිම අවස්ථාව සනිටුහන් කරවූයේය.

අත්අඩංගුවට ගැනීම සිදු වූ ආකාරය

මෙම මෙහෙයුම ඉතා කඩිනමින් සහ රහසිගතව දියත් කරන ලද්දකි. තේම්ස් නිම්න පොලිසියේ නිලධාරීන් වතුයායට පැමිණෙන විට, මවුන්ට්බැටන්-වින්ඩ්සර් පදිංචිව සිටියේ ඔහුගේ නව නිවසේය.   වින්ඩ්සර්හි රෝයල් ලොජ් (Royal Lodge) සිට මේ මස මුල දී ඔහු සැන්ඩ්‍රින්හැම් වතුයායේ මෙම නව නිවසට පැමිණ තිබිණි.  මහජන පීඩනය හමුවේ සැන්ඩ්‍රින්හැම් වතුයාය ඔහුට ආරක්ෂිත නවාතැනක්වූයේය. එම නිවසට පැමිණි පොලිසිය පෙරවරු 08:00 වන විට ඔහු අත්අඩංගුවට ගත්තේය.  ඒ සමඟම නොර්ෆොක් සහ බර්ක්ෂයර්හි (Berkshire) ඔහු මීට පෙර පදිංචිව සිටි නිවෙස් ද ඇතුළුව ස්ථාන කිහිපයක් පොලිසියේ  පරීක්ෂාවට ලක් විය.

නැවත වරක් කිව යුත්තේ ඇසින් දුටු සාක්ෂි සහ පොලිස් ප්‍රකාශවලට අනුව මෙය ඉතා සැලසුම් සහගත මෙහෙයුමකි. වතුයායට වාහන ඇතුළු වන අයුරු නිරීක්ෂණය වූ අතර, පැය කිහිපයක් ඇතුළත එම පුවත ලොව පුරා මාධ්‍ය ඔස්සේ ප්‍රසිද්ධ විය. තේම්ස් නිම්න පොලිසිය තහවුරු කළේ හැට හය වියේ පසුවන පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගත් බවත්, එය දැනට පවතින විමර්ශනයක කොටසක් බවත්ය. ඔහු මෙය ලියන විටත් පසුවන්නේ    රැඳවුම් භාරයේය. තවමත්  ඇප ලබාදීමක් පිළිබඳව   වී නොමැත.

කාන්තාවකට ලිංගික අතවර කිරිම සම්බන්ධයෙන් තහවුරු වු  එප්ස්ටයින් සිද්ධිය හේතුවෙන් පසුගිය වසරේදී තෙවන චාල්ස් රජු විසින් තම සොහොයුරාගේ රාජකීය පදවි නාමයන් ඉවත් කර, ඔහු රෝයල් ලොජ් නිවසින් ඉවත් කිරීමට තීරණය කළේය. පවුලේ අපහසුතාවයන් මගහරවා ගැනීම සඳහා නිවාඩු කාලයෙන් පසු ක්‍රියාත්මක වූ මෙම පදිංචිය මාරු කිරීම, අවසානයේ ඔහුව නීතිය හමුවට පමුණුවන පසුබිම සකස් කළේය.

රාජකීයන් අත් අඩංගුවට පත් ඉතිහාසය

බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය ඉතිහාසය තුළ රාජකීයයෙකු අත්අඩංගුවට පත්වීම හෝ වැරදිකරුවෙකු වීම අතිශය අසාමාන්‍ය සිදුවීමකි. ඇන්ඩෲ මවුන්ට්බැටන්-වින්ඩ්සර්ගේ මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීමට පෙර, නූතන ඉතිහාසයේ එවැනි සිදුවීමක් වාර්තා වන්නේ මීට වසර 20කටත් වඩා පෙරදීය.

මෑත ඉතිහාසයේ අපරාධයක් සම්බන්ධයෙන් වරදකරු වූ පළමු ඉහළ පෙළේ රාජකීයයා වන්නේ දෙවන එලිසබෙත් මහ රැජිනගේ දියණිය වන ඈන් කුමරියයි. ඒ 2002 වසරේදී ය.  ඇය අත්අඩංගුවට පත් නොවූවත්, ඇයට එරෙහිව අධිකරණයේ නඩු පවරන ලදී. ඒ ඇගේ “ඩොටි” නම් සුනඛයා වින්ඩ්සර් උද්‍යානයේදී දරුවන් දෙදෙනෙකුට සපා කෑම හේතුවෙනි.

‘භයානක සුනඛ පනත’ යටතේ ඇය වැරදිකරු වූ අතර, ඇයට පවුම් 500ක දඩයක් සහ වින්දිතයන්ට වන්දි ගෙවීමට නියම විය. මෙය වසර 350කට පසු බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීයයෙකු අපරාධ අධිකරණයකට පෙනී සිටි පළමු අවස්ථාව ලෙස ඉතිහාසයට එක් විය.

