උපෙක්ෂා උඩුවැරැල්ල –
ඊශ්රයාල රජය විසින් පලස්තීන ජාතික සටන්කාමීන්ට එරෙහිව ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා මරණ දණ්ඩනය සම්බන්ධ නව නීතියක් සම්මත කර ගැනීම මේ වන විට ලෝක දේශපාලනය තුළ දැඩි ආන්දෝලනයකට තුඩු දී තිබේ.
ඊශ්රයාල පාර්ලිමේන්තුව හෙවත් ‘ක්නෙසෙට්’ (Knesset) මගින් සම්මත කරගත් මෙම පනත, එරට අන්ත දක්ෂිණාංශික සභාග රජයේ දීර්ඝ කාලීන ඉල්ලීමක් ඉටු කිරීමකි. විශේෂයෙන්ම ජාතික ආරක්ෂක අමාත්ය ඉටමර් බෙන්-ග්විර්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ‘ඔට්ස්මා යෙහුඩිට්’ (Otzma Yehudit) පක්ෂය මෙම නීතිය ගෙන ඒම සඳහා දැඩි බලපෑමක් එල්ල කළේය. 2023 ඔක්තෝබර් 7 වන දින හමාස් සංවිධානය විසින් එල්ල කරන ලද ප්රහාරයෙන් පසුව ඇති වූ ආරක්ෂක තත්ත්වය හමුවේ, ‘ජාතිකවාදී’ පදනමක් මත සිදුකෙරෙන ඝාතන වැළැක්වීමට සහ වින්දිතයන්ට යුක්තිය ඉටු කිරීමට මෙම නීතිය අත්යවශ්ය බව රජයේ තර්කය විය. අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහුගේ සහය ඇතිව මෙම පනත අවසන් වරට කියවීමේදී ඡන්ද 62-48 ක් ලෙස සම්මත විය.
මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය වීමේ බරපතලකම
මෙම නව නීතිය මගින් ඊශ්රයාල අධිකරණ පද්ධතිය තුළ පැහැදිලි වෙනස්කොට සැලකීමක් සහ ස්ථර දෙකක යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්රමවේදයක් ස්ථාපිත කර ඇති බව ජාත්යාන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන පෙන්වා දෙයි. බටහිර ඉවුරේ වාසය කරන පලස්තීනුවන් හමුදා අධිකරණ යටතට පත් කෙරෙන අතර, එහිදී වරදකරුවන් කිරීමේ ප්රතිශතය 96% සිට 99% දක්වා ඉහළ අගයක පවතී. නමුත් එම වරදම සිදුකරන යුදෙව් ජාතික ඊශ්රයාල වැසියන්ට මෙම මරණ දණ්ඩනය අදාළ නොවන මට්ටමේ නීතිමය ආරක්ෂාවක් හිමිවෙයි.
මෙම නීතිය හරහා සිදුවිය හැකි ප්රධාන මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් කිහිපයකි:
- ජාත්යාන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කිරීම: සිව්වන ජිනීවා සම්මුතිය යටතේ වාඩිලාගෙන සිටින ප්රදේශවල ජනතාවට සමාන ලෙස සැලකීමේ වගකීම ඊශ්රයාලය උල්ලංඝනය කරයි.
- නිවැරදි කළ නොහැකි වැරදි: දින 90ක කෙටි කාලයක් තුළ දඬුවම ක්රියාත්මක කිරීමට නියමිත වීම සහ අභියාචනා ඉදිරිපත් කිරීමට ඇති සීමිත අවස්ථා හේතුවෙන්, යම් හෙයකින් වැරදි තීන්දුවක් ප්රකාශ වුවහොත් එය නිවැරදි කිරීමට අවස්ථාවක් නැත.
- අමානුෂික දඬුවම්: ලොව බහුතරයක් ප්රජාතන්ත්රවාදී රටවල් මරණ දණ්ඩනය ප්රතික්ෂේප කරන්නේ එය ජීවත්වීමේ අයිතිය උල්ලංඝනය කරන අමානුෂික දඬුවමක් ලෙස සලකන බැවිනි.
කෙසේ වෙතත් මෙම නීතිය අතීතයට බලපාන පරිදි සකස් කර නොමැති බැවින්, දැනට ඊශ්රයාල බන්ධනාගාරවල සිටින පලස්තීන සිරකරුවන්ට මෙය සෘජුව බලපාන්නේ නැත. නීතිය බලාත්මක වූ දින සිට ඉදිරියට සිදුකරන ප්රහාරයන් සඳහා පමණක් මෙය අදාළ වේ. එබැවින් මර්වාන් බර්ගුටි වැනි දැනට සිරගතව සිටින ප්රසිද්ධ පලස්තීන දේශපාලන නායකයින්ට මෙයින් තර්ජනයක් නැත. එසේම කලාව හෝ සංස්කෘතික ක්ෂේත්රයට සම්බන්ධ කිසිදු ප්රසිද්ධ පුද්ගලයෙකු මෙතෙක් මෙම නීතියට හසුවන ලැයිස්තුවලට ඇතුළත් වී නොමැති බව තහවුරු වී ඇත.
