කපිල කේ හීනටියන
ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සිය නිල සමාජ මාධ්ය ජාලය වන ‘ට්රුත් සෝෂල්’ (Truth Social) ගිණුම හරහා තැබූ අමුතුම ආකාරයේ සටහනක් සහ සංස්කරණය කරන ලද සිතියමක් හේතුවෙන් මේ වන විට මුළු මහත් ජාත්යන්තර දේශපාලන කරළියම දැඩි සේ කැළඹී තිබේ.
ලෝකයේ බලගතුම රාජ්යයක නායකයා විසින් සංවේදී දේශපාලන වටපිටාවකදී සිදු කරනු ලැබූ මෙම ක්රියාව, සාම්ප්රදායික ගෞරවනීය රාජ්ය තාන්ත්රික හැසිරීම් කුඩු පට්ටම් කළ ආකාරය ලෝක දේශපාලන විචාරකයින් බලා සිටින්නේ වික්ෂිප්තවය.
සිතියමෙන් මතු වූ නව මතභේදය
ට්රම්ප් විසින් ප්රසිද්ධියට පත් කරන ලද එම ඡායාරූපයේ දැක්වුණේ මැදපෙරදිග කලාපයේ සිතියමකි. එහි ඇති විශේෂත්වය වූයේ, එම සිතියමේ ඉරානයට අයත් භූමිය සම්පූර්ණයෙන්ම ඇමෙරිකානු ජාතික ධජයේ රතු, සුදු සහ නිල් යන වර්ණවලින් මෙන්ම තාරකාවලින් ද වසා දමා තිබීමය. එම සිතියමට ඉහළින් ඔහු කෙටි සටහනක් ද තබා තිබුණි. එහි සඳහන් වූයේ “මැදපෙරදිග එක්සත් ජනපදය?” (United States of the Middle East?) යනුවෙනි.
මෙම සටහන කරළියට එන්නේ ඇමෙරිකාව සහ ඉරානය අතර සබඳතා අතිශයින්ම පළුදු වී, කලාපීය වශයෙන් දැඩි නොසන්සුන්කාරී තත්ත්වයක් වර්ධනය වී පවතින මොහොතකය. විශේෂයෙන්ම ලෝක තෙල් ප්රවාහනයේ ප්රධානතම මර්මස්ථානයක් වන ‘හෝමුස් සමූද්ර සන්ධිය’ (Strait of Hormuz) වසා දමන බවට ඉරානය කරන අනතුරු ඇඟවීම් හමුවේ, ට්රම්ප් ද ඉරානයට එරෙහිව දැඩි සෘජු ප්රහාරාත්මක අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කරමින් සිටියේය. සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් විසඳුම් සෙවීමට අපොහොසත් වුවහොත් දරුණු ප්රතිඵලවලට මුහුණ දීමට සිදු වන බවට ඇමෙරිකාව පවසන පසුබිමක, මෙම ඡායාරූපය පළ කිරීම සිතාමතාම කරන ලද ප්රකෝප කිරීමක් හෝ නොසැලකිලිමත් දේශපාලන පියවරක් ලෙස බොහෝ දෙනා අර්ථකථනය කරති.
ලෝකය කම්පනයට පත් වූයේ ඇයි?
ලෝකයේ බලවත්ම හමුදාවට අණ දෙන රාජ්ය නායකයා, ස්වෛරී රාජ්යයක් තමන් සතු කරගන්නා ආකාරය දැක්වෙන උපහාසාත්මක සිතියමක් ප්රසිද්ධ කිරීම මඟින් බරපතළ ප්රශ්න රාශියක් මතු කරයි. විචාරකයින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉරානය ඇමෙරිකාවේ කොටසක් ලෙස හෝ ඇමෙරිකානු පූර්ණ පාලනයට යටත් කලාපයක් ලෙස පෙන්වීමට උත්සාහ කිරීම තුළින් කරුණු කිහිපයක් ගම්ය වන බවයි:
- ස්වෛරීභාවයට ගරු නොකිරීම: වෙනත් ස්වාධීන රටක භූමිය සහ දේශපාලන අනන්යතාවය සරදමකට ලක් කිරීමක් මෙයින් පෙනෙන්නට තිබේ.
