ලෝකයේ ප්රධානතම බලශක්ති සැපයුම් මාරගයක් ලෙස සැලකෙන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) වසා දැමීමට ඉරානය තීරණය කර තිබේ.
එම තීන්දුව සමඟ ගෝලීය ආර්ථිකය දැඩි අර්බුදයකට මුහුණ දී තිබේ.
ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) විසින් නිකුත් කළ නිල නිවේදනයකට අනුව, මෙම මුහුදු තීරය හරහා ගමන් කිරීමට උත්සාහ කරන ඕනෑම නෞකාවකට ප්රහාර එල්ල කරන බවට දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් ද නිකුත් කර ඇත.
මේ තීන්දුව ඉරාන ගනු ඇත්තේ මරාගෙන මැරෙන ප්රවේශයක් සහිතව බව විශ්ලේෂකයෝ මින් පෙර පෙන්වා දුන්හ. මක් නිසාද යත් ඉරානයේ මෙන්ම ඉරාන හිතවාදී චීනයේ ආර්ථිකයද හොමුස් සමුද්ර සන්ධිය මත රඳා පැවතුන බැවිනි.
කෙසේ වෙතත් අවසනයේදී ඉරානය මෙම ‘ආර්ථික අවිය’ භාවිතා කිරීමට තීරණය කර තිබේ.
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය වැදගත් ඇයි…
ලෝකයේ දිනපතා බොරතෙල් අවශ්යතාවයෙන් 20%කට (බැරල් මිලියන 21ක් පමණ) වැඩි ප්රමාණයක් ප්රවාහනය කරනු ලබන්නේ මෙම පටු සමුද්ර සන්ධිය හරහාය. සෞදි අරාබිය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය, කුවේටය සහ ඉරාකය වැනි ප්රධාන තෙල් අපනයනකරුවන්ගේ ප්රධානතම නාවික මාර්ගය මෙයයි. මෙලෙස සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීමත් සමඟ ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල මේ වන විටත් 13% කට වඩා වැඩි ප්රමාණයකින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය ඉදිරි දිනවලදී ඩොලර් 100 සීමාව ඉක්මවා යනු ඇතැයි ආර්ථික විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවති.
ජාත්යන්තර නාවික දත්ත (Marine Traffic) වලට අනුව හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය ආසන්නයේ නෞකා 150කට අධික සංඛ්යාවක් ගමන් කළ නොහැකිව නතර වී තිබේ. ඉරානය විසින් නෞකා කිහිපයකටම ඩ්රෝන ප්රහාර එල්ල කර ඇති බවට වාර්තා වන අතර, ජාත්යන්තර නාවික රක්ෂණ ආයතන විසින් මෙම කලාපය සඳහා වන රක්ෂණ ආවරණ (War Risk Insurance) තාවකාලිකව අත්හිටුවා ඇත.
අපට විය හැකි බලපෑම
මෙම තත්ත්වය ශ්රී ලංකා වැනි ආනයන මත යැපෙන රටවලට මාරාන්තික බලපෑමක් එල්ල කළ හැකිය.
ලෝක වෙළඳපොළේ මිල ඉහළ යාමත් සමඟ මෙරට ඉන්ධන මිල සූත්රය අනුව මිල ගණන් දැඩි ලෙස ඉහළ යාමේ අවදානමක් පවතී.
ප්රවාහන ගාස්තු ඉහළ යාම නිසා අත්යවශ්ය භාණ්ඩ මිල ඉහළ ගොස් උද්ධමනය යළිත් ඉහළ යා හැකිය.
ඛනිජ තෙල් මගින් ජනනය කරන විදුලි ඒකකයක පිරිවැය ඉහළ යාම තුළින් විදුලි බිල කෙරෙහි ද බලපෑම් එල්ල විය හැකිය.
මෙම අර්බුදය සමනය කිරීම සඳහා ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාව මැදිහත් වුවහොත් එය කලාපීය මහා පරිමාණ යුද්ධයක් දක්වා වර්ධනය වීමේ අවදානමක් පවතින බව ජාත්යන්තර දේශපාලන විශ්ලේෂකයෝ පවසති.
