උපේක්ෂා උඩුවැරැල්ල –
ලෙබනනය තුළ ඊශ්රායලය දියත් කර ඇති මිලිටරි මෙහෙයුම් සහ ප්රහාර දැඩි ලෙස ඉහළ යාමත් සමඟ, මැදිහත්කරුවන් මාර්ගයෙන් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ පවත්වාගෙන ගිය සියලුම රහසිගත සහ වක්ර පණිවිඩ හුවමාරු කටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හිටුවීමට ඉරානය පියවර ගෙන තිබේ.
ඉරාන රජයට සහ එරට ඉස්ලාමීය විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායට (IRGC) සම්බන්ධ තස්නිම් (Tasnim) පුවත් සේවය මෙන්ම ෆාර්ස් (Fars) පුවත් සේවය ද නිල වශයෙන් මේ බව තහවුරු කර ඇත.
ලෙබනනයට එරෙහිව ඊශ්රායල පාලනය විසින් සිදු කරනු ලබන සාහසික අපරාධ මෙලෙස අඛණ්ඩව ඉදිරියට ගෙන යාම ටෙහෙරානයට කිසිසේත්ම ඉවසා සිටිය නොහැකි වනු ඇති බවට ඉරාන සන්නද්ධ හමුදා ප්රකාශක බ්රිගේඩියර් ජෙනරාල් අබොල්ෆස්ල් ෂෙකාර්චි (Brigadier General Abolfazl Shekarchi) සියොන්වාදී පාලනය වෙත දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් කර ඇතැයි ෆාර්ස් (Fars) පුවත් සේවය වාර්තා කර තිබේ.
එම වාර්තාවේ දැක්වෙන්නේ ඉරානයට එරෙහි ඇමෙරිකානු-ඊශ්රායල යුද්ධය තුළ පවතින සටන් විරාමයෙන් අයුතු ප්රයෝජන ගනිමින්, ඊශ්රායලය ලෙබනන් භූමිය වෙත සිය මිලිටරි ක්රියාමාර්ග සහ ප්රහාර දැඩි ලෙස තීව්ර කිරීමට පියවර ගැනීම බ්රිගේඩියර් ජෙනරාල් ෂෙකාර්චි දැඩි පිළිකුල් සහගතව හෙළා දැක තිබේ. .
“ආක්රමණශීලී මෙන්ම කුඩා දරුවන් ඝාතනය කරන සියොන්වාදී පාලනය, පවතින සටන් විරාමයෙන් අනිසි ප්රයෝජන ගනිමින් ලෙබනන් පොළොව මත ඉතාමත් විවෘතව සිදු කරන ආක්රමණයන් හරහා කාන්තාවන් සහ දරුවන් ඇතුළු අහිංසක සිවිල් වැසියන් 3,000කට අධික පිරිසක් මේ වන විට සමූල ඝාතනය කර තිබෙනවා,” යැයි ඔහු ප්රකාශ කළේය.
ටෙහෙරානය සහ වොෂින්ටනය අතර ඇති කර ගැනීමට අපේක්ෂිත විභව අවබෝධතා ගිවිසුමක (MoU) ප්රධාන කොටසක් ලෙස, කලාපයේ සියලුම පෙරමුණු තුළ පවතින සතුරුකම් සහ සන්නද්ධ ගැටුම් වහාම නැවැත්විය යුතු බවට ඉරානය දැඩිව අවධාරණය කර සිටින පසුබිමක ලෙබනනයට එරෙහිව ඊශ්රායල පාලනය විසින් මෙම මාරාන්තික ප්රහාර මාලාව දියත් කරමින් පැවතීම කැපී පෙනේ.
නෙතන්යාහු ගේ නියෝගය
ඉකුත් අප්රේල් 17 වැනිදා සිට ඇමෙරිකාවේ මැදිහත් වීමෙන් ක්රියාත්මක වන සහ ලබන ජූලි මාසයේ මුල් භාගය දක්වා දීර්ඝ කර ඇති සටන් විරාම ගිවිසුම ද නොතකමින්, බීරුත් නුවර වෙත ගුවන් ප්රහාර එල්ල කරන ලෙස ඊශ්රායල අග්රාමාත්ය බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු අද ( 01) පෙරවරුවේ එරට මිලිටරි අංශ වෙත නියෝග කිරීමත් සමඟ මෙම යුදමය තත්ත්වය නැවත වරක් උණුසුම් මුහුණුවරක් ගෙන තිබේ.
ලෙබනනය තුළ සිදුවන ඊශ්රායල ආක්රමණ සහ ප්රහාර වහාම නතර නොකරන්නේ නම්, ලෝක තෙල් සැපයුමේ ප්රධානතම මර්මස්ථාන වන ‘හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය’ (Strait of Hormuz) සහ ‘බබ් අල් මන්දබ් සමුද්ර සන්ධිය’ (Bab al-Mandab) සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දමා අවහිර කිරීමට ඉරානය සූදානම් බවට ද එම මාධ්ය වාර්තා මඟින් අනතුරු අඟවා තිබේ.
