කපිල කේ හීනටියන –
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) විධායක මණ්ඩලය විසින් ශ්රී ලංකාව සඳහා වන විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම් (EFF) විධිවිධානයේ ඒකාබද්ධ පස්වන සහ හයවන සමාලෝචන සාර්ථකව නිමවා ඇත.
මේ අනුව, ශ්රී ලංකාවට ආසන්න වශයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 695ක (විශේෂ ගැනුම් හිමිකම් SDR මිලියන 508ක) මූල්ය ආධාර ලබා දීමට අනුමැතිය හිමිව තිබේ.
මෙම නවතම මූල්ය මුදාහැරීමත් සමඟ, 2023 මාර්තු මාසයේදී අනුමත කරන ලද සමස්ත ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 3ක වැඩසටහන යටතේ ශ්රී ලංකාවට මේ දක්වා නිදහස් කර ඇති මුළු IMF අරමුදල් ප්රමාණය ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.4ක් දක්වා ඉහළ යනු ඇත.
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ ප්රකාශයේ ප්රධාන කරුණු
බාහිර පරිසරයේ පවතින දැඩි අභියෝගාත්මක තත්ත්වයන් මධ්යයේ වුවද, ශ්රී ලංකාව සිය ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ වැඩසටහන ශක්තිමත් ලෙස ක්රියාවට නංවා ඇති බව IMF ආයතනය පෙන්වා දෙයි. විශේෂයෙන්ම ‘දිත්වා ‘ (Ditwah) සුළි කුණාටුවෙන් එල්ල වූ බලපෑම් සහ දැනට මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින සන්නද්ධ ගැටුම් හේතුවෙන් ඇති වූ අහිතකර බලපෑම් කළමනාකරණය කර ගැනීමට ශ්රී ලංකාව සමත්ව ඇත.
ප්රතිසංස්කරණ වැඩසටහනෙන් ලබාගත් ජයග්රහණ හේතුවෙන් රටේ ආර්ථික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ආරක්ෂා කර ගැනීමට හැකි වූ බව IMF ආයතනය සඳහන් කරයි. කෙසේ වෙතත්, මැදපෙරදිග යුදමය තත්ත්වය හේතුවෙන් ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ඉදිරි දැක්ම සැලකිය යුතු ලෙස අයහපත් වී ඇති අතර, ඉන් එල්ල වන අවදානම් තත්ත්වයන් තවදුරටත් ඉහළ ගොස් ඇති බවද ඔවුන් අවධාරණය කරයි.
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ නියෝජ්ය කළමනාකාර අධ්යක්ෂ සහ වැඩබලන සභාපති කෙන්ජි ඔකාමුරා මේ සම්බන්ධයෙන් ප්රකාශ කර ඇත්තේ මෙවැන්නකි:
“ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ වැඩසටහන මඟින් අත්කර ගත් ප්රගතිය, රටේ ආර්ථිකයේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව රැක ගැනීමට උපකාරී වූ අතර, ‘දිත්වා’ සුළි කුණාටුව සහ මැදපෙරදිග යුද්ධය හමුවේ ප්රතිචාර දැක්වීමට අවශ්ය ඉඩකඩ ද එමඟින් නිර්මාණය කර දුන්නේය. කෙසේ වෙතත්, මැදපෙරදිග පවතින යුද වාතාවරණය හේතුවෙන් ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ඉදිරි දැක්ම සැලකිය යුතු ලෙස නරක අතට හැරී ඇති අතර, ආර්ථිකය පහළ වැටීමේ අවදානම ද ඉහළ ගොස් තිබේ.”
ආර්ථික ඉදිරි දැක්ම
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය 2025 වසරේදී 5%ක වර්ධනයක් අත්කර ගැනීමට සමත් විය. එහෙත්, කලාපීය අස්ථාවරත්වය හේතුවෙන් ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම සහ සංචාරකයින් පැමිණීම සීමා වීම ප්රධාන කොටගෙන, 2026 වසරේදී ආර්ථික වර්ධන වේගය 3%ක් දක්වා මන්දගාමී වනු ඇතැයි දැනට පුරෝකථනය කර ඇත.
මේ වන විට මෙරට ණය ප්රතිව්යුහගතකරණ ක්රියාවලිය බොහෝ දුරට අවසන් වෙමින් පවතින නමුත්, ණය තිරසාරභාවය පිළිබඳ අවදානම තවදුරටත් ඉහළ මට්ටමක පවතින බව IMF වාර්තාව පෙන්වා දෙයි. මේ නිසා මිල ස්ථායීතාව කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින්, නුවණට හුරු මුදල් ප්රතිපත්තියක් අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමේ අවශ්යතාව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල අවධාරණය කරයි.
දේශීය දේශපාලන ක්ෂේත්රයේ ප්රතිචාර
මෙම තත්ත්වය පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් කර්මාන්ත නියෝජ්ය අමාත්ය චතුරංග අබේසිංහ ප්රකාශ කර සිටියේ, වත්මන් රජය නුදුරු අනාගතයේ දී තවත් නව IMF වැඩසටහනක් වෙත යොමු වීමට බලාපොරොත්තු නොවන බවයි.
කෙසේ වෙතත්, මේ සම්බන්ධයෙන් වෙනස්ම අදහසක් මතු කළ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී අජිත් පී. පෙරේරා පෙන්වා දෙන්නේ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල සමඟ අඛණ්ඩව සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීම අතිශය වැදගත් බවයි. එමඟින් ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට විශාල ශක්තියක් ලැබෙන බවද මන්ත්රීවරයා වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය.
ශ්රී ලංකාව මුහුණ දුන් දරුණු ආර්ථික අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒම සඳහා සහය වීම පිණිස ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 3ක මුළු වටිනාකමකින් යුත් මෙම විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම් (EFF) වැඩසටහන මුලින්ම අනුමත කරන ලද්දේ 2023 මාර්තු මාසයේදීය. මූල්ය විනය පවත්වා ගැනීම, ණය තිරසාරභාවය තහවුරු කිරීම, විදේශ විනිමය සංචිත නැවත ගොඩනැඟීම සහ ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ සිදු කිරීම කෙරෙහි මෙම වැඩසටහන ප්රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරයි.
මෙම නවතම මූල්ය වාරිකය මුදාහැරීමත් සමඟ, 2026 අප්රේල් අග වන විට ආසන්න වශයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 6.7–6.8ක් ලෙස පැවති ශ්රී ලංකාවේ විදේශ විනිමය සංචිතය තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමට මහෝපකාරී වනු ඇත.
