ඉඳුනිල් කහටපිටිය –
ශ්රී ලංකාවේ මෙතෙක් සිදු කර ඇති සියලුම ගල් අඟුරු ගනුදෙනු පිළිබඳව විමර්ශනය කිරීම සඳහා පත් කරන ලද විශේෂ ජනාධිපති විමර්ශන කොමිසම, අදාළ ආයතනවලින් තොරතුරු රැස් කිරීමේ කටයුතු මේ වන විට ආරම්භ කර තිබේ.
කොමිසමේ ලේකම් පී.වී. බන්දුලසේන ප්රකාශ කළේ ලබන සතියේ සිට මහජනතාවට ද මෙම විමර්ශනවලට අදාළ තොරතුරු ලබා දීමේ අවස්ථාව හිමිවන බවයි. ඒ අනුව ගල් අඟුරු ගනුදෙනු සම්බන්ධයෙන් කිසියම් තොරතුරක් ඇති ඕනෑම අයෙකුට එම විස්තර කොමිසම වෙත ඉදිරිපත් කරන ලෙස ඔහු ඉල්ලා සිටියි.
අදාළ තොරතුරු සහ සාක්ෂි කොළඹ අලුත්කඩේ අධිකරණ සංකීර්ණය තුළ පිහිටි කොමිසමේ කාර්යාලයට භාර දිය හැකිය. විමර්ශන අවශ්යතා මත පදනම්ව ඉදිරියේදී ඇතැම් පුද්ගලයින්ගෙන් ප්රකාශ සටහන් කර ගැනීමට ද නියමිත බව බන්දුලසේන වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය.
මෙම විශේෂ ජනාධිපති කොමිසමේ සභාපතිත්වය ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු ගිහාන් කුලතුංග විසින් දරනු ලබයි. අභියාචනාධිකරණ විනිසුරු ආදිත්ය පටබැඳිගේ සහ මහාධිකරණ විනිසුරු සංජීව සෝමරත්න යන අය කොමිසමේ සෙසු සාමාජිකයින් ලෙස කටයුතු කරති.
විමර්ශන කොමිසම පත් කිරීමට හේතු වූ පසුබිම සහ එහි විෂය පථය
1978 අංක 7 දරන (සංශෝධිත) විශේෂ ජනාධිපති විමර්ශන කොමිෂන් සභා පනතේ 2 වන වගන්තිය යටතේ පැවරී ඇති බලතල අනුව, ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක විසින් 2026 අප්රේල් 17 වන දින මෙම කොමිසම නිල වශයෙන් පත් කරන ලදී.
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු ගිහාන් කුලතුංගගේ සභාපතිත්වයෙන් යුත් මෙම ත්රිපුද්ගල කොමිසමේ සෙසු සාමාජිකයන් ලෙස අභියාචනාධිකරණ විනිසුරු ආදිත්ය පටබැඳිගේ සහ මහාධිකරණ විනිසුරු සංජීව සෝමරත්න කටයුතු කරති. කොමිසමේ ලේකම්වරයා ලෙස හිටපු අමාත්යාංශ ලේකම් පී.වී. බන්දුලසේන කටයුතු කරනු ලබයි.
කොමිසමේ නිල බලතල සහ කාර්යභාරය
ජනාධිපතිවරයා විසින් නිකුත් කරන ලද නිල නිවේදනයට අනුව, ශ්රී ලංකාව තුළ ගල් අඟුරු මගින් විදුලිය උත්පාදනය ආරම්භ කළ දින සිට 2026 අප්රේල් 16 දක්වා වූ සමස්ත කාලය තුළ සිදුවූ පහත සඳහන් කරුණු විමර්ශනය කිරීම කොමිසමට පැවරී ඇත:
- ගල් අඟුරු ආනයනය කිරීම, සැපයීම, ප්රමිතිය පරීක්ෂා කිරීම සහ ඒවා භාවිත කිරීමේදී කිසියම් අක්රමිකතාවක් හෝ නීති විරෝධී ක්රියාවක් සිදුවී ඇත්දැයි සෙවීම.