ජාත්යාන්තර මානව හිමිකම් සංවිධානවල දැඩි විරෝධය සහ විවේචන
ඊශ්රයාලයේ මෙම නව මරණ දණ්ඩන නීතිය ප්රකාශයට පත් වීමත් සමඟ ලොව ප්රමුඛ පෙළේ මානව හිමිකම් සංවිධාන සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආයතන සිය බලවත් පිළිකුල සහ විරෝධය පළ කර තිබේ. ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙය හුදෙක් දඬුවමක් ක්රියාත්මක කිරීමක් නොව, පලස්තීන ජනතාව ඉලක්ක කරගනිමින් ක්රියාත්මක වන ක්රමානුකූල මර්දනයක තවත් එක් පියවරක් බවයි.
- ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් (Amnesty International) සංවිධානය: – මෙම නීතිය “කුරිරු බව, වෙනස්කොට සැලකීම සහ මානව හිමිකම් පිළිබඳ පරම අවඥාව ප්රසිද්ධියේ ප්රදර්ශනය කිරීමක්” ලෙස ඇම්නෙස්ටි සංවිධානය හඳුන්වා දෙයි. ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙමගින් ‘වර්ණභේදවාදී’ (Apartheid) ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන, ස්ථර දෙකක යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්රමවේදයක් තවදුරටත් තහවුරු වන බවය. විශේෂයෙන්ම ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ මරණ දණ්ඩනය ක්රියාත්මක කිරීමට උත්සාහ කිරීම මගින්, විත්තිකරුවන්ට හිමිවිය යුතු අවම නීතිමය ආරක්ෂාව පවා අහිමි වන බව ඔවුන් අවධාරණය කරයි.
- හියුමන් රයිට්ස් වොච් (Human Rights Watch) සංවිධානය: – මෙම නීතිය ඊශ්රයාලයේ පවතින වෙනස්කොට සැලකීමේ දේශපාලන සංස්කෘතියේ සංකේතයක් බව පවසන එම සංවිධානය, දෝෂ සහිත අධිකරණ පද්ධතියක් තුළ මරණ දණ්ඩනය වැනි නිවැරදි කළ නොහැකි දඬුවමක් හඳුන්වා දීම අතිශය අවදානම් සහගත බව පෙන්වා දෙයි. විශේෂයෙන්ම වාඩිලාගෙන සිටින ප්රදේශවල වෙසෙන පලස්තීනුවන්ට එරෙහිව මෙය ප්රබල මර්දන අවියක් ලෙස භාවිත වනු ඇතැයි ඔවුන් අනතුරු අඟවයි.
- ඊශ්රයාල මානව හිමිකම් සංවිධානවල හඬ (Adalah, B’Tselem, HaMoked): – ඊශ්රයාලය තුළම ක්රියාත්මක වන මානව හිමිකම් සංවිධාන කිහිපයක් එක්ව මෙම පනත “ජාතිවාදී ප්රචණ්ඩත්වයක්” ලෙස නම් කර ඇත. ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ හමුදා අධිකරණ හරහා සිදුකෙරෙන නඩු විමසීම්වලදී, වධහිංසා පමුණුවා ලබාගන්නා පාපොච්චාරණ සාක්ෂි ලෙස යොදාගැනීමේ වැඩි ඉඩකඩක් පවතින බවයි. එවැනි තත්ත්වයක් තුළ මරණ දණ්ඩනය වැනි දඬුවමක් ක්රියාත්මක කිරීම මගින් අධිකරණමය වැරදි සිදුවීමේ සම්භාවිතාව ඉහළ යන බවත්, එය යුක්තිය පසිඳලීම වෙනුවට ආයතනගත කරන ලද වෙනස්කොට සැලකීමක් බවත් ඔවුන් පවසයි.
- එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ස්ථාවරය:- එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් වොල්කර් ටර්ක් (Volker Türk) ඇතුළු ජාත්යාන්තර විශේෂඥයින් පිරිසක් මෙම නීතිය වහාම අහෝසි කරන ලෙස ඊශ්රයාලයෙන් ඉල්ලා සිටිති. ජීවත්වීමේ අයිතිය, නිසි නීතිමය ක්රියා පටිපාටියක් අනුගමනය කිරීම සහ අමානුෂික දඬුවම් තහනම් කිරීම වැනි ජාත්යාන්තර මානුෂීය නීති මෙමගින් බරපතල ලෙස උල්ලංඝනය වන බව ඔවුන්ගේ මතයයි.