ලෙබනන් කලාපය තුළ සාමය ස්ථාපිත කිරීම ඉරානයේ “නොසැලෙන සහ සාකච්ඡාවට භාජනය නොවන ප්රධානතම කොන්දේසිය” බව ප්රකාශ කරන ඉරාන බලධාරීන්, ලෙබනන් අර්බුදයට ස්ථිර විසඳුමක් ලැබෙන තෙක් ඇමෙරිකාව සමඟ සිදු කරන ඕනෑම නව සාකච්ඡාවක් “අනවශ්ය සහ පලක් රහිත” ක්රියාවක් වනු ඇති බව ද අවධාරණය කර ඇත. ඉරානය විසින් ඊශ්රායලයේ මෙම ක්රියාකලාපය හඳුන්වා දී ඇත්තේ “සියොන්වාදී අපරාධ” ලෙසය.
යුද පිටියක් වූ ලෙබනනයේ වත්මන් තත්ත්වය
2026 මාර්තු 2 වැනිදා ඉරාන හිතවාදී හිස්බුල්ලා සංවිධානය විසින් ඊශ්රායලයට එල්ල කරන ලද රොකට් ප්රහාර මාලාවත් සමඟ මෙම සන්නද්ධ ගැටුම ආරම්භ වූ අතර, එය මේ වන විට බරපතල කලාපීය යුද්ධයක් දක්වා වර්ධනය වී තිබේ. ඉකුත් අප්රේල් මාසයේදී දෙපාර්ශවය අතර ඇති කරගත් තාවකාලික සටන් විරාම ගිවිසුම ද මේ වන විට සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටී ඇති අතර, දෙපාර්ශවයම ඒ පිළිබඳව එකිනෙකාට චෝදනා කර ගනිමින් සිටිති.
බීරුට් නුවර දකුණු ප්රදේශයේ පිහිටි හිස්බුල්ලා සංවිධානයේ ප්රධාන බලකොටුවක් වන ‘දහියෙහ්’ (Dahiyeh) කලාපය වෙත ගොඩබිම් සහ ගුවන් ප්රහාර තීව්ර කරන ලෙස ඊශ්රායල අග්රාමාත්ය බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු එරට ආරක්ෂක අංශ වෙත නියෝග කර තිබේ. මේ හේතුවෙන් බීරුට් අගනුවර වැසියන් දැඩි භීතියට පත්ව ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා පලා යමින් සිටින බව වාර්තා වේ. ඊශ්රායල යුද හමුදාව දකුණු ලෙබනනයේ වඩාත් ඉදිරියට පැමිණ ඇති අතර, උපායමාර්ගික වශයෙන් වැදගත් උස් භූමියක් වන ‘බෝෆෝර්ට් කාසල්’ (Beaufort Castle) බලකොටු ප්රදේශය ද මේ වන විට ඔවුන්ගේ පාලනයට නතු කරගෙන ඇත.
දේපළ හා ජීවිත හානි
ලෙබනන් සෞඛ්ය අමාත්යාංශය නිකුත් කළ නවතම වාර්තාවලට අනුව, මාර්තු 2 වැනිදා සිට මේ දක්වා ගත වූ කාලය තුළ ලෙබනන් වැසියන් 3,400කට අධික පිරිසක් ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇති අතර 10,000කට වැඩි පිරිසක් තුවාල ලබා ඇත. එමෙන්ම දරුණු ප්රහාර හමුවේ ලෙබනන වැසියන් ලක්ෂ 12කට අධික පිරිසකට උන්හිටිතැන් අහිමි වී අවතැන්වීමට සිදුව තිබේ.
වත්මන් මිලිටරි ක්රියාකාරකම් සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වන ඊශ්රායලය ප්රකාශ කරන්නේ, තමන් ඉලක්ක කරන්නේ හිස්බුල්ලා සංවිධානයේ රොකට්, ඩ්රෝන් සහ ආයුධ ගබඩා පමණක් බවත්, දකුණු ලෙබනන් සීමාවේ විශේෂ “ආරක්ෂිත කලාපයක්” නිර්මාණය කිරීම තමන්ගේ ඉලක්කය බවත්ය.
ඊට ප්රතිචාර ලෙස හිස්බුල්ලා සංවිධානය ද ඊශ්රායල භූමිය දෙසට දිගින් දිගටම ඩ්රෝන් සහ රොකට් ප්රහාර එල්ල කරමින් සිටින අතර, ඊශ්රායල සේනාංක වෙත දැඩි ප්රහාරාත්මක ප්රතිචාර දක්වන බව ප්රකාශ කර සිටියි.
මෙම තත්ත්වය සමනය කිරීම සඳහා ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් නව සාම සැලැස්මක් (Roadmap) යෝජනා කර ඇති අතර, හිස්බුල්ලා සංවිධානය සිය ප්රහාර නතර කරන්නේ නම් ඊශ්රායලය ද බීරුට් නුවර වෙත එල්ල කරන ප්රහාර නතර කරනු ඇතැයි එහි සඳහන් වේ. කෙසේ වෙතත්, ඉරානයේ දැඩි ස්ථාවරයත් සමඟ සමස්ත මැදපෙරදිග කලාපයේ දේශපාලන සහ මිලිටරි උණුසුම මේ වන විට උපරිම මට්ටමකට පැමිණ තිබේ.