- ජාත්යන්තර නීති නොසලකා හැරීම: සාමකාමී සහ සහයෝගී ජාත්යන්තර සබඳතා පවත්වා ගැනීම සඳහා පවතින සම්මුතීන් මෙවැනි ප්රකාශ හරහා බිඳ වැටේ.
- දේශපාලනය සහ ‘මීම්ස්’ (Memes) පටලවා ගැනීම: අතිශය බැරෑරුම් විදේශ ප්රතිපත්ති සහ රාජ්ය තාන්ත්රික තීරණ, සාමාන්ය සමාජ මාධ්ය විහිළු මට්ටමට ඇද දැමීමක් මෙහිදී දැකගත හැකිය.
ට්රම්ප් යනු සෑමවිටම සෘජු මෙන්ම ආක්රමණශීලී භාෂා විලාසයක් භාවිත කරන නායකයෙකි. ඔහුගේ ආධාරකරුවන් මෙම ක්රියාව දකින්නේ “ඇමෙරිකාව ප්රථමයෙන්” (America First) යන ප්රතිපත්තිය තහවුරු කරන, ශක්තිමත් සහ නොබියව තීරණ ගන්නා නායකත්වයක ලක්ෂණයක් වශයෙනි.
එහෙත් ලෝකයේ අනෙක් බහුතරයක් පාර්ශ්ව පෙන්වා දෙන්නේ පරමාණුක අවි පවා පාලනය කරන සුපිරි බලවතෙකුගේ මෙවැනි හැසිරීම් අතිශය අනතුරුදායක සහ නොමේරූ ඒවා බවයි.
මීට පෙර ද ඉරාන ශිෂ්ටාචාරය විනාශ කරන බවට කරන ලද තර්ජන, සිවිල් වැසියන් වෙසෙන කලාපවලට ප්රහාර එල්ල කරන බවට පැවසීම මෙන්ම ඩෙන්මාර්කයට අයත් ග්රීන්ලන්ත දූපත මිලදී ගැනීමට උත්සාහ කිරීම වැනි සිදුවීම් මඟින් ද, සාම්ප්රදායික රාජ්ය තාන්ත්රික සන්නිවේදනය පිළිබඳ ඔහු තුළ ඇති නොසැලකිලිමත්භාවය මනාව පැහැදිලි වන බව විචාරකයෝ සිහිපත් කරති.
ජාත්යන්තර ප්රජාවේ ප්රතිචාරය
මෙම සටහන සම්බන්ධයෙන් ජාත්යන්තර වශයෙන් එල්ල වූයේ බහුතරයක් සෘණාත්මක ප්රතිචාරයන්ය:
- රාජ්ය තාන්ත්රික මට්ටම: බොහෝ විදේශීය ආණ්ඩු සහ දේශපාලන විශේෂඥයන් ප්රකාශ කළේ මෙම පියවර සාමකාමී සාකච්ඡාවලට බාධාවක් වන ප්රකෝපකාරී ක්රියාවක් බවය. ඇමෙරිකාවට අවශ්ය වන්නේ සාධාරණ එකඟතාවක් නොව, ඉරානයේ පාලන තන්ත්රය වෙනස් කිරීම හෝ ඔවුන්ව සම්පූර්ණයෙන්ම යටත් කරගැනීම බව මෙයින් තහවුරු වන බැවින්, මින් ඉදිරියට රාජ්ය තාන්ත්රික සාකච්ඡා පැවැත්වීම අසීරු වනු ඇත.
- මුස්ලිම් ලෝකය සහ ඉරානය: ඉස්ලාමීය රටවල් සහ විශේෂයෙන්ම ඉරාන වැසියන් මෙය තමන්ට කරන ලද බරපතළ අපහාසයක් ලෙස සලකයි. මෙමඟින් ඉරාන පාලකයන්ට තම ජනතාව තුළ ඇමෙරිකානු විරෝධී හැඟීම් තදින්ම රෝපණය කිරීමට අවශ්ය ප්රචාරක අවියක් නිරායාසයෙන්ම ලැබී තිබේ.