- 2008 වසරේ පිහිටුවන ලද ලංකා ගල් අඟුරු සමාගම (Lanka Coal Company) හෝ එහි අනුබද්ධ ආයතන සහ පෞද්ගලික සැපයුම්කරුවන් හරහා සිදුකළ විදුලි උත්පාදන ක්රියාවලිය විමර්ශනය කිරීම.
- බාල මට්ටමේ ගල් අඟුරු ආනයනය කර ඇත්ද යන්න සහ විදුලි උත්පාදනය අපේක්ෂිත කාර්යක්ෂමතාවයෙන් සිදු වූයේද යන්න සොයා බැලීම.
- ප්රසම්පාදන ක්රියාවලීන් උල්ලංඝනය කිරීම හෝ සදාචාර විරෝධී ක්රමවේද හරහා රජයට මූල්ය අලාභයක් සිදු කර ඇත්දැයි තහවුරු කර ගැනීම.
- මෙම ක්රියාවන්ට වගකිව යුතු දේශපාලන අධිකාරීන්, රාජ්ය නිලධාරීන් හෝ සමාගම් නියෝජිතයන් හඳුනා ගැනීම සහ ඉදිරියේදී මෙවැනි දූෂණ වැළැක්වීමට අවශ්ය නිර්දේශ ඉදිරිපත් කිරීම.
කොමිසම පත් කිරීමට බලපෑ සෘජු දේශපාලන සාධක
මෙම කොමිසම පත් කිරීම කෙරෙහි වසර ගණනාවක් තිස්සේ පැවති මහජන විවේචන මෙන්ම මෑතකදී ඇති වූ දේශපාලන අර්බුදයක් ද සෘජුවම බලපෑවේය. විශේෂයෙන්ම 2009 වසරේ සිට මේ දක්වා මෙරටට ගෙන එන ලද ගල් අඟුරු නැව්වාර 465ක් පමණ සම්බන්ධයෙන් විවිධ චෝදනා එල්ල වී තිබුණි.
මීට අදාළ ආසන්නතම සිදුවීම වාර්තා වූයේ 2026 අප්රේල් මස මැදභාගයේදීය. එහිදී විෂය භාර අමාත්ය කුමාර ජයකොඩි පෞද්ගලිකවම ඉලක්ක කරගනිමින් විපක්ෂය විසින් පාර්ලිමේන්තුවට විශ්වාසභංග යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කරන ලදී. රජය විසින් ප්රමිතියෙන් තොර ගල් අඟුරු ආනයනය කරමින් රජයට විශාල මූල්ය අලාභයක් සිදු කර ඇති බවට විපක්ෂය එහිදී සෘජුවම චෝදනා කළේය.
මෙම චෝදනාවලට ප්රතිචාර දක්වමින් ජනාධිපති ලේකම්වරයා විසින් ලංකා ගල් අඟුරු සමාගමේ පසුගිය ගනුදෙනු පිළිබඳ පූර්ණ පරීක්ෂණයක් පවත්වන ලෙස ඉල්ලා පොලිසියට පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කළ අතර, කොමිසම පත් කිරීමට දින කිහිපයකට පෙර පොලිසිය විසින් ලංකා ගල් අඟුරු සමාගමේ කාර්යාලයට මුද්රා තබා පරීක්ෂණ පවත්වන ලදී.
රජයේ ස්ථාවරය
2026 අප්රේල් 12 වන දින අමාත්ය බිමල් රත්නායක පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්රකාශ කළේ, මහජනතාව තුළ පවතින සැකය දුරු කිරීම සහ විනිවිදභාවය තහවුරු කිරීම සඳහා 2009 සිට සිදු වූ සියලුම ගනුදෙනු විමර්ශනය කිරීමට ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගෙන් සමන්විත මෙම කොමිසම පත් කරන බවයි. වත්මන් පාලනය යටතේ කිසිදු දූෂණයක් සිදුව නොමැති බව රජය අවධාරණය කරන අතර, ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් හරහා සත්යය රටට හෙළි කිරීම මෙහි ප්රධාන අරමුණ වී තිබේ.
