ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන කලාපයන් එකිනෙක යා කරමින්, ගමනාගමන සබඳතා තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීම සහ ධාවන කාලය අවම කිරීම අරමුණු කරගනිමින් ක්රියාවට නැංවෙන මධ්යම අධිවේගී මාර්ග ව්යාපෘතියේ සුවිශේෂී ඉදිරි පියවරක් සනිටුහන් කරමින් එහි තෙවන කොටසේ දෙවන අදියරේ ඉදිකිරීම් කටයුතු නිල වශයෙන් ආරම්භ කිරීමට සියලු කටයුතු සූදානම් කර තිබේ.
ඒ අනුව රඹුක්කන සිට ගලගෙදර දක්වා දිවෙන මෙම සුවිශේෂී මාර්ග කොටසේ ඉදිකිරීම් කටයුතු ආරම්භ කිරීමේ නිල සමාරම්භක උත්සවය එළඹෙන සිකුරාදා (29) දින ගලගෙදර පොදු ක්රීඩාංගණයේදී උත්කර්ෂවත් අන්දමින් පැවැත්වීමට නියමිතය.
මෙම සුවිශේෂී සංවර්ධන ව්යාපෘතියේ සමාරම්භක මහෝත්සවය ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකගේ ප්රධානත්වයෙන් පැවැත්වීමට කටයුතු සංවිධානය කර ඇත.
මධ්යම අධිවේගී මාර්ගය
මධ්යම අධිවේගී මාර්ගය (Central Expressway – E04) කොළඹ, ගම්පහ, කුරුණෑගල සහ මහනුවර යන ප්රධාන දිස්ත්රික්ක යා කරමින්, කඩවතින් ආරම්භ වී දඹුල්ල සහ මඩකලපුව දක්වා දීර්ඝ කිරීමට සැලසුම් කර ඇති මෙරට ප්රධානතම මහාමාර්ග ව්යාපෘතියකි. ප්රධාන වශයෙන් කොටස් 4ක් යටතේ මෙහි ඉදිකිරීම් බෙදා වෙන් කර ඇත:
- වන කොටස: කඩවත සිට මීරිගම (කි.මී. 36.5)
- වන කොටස: මීරිගම සිට කුරුණෑගල (කි.මී. 40.9) – වත්මනෙහි විවෘත කර ඇත.
- වන කොටස: පොතුහැර සිට ගලගෙදර (කි.මී. 32.5) (මහනුවර පිවිසුම)
- වන කොටස: කුරුණෑගල සිට දඹුල්ල (කි.මී. 60.3)
ව්යාපෘති ඉතිහාසය සහ ප්රගතිය
ආරම්භය: මෙම ව්යාපෘතිය මුලින්ම “නුවර අධිවේගී මාර්ගය” ලෙස 2000 දශකයේ මුල් භාගයේදී සැලසුම් කෙරුණු අතර, පසුව පරිසර ගැටලු සහ ගමන් මඟෙහි වෙනස්කම් හේතුවෙන් කිහිප වරක්ම සංශෝධනය විය. අවසානයේ “මධ්යම අධිවේගී මාර්ගය” ලෙස මෙහි නිල ඉදිකිරීම් කටයුතු ආරම්භ වූයේ 2015 වසරෙන් පසුවය.
වත්මන් තත්ත්වය: ව්යාපෘතියේ සාර්ථකම අදියර ලෙස මීරිගම සිට කුරුණෑගල දක්වා වන 2 වන කොටස 2022 ජනවාරි මාසයේදී පොදු ජනතා අයිතියට පත් කෙරිණි. කඩවත සිට මීරිගම දක්වා 1 වන කොටසේ වැඩකටයුතු චීන එක්සිම් බැංකු (China Exim Bank) ණය ප්රතිව්යුහගතකරණ ක්රියාවලිය හේතුවෙන් මෑතකදී මන්දගාමී වූ අතර, පසුව නැවත ආරම්භ විය. වඩාත්ම භූගෝලීය අභියෝග සහිත 3 වන කොටස (පොතුහැර සිට ගලගෙදර) කොටස් කිහිපයකට බෙදා දේශීය හා විදේශීය සමාගම් වෙත පවරා ඇත.
මූල්ය ඇස්තමේන්තු සහ මිල ගණන් විචලනයන්
මධ්යම අධිවේගී මාර්ගය ශ්රී ලංකාවේ වැඩිම පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවූ යටිතල පහසුකම් ව්යාපෘතියක් වන අතර, දේශපාලන අස්ථාවරත්වය, ණය ලබාගැනීමේ ප්රමාදයන් සහ රුපියල අවප්රමාණය වීම හේතුවෙන් මෙහි මුල් ඇස්තමේන්තු සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගියේය.
මුල් ඇස්තමේන්තුව: සමස්ත ව්යාපෘතිය සඳහා මුලින් (2015 දී පමණ) ඇස්තමේන්තුගත කර තිබූ මුදල රුපියල් බිලියන 300 – 350ක් පමණ විය.
පිරිවැය ඉහළ යාම සහ විචලනයන්:
- වන කොටස (කඩවත – මීරිගම): චීන එක්සිම් බැංකු ණය ආධාර මත ක්රියාත්මක වූ මෙහි මුල් කොන්ත්රාත් අගය ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.1කට ආසන්න විය. (ශ්රී ලංකා රුපියල් බිලියන 158ක් ලෙස මුලින් ගණන් බලා තිබුණද, ඩොලරයේ අගය ඉහළ යාම මත වත්මන් රුපියල් වටිනාකම බිලියන 350 ඉක්මවා ඇත)
- වන කොටස (මීරිගම – කුරුණෑගල): දේශීය බැංකු සමුහයක මූල්ය දායකත්වයෙන් සහ දේශීය කොන්ත්රාත්කරුවන් විසින් නිම කරන ලද මෙම කොටස සඳහා රුපියල් බිලියන 137කට අධික පිරිවැයක් වැය විය.
- වන කොටස (පොතුහැර – ගලගෙදර): කඳුකර සහ දුෂ්කර භූමි භාගයන් සහිත මෙම කොටස සඳහා මුලින් ජපානයේ ටයිසෙයි (Taisei) සමාගම සමඟ ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 900කට අධික මුදලකට (එකල රුපියල් බිලියන 134ක් පමණ) ගිවිසුම්ගත වුවද, පසුව ඇතිවූ ආර්ථික අර්බුදයත් සමඟ එම කටයුතු ඇණහිටිණි. පසුව දේශීය කොන්ත්රාත්කරුවන් සම්බන්ධ කරගනිමින් ව්යාපෘතියේ උප-කොටස් (Sections) නැවත ඇස්තමේන්තු කර වැඩ ආරම්භ කිරීමට සිදු විය.
ප්රමාද වන සෑම දිනකම දේශීය මිල දර්ශකයන් සහ අමුද්රව්ය මිල ඉහළ යාම හේතුවෙන්, ව්යාපෘතියේ මුල් සැලසුම්ගත පිරිවැයට වඩා 40%කට වඩා වැඩි අගයකින් සමස්ත ඇස්තමේන්තු ප්රසාරණය වී තිබීම මෙම ව්යාපෘතිය මුහුණ දුන් ප්රධානතම මූල්ය අභියෝගයයි.