- යුරෝපීය සංගමය සහ සෙසු රටවල්: යුරෝපීය නායකයන් කනස්සල්ල පළ කරන්නේ ඇමෙරිකාවේ මෙම දැඩි ආකල්ප නිසා කලාපීය මහා පරිමාණ යුද්ධයක් ඇති වුවහොත්, ලෝක වෙළෙඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ ගොස් ගෝලීය ආර්ථිකයම කඩා වැටීමේ අවදානමක් පවතින බැවිනි.
- ට්රම්ප් හිතවාදීන්ගේ මතය: කෙසේ වුවද, ඔහුගේ දේශපාලන කඳවුර පවසන්නේ මෙය ඉරානය දැඩි මානසික පීඩනයකට ලක් කර, ඔවුන්ව ඉතා ඉක්මනින් සාකච්ඡා මේසය වෙත ගෙන්වා ගැනීමට උපක්රමශීලීව කරන ලද බලපෑමක් බවයි.
සමාජ මාධ්ය කැළඹෙයි
විවිධ සමාජ මාධ්ය ජාලයන් නිරීක්ෂණය කිරීමේදී ජනතා ප්රතිචාර පැහැදිලි ධ්රැවීකරණයකට ලක්ව ඇති බව පෙනී යයි. පොදු වශයෙන් ගත් කල ප්රතිචාර පහත පරිදි කාණ්ඩ කෙරේ:
- පක්ෂග්රාහී ප්රතිචාර (35% – 45% පමණ): ට්රම්ප්ගේ දැඩි හිතවාදීන් මෙය වර්ණනා කර ඇත්තේ විශිෂ්ට නායකත්වයක් ලෙසයි. “ඔහු තමන්ගේ බලය පෙන්වනවා”, “ඉරානය ගිවිසුමකට එන්න නම් ඇමෙරිකාවට බිය විය යුතුමයි” වැනි අදහස් ඔවුන් පළ කර ඇත.
- විවේචනාත්මක සහ කෝපාවිෂ්ට ප්රතිචාර (45% – 55% පමණ): බහුතරයක් දෙනා මෙම පෝස්ටුව හැඳින්වූයේ භයානක සහ ළදරු ක්රියාවක් ලෙසයි. “ජනාධිපතිවරයෙක් හැසිරිය යුත්තේ මෙහෙම නෙවෙයි”, “මේකෙන් වෙන්නේ යුද්ධයක් ඇවිළෙන එකයි” යනුවෙන් බොහෝ දෙනා චෝදනා කරති.
- උදාසීන හෝ හාස්යජනක ප්රතිචාර (10% පමණ): පිරිසක් මෙය දේශපාලන වශයෙන් බැරෑරුම්ව නොගෙන, ට්රම්ප්ගේ සාමාන්ය විනෝදාත්මක ස්වරූපයේ තවත් එක් අවස්ථාවක් ලෙස සලකා උපහාසාත්මක ප්රතිචාර දක්වා තිබුණි.
ඉරානයේ ප්රතිචාරය –
ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ මෙම සමාජ මාධ්ය සටහනට ඉරාන රජය සහ එරට විදේශ අමාත්යාංශය වහාම ප්රතිචාර දක්වමින් එය දැඩි පිළිකුලෙන් යුතුව හෙළා දැක තිබේ. ඉරාන නිලධාරීන් ප්රකාශ කර ඇත්තේ ඇමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම හැසිරීම තුළින් ජාත්යන්තර නීතිය පිළිබඳ ඔහුට ඇති නොදැනුවත්කම සහ ස්වෛරී රාජ්යයන් කෙරෙහි දක්වන අගෞරවය මනාව ප්රදර්ශනය වන බවය.
ඇමෙරිකාවට කිසිසේත්ම මැදපෙරදිග කලාපයේ සිතියම් වෙනස් කළ නොහැකි බවත්, ඉරාන දේශසීමා හෝ හෝමුස් සමූද්ර සන්ධියේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් තමන් කිසිදු බාහිර බලපෑමකට යටත් නොවන බවත් ඔවුහු අවධාරණය කරති.