ඉතිහාසයේ වඩාත්ම දැවැන්ත රාජකීය අත්අඩංගුවට ගැනීම සිදුවූයේ 17 වන සියවසේදීය. ඉංග්‍රීසි සිවිල් යුද්ධයෙන් පසුව, 1649 දී පළමුවන චාල්ස් රජුව අත්අඩංගුවට ගෙන “රාජද්‍රෝහී” චෝදනාව මත නඩු පවරන ලදී. එහිදී ඔහුට මරණ දණ්ඩනය නියම වූ අතර ඔහුව ප්‍රසිද්ධියේ හිස ගසා මරා දමන ලදී. එය බ්‍රිතාන්‍ය රාජාණ්ඩුවේ පැවැත්ම තාවකාලිකව අහෝසි වීමට පවා හේතු වූ අතිශය තීරණාත්මක සිදුවීමකි.

සාම්ප්‍රදායිකව බ්‍රිතාන්‍ය නීතියට අනුව රජුට හෝ රැජිනට එරෙහිව නඩු පැවරිය නොහැකි වුවද, ඇන්ඩෲ මවුන්ට්බැටන්-වින්ඩ්සර් වැනි අනෙකුත් රාජකීයයන් නීතියට යටත් වේ. මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම, වරප්‍රසාද ලත් පුද්ගලයන්ට පවා නීතියෙන් ගැලවිය නොහැකි බවට නූතන ලෝකය ලබාදුන් ප්‍රබලතම පණිවිඩයකි.

චෝදනා පිළිබඳ පසුබිම

පොදු නිලයක සිටියදී අයථා ලෙස හැසිරීමේ මෙම චෝදනා, 2001 සිට 2011 දක්වා දශකයක කාලයක් පුරා විහිදෙයි. එය ඇන්ඩෲ මවුන්ට්බැටන්-වින්ඩ්සර් විසින් බ්‍රිතාන්‍යයේ ජාත්‍යන්තර වෙළඳ සහ ආයෝජන පිළිබඳ විශේෂ නියෝජිතයා ලෙස කටයුතු කළ සමය ය.

ඇමරිකානු අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුව මෑතකදී ප්‍රසිද්ධ කළ එප්ස්ටයින් ලිපිගොනු (Epstein files) හරහා අනාවරණය වූ ඊමේල් පණිවිඩ සහ ලේඛනවලට අනුව, ඇන්ඩෲ  සිය නිල විදේශ සංචාරවලදී ලබාගත් රහසිගත වෙළඳ තොරතුරු ජෙෆ්රි එප්ස්ටයින් සමඟ බෙදාගෙන ඇති බවට සැක කෙරේ. ඡායාරූප සහ ලිපි හුවමාරු ද ඇතුළත් මෙම තොරතුරු හෙළිදරව් වීමත් සමඟ, රාජාණ්ඩුවට එරෙහි ‘Republic’  කණ්ඩායම විසින් කරන ලද පැමිණිල්ලකට අනුව පොලිසිය මෙම විමර්ශන ආරම්භ කරන ලදී.

ලිංගික ජාවාරම් චෝදනා මත නඩු විභාගයක් අපේක්ෂාවෙන් සිටියදී 2019 වසරේ සිරගෙදරදී මියගිය ජෙෆ්රි එප්ස්ටයින්, ඇන්ඩෲ මවුන්ට්බැටන්-වින්ඩ්සර් සමඟ සමීප මිතුදමක් පැවැත්වීය. ඔහු ඇන්ඩෲ කුමරුට සිය නිවෙස්වල නවාතැන් දුන් අතර රාජකීය උත්සවවලට ද සහභාගී විය. තොරතුරු බෙදාගැනීමට අමතරව ලිංගික අපරාධ සහ ජාවාරම් සම්බන්ධ චෝදනා ද ඇන්ඩෲට  එරෙහිව එල්ල වී ඇතත්, මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම සිදු වී ඇත්තේ පොදු නිලයක් දරද්දී සිදු කළ අයථා හැසිරීම් සම්බන්ධයෙන් මිස ලිංගික අපරාධ සම්බන්ධයෙන් නොවේ.

ඇන්ඩෲ මවුන්ට්බැටන්-වින්ඩ්සර් දිගින් දිගටම මෙම චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, 2022 වසරේදී වර්ජිනියා ජිෆ්රේ (Virginia Giuffre) විසින් පවරන ලද සිවිල් නඩුව සමථයකට පත් කළේ ද තමා වරදක් කළ බව පිළි නොගනිමිනි.

මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම සිදු වූයේ ඉතා තීරණාත්මක මොහොතකය. මීට සති කිහිපයකට පෙර ඇමරිකානු මන්ත්‍රීවරුන් ඔහුගෙන් සාක්ෂි විමසීමට අවශ්‍ය බව ප්‍රකාශ කළ අතර, එප්ස්ටයින්ගේ සහකාරියක වූ ගිස්ලේන් මැක්ස්වෙල් සමඟ ඔහු සැන්ඩ්‍රින්හැම්හි සිටින ඡායාරූපයක තොරතුරු ද අලුතින් හෙළි විය.

රාජකීය සහ දේශපාලනික ප්‍රතිචාර

රාජකීය පවුලේ ප්‍රතිචාරය කඩිනම් වූ නමුත් එය ඉතා මැනවින් කිරා මැන බැලූ එකක් විය. තෙවන චාල්ස් රජු ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ, “නීතිය එහි ගමන් මග ගත යුතු” බවත් පොලිස් විමර්ශන සඳහා සහය වීමට තමන් සූදානම් බවත්ය. එය වගවීම කෙරෙහි රජු දක්වන කැපවීම තහවුරු කරන්නකි. බකිංහැම් මාලිගය ද අවධාරණය කළේ 2022 වසරේදී ඔහුගේ රාජකීය තනතුරු ඉවත් කළ බැවින් මවුන්ට්බැටන්-වින්ඩ්සර් තවදුරටත් රාජකීය රාජකාරි ඉටු කරන සාමාජිකයෙකු නොවන බවය.

දේශපාලනික වශයෙන් ද මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම දැඩි කතාබහට ලක්ව ඇත. අග්‍රාමාත්‍ය කියර් ස්ටාමර් (Keir Starmer) අවධාරණය කළේ “කිසිවෙකු නීතියට ඉහළින් නොසිටින” බවයි. රාජාණ්ඩු විරෝධීන් මෙය නීතිය ඉදිරියේ සමානත්වය උදෙසා තැබූ පියවරක් ලෙස අගය කළ අතර, රාජකීය හිතවාදීන් පවුලේ කීර්තිනාමයට සිදුවන හානිය පිළිබඳව කනස්සල්ල පළ කළහ.

මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම හුදෙක් එක් පුද්ගලයෙකුගේ ගැටලුවකට එහා ගිය, වරප්‍රසාද, වගවීම සහ නූතන බ්‍රිතාන්‍යය තුළ රාජාණ්ඩුවේ කාර්යභාරය පිළිබඳ බරපතල ප්‍රශ්න මතු කරන්නකි. චාල්ස් රජුගේ සෞඛ්‍ය අභියෝග සහ මහජන සැකය හමුවේ දැනටමත් පීඩනයට පත්ව සිටින රාජකීය ආයතනයට, මෙම එප්ස්ටයින් කථාංගය සුව නොවන තුවාලයක් බඳුය. ඉහළ පෙළේ පුද්ගලයන්ට යුක්තියෙන් මිදී සිටිය හැකිද යන්න සහ රජයේ රහසිගත තොරතුරු ආරක්ෂා කළ යුත්තේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ වාද විවාද මෙයින් තවදුරටත් ඇවිළෙයි.

පොලිසියේ සිට මාලිගය දක්වා වූ ආයතන කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය මේ වන විට දැඩි පරීක්ෂාවකට ලක්ව ඇත. විමර්ශන සහ සෝදිසි කිරීම් දිගටම සිදුවන බැවින්, රාජ්‍ය නිලධාරීන්ට එරෙහිව එල්ල වන අතීත චෝදනා සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීමේදී මෙම නඩුව පෙරනිමිත්තක් වනු ඇත.

අවසාන වශයෙන්, ඇන්ඩෲ මවුන්ට්බැටන්-වින්ඩ්සර්ගේ කථාන්දරය යනු ක්‍රමයෙන් ගිලිහී ගිය රාජකීය වරප්‍රසාද පිළිබඳ ඉතිහාසයකි. විමර්ශනයේ ප්‍රතිඵලය, ඉදිරිපත් විය හැකි නව චෝදනා සහ ඔහුගේ අනාගතය පිළිබඳව තවමත් පවතින්නේ අවිනිශ්චිත බවකි.

ඔහු දිගින් දිගටම තමා නිවැරදිකරු බව පවසන අතරතුර, එප්ස්ටයින් මඩගොහොරුවේ සෙවනැලි විසින් කලක් අභියෝග කළ නොහැකිව තිබූ රාජකීය උරුමයක් වෙනස් කරනු ලොව පුරා ජනයා බලා සිටිති.