පලස්තීන පාලනාධිකාරිය මෙම පියවර “යුද අපරාධයක්” ලෙස හඳුන්වන අතර, යුරෝපීය සංගමයේ රටවල් ද අවධාරණය කරන්නේ මරණ දණ්ඩනය යනු කිසිසේත්ම පිළිගත නොහැකි, මානව ගරුත්වය කෙලෙසන දඬුවමක් බවයි.
ශ්රි ලංකාව වැනි රටවල් සම්බන්ධයෙන් පවතින දෙබිඩි පිළිවෙත
මෙම සිදුවීම හරහා ජාත්යාන්තර මානව හිමිකම් යාන්ත්රණයන්හි පවතින ‘දෙබිඩි පිළිවෙත’ (Double Standard) පිළිබඳ විවේචනය යළි කරළියට පැමිණ තිබේ. ශ්රී ලංකාව 2009 වසරේදී එල්.ටී.ටී.ඊ. ත්රස්තවාදය පරාජය කිරීමෙන් පසු, එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලය සහ ඇමරිකාව ඇතුළු බටහිර රටවල් රටට දැඩි බලපෑම් එල්ල කළේය. යුද අපරාධ චෝදනා, සිවිල් වැසියන්ගේ මරණ සහ ප්රතිසංධානය පිළිබඳ විමර්ශන සඳහා විවිධ යෝජනා සම්මත කරමින් ශ්රී ලංකාව දැඩි පීඩනයකට ලක් කළේය. නමුත් ඊශ්රයාලය සම්බන්ධයෙන් එවැනි ක්රියාමාර්ග ගැනීමේදී ජාත්යාන්තර ය නිහඬ පිළිවෙතක් අනුගමනය කරයි.
මෙම පරස්පරතාව තේරුම් ගැනීමට කරුණු කිහිපයක් බලපානු පෙනේ:
- භූ-දේශපාලනික සබඳතා: ඇමරිකාව සහ ඊශ්රයාලය අතර පවතින උපායමාර්ගික සබඳතාවය හේතුවෙන් ඊශ්රයාලයට එරෙහිව එන සම්බාධක හෝ විමර්ශන බොහෝ විට නිෂේධ බලය (Veto) යොදා වළක්වනු ලබයි.ෙ
- බලපෑම් සහ බල තුලනය: ශ්රී ලංකාව වැනි කුඩා හෝ නොබැඳි රටවල් පහසුවෙන් ඉලක්ක කළ හැකි වුවද, ප්රබල මිත්ර සබඳතා ඇති රටවල් ඔවුන්ගේ බලය යොදාගෙන මෙවැනි විවේචන මගහරවා ගනී.
අවසාන විග්රහයේ දී පරිධියේ සිටින රටක වැසියන් ලෙස අප තේරුම් ගත යුත්තේ ලෝකය සැමට එකසේ සාධාරණ නොවන බවය. මානව හිමිකම් යනු විශ්වීය මූලධර්මයක් යැයි පවසමින් අපවැින කුඩා රටවල් ජාත්යාන්තර යේ “විත්ති කූඩුවට” දක්කාගෙන යන බලවත් ජාතීන් සහ සංවිධාන, ඊශ්රයාලය වැනි සිය උපායමාර්ගික මිතුරන් ඉදිරියේ අන්ධ ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය කරන නිරුවත් වානරයින් ලෙස කරගත හැකි දෙයක් නොමැතිව සිටිති.
එක් රටක අභ්යන්තර ආරක්ෂක ක්රියාමාර්ග දරුණු මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ලෙස ලේබල් කරන ජාත්යාන්තර ය, තවත් රටක ආයතනගත ජාතිවාදය සහ මරණීය දණ්ඩනයත් ජන කොටසකගේ ප්රජාතන්ත්රවාදී දේශපාලන අභිමතයත් නින්දා සහගත ලෙස විනාශ කරන තවත් රටක මනුෂ්යත්වයට නොගැලපෙන ආක්රමණයත් ඉදිරියේ උපේක්ෂා සහහගත වෙති. අවබෝධ කරගත යුතු වන්නේ යුක්තිය යන්න භූ-දේශපාලනික අවශ්යතා මත නිර්ණයවන අතිශයින්ම සාපේක්ෂ කාරණාවක් බවය. ඒ තරාදියේ බර අපට වඩා උන්ට වෙනස්ය. ජාත්යාන්තර මානව හිමිකම් යනු ලෝකයේ මධ්ය දේශපාලනය විසින් පරිදියේ ඇති රටවල් මර්ධනය සඳහා අතිශයින්ම නිර්ලජ්ජිතව භාවිතා කරන අවියක් පමණය.