මෙම පියවර සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් ගැටලු විසඳීමට ඇති මාවත් මුළුමනින්ම අවහිර කරන්නක් බව පවසන ඉරාන බලධාරීන්, මනෝවිද්යාත්මක තර්ජන හමුවේ තම රටේ ස්වාධීනත්වය පාවා නොදෙන බවට දැඩි ස්ථාවරයක සිටිමින් ප්රතිචාර දක්වා ඇත.
ඉරානයේ රාජ්ය මාධ්ය මෙන්ම ප්රධාන පෙළේ පුවත්පත් ද මෙම සිදුවීම වාර්තා කර තිබුණේ ඇමෙරිකානු අධිරාජ්යවාදයේ නිරුවත හෙළි කරන තවත් එක් අවස්ථාවක් වශයෙනි. ‘ටෙහෙරාන් ටයිම්ස්’ (Tehran Times) ඇතුළු පුවත්පත් පෙන්වා දෙන්නේ ට්රම්ප්ගේ මෙම “මැදපෙරදිග එක්සත් ජනපදය” සිතියම, කලාපය පුරා ලේ වැගිරීම් සිදු කරමින් සෙසු රටවල් යටත් කරගැනීමට ඇමෙරිකාව තුළ පවතින සැබෑ අභිලාෂය ලෝකයටම පෙන්වන හොඳම සාක්ෂියක් බවය.
වසර දහස් ගණනක අභිමානවත් ඉතිහාසයක් ඇති ඉරාන ශිෂ්ටාචාරය සහ සංස්කෘතිය, ඇමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයාගේ “මීම්ස්” (Memes) සංස්කෘතියට වඩා බෙහෙවින් ඉහළින් පවතින බව එරට මාධ්ය විග්රහයන්හි සඳහන් වේ. තවද, මෙම ප්රකෝපකාරී ක්රියාව නිසා ඇමෙරිකාව කෙරෙහි පවතින විශ්වාසය තවදුරටත් බිඳ වැටෙන බවත්, මෙය ඉරාන ජනතාව ජාතික ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් රජය වටා තවදුරටත් ඒකරාශී කිරීමට හේතු වන බවත් එරට මාධ්ය වැඩිදුරටත් පෙන්වා දී තිබේ.
ලෝකය පොදුවේ කියන කතාවක් තිබේ. එනම් න්යෂ්ටික වැඩසටහන් සහ කලාපීය ආරක්ෂාව වැනි අතිශය සංකීර්ණ ගැටලුවලට විසඳුම් සෙවිය යුත්තේ මෙවැනි පින්තූරවලින් නොව, ඉතා සැලසුම් සහගත රාජ්ය තාන්ත්රික සාකච්ඡා මඟිනි. එහෙත් සාම්ප්රදායික ජනාධිපතිවරුන්ට වඩා ට්රම්ප්ගේ විදේශ ප්රතිපත්තිය මුළුමනින්ම වෙනස්ය. ඔහු ජාත්යන්තර සබඳතා දකින්නේ ව්යාපාරික ගනුදෙනුවක් ලෙසය. එහිදී ප්රතිවාදියා ප්රසිද්ධියේ අපහසුතාවයට පත් කර තමන්ට වාසිදායක ලෙස ගිවිසුම්වලට එළඹීම ඔහුගේ සිරිතය. මෙම ක්රමය ඇතැම් විට කෙටිකාලීන වාසි ගෙන දුන්නද, දිගුකාලීනව අනවශ්ය සතුරන් නිර්මාණය වීමට සහ ජාත්යන්තර ව්යාකූලත්වයක් ඇති වීමට එය හේතු වේ.
අවසානයේ දී 21 වන සියවසේදී අප අපේක්ෂා කළ යුතු ගෝලීය නායකත්වයේ ස්වභාවය කුමක්ද යන්න පිළිබඳව ලෝකය පුරා විශාල විවාදයක් ඇති කිරීමට මෙම සිදුවීම සමත්ව ඇත. ශක්තිමත් නායකත්වයක් රටකට මෙන්ම ලෝකයටම අවශ්ය වුවද, සැබෑ සාමය උදාවන්නේ අන්යෝන්ය ගෞරවය සහ වගකීම් සහගත රාජ්ය තාන්ත්රික සන්නිවේදනය තුළින් පමණක් බව මෙහිදී අමතක නොකළ යුතුය.
