උපේක්ෂා උඩුවැරැල්ල –
ගාසා තීරයේ අවහිරතා මධ්යයේ සිරවී සිටින සිවිල් වැසියන්ට අත්යවශ්ය මානුෂීය ආධාර රැගෙන ගිය “ග්ලෝබල් සුමුද් සහන යාත්රා පෙළ” (Global Sumud Flotilla) ඊශ්රායල ආරක්ෂක බලකායන් විසින් ජාත්යන්තර මුහුදේදී වටලා අත්අඩංගුවට ගත්තේය. මෙම යාත්රා පෙළෙහි ශ්රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් සහභාගී වූ ප්රමුඛ පෙළේ මානව හිමිකම් ක්රියාකාරිනියක මෙන්ම සායනික මනෝවිද්යාඥවරියක වන සමීරා මහබුබ්දීන් මේ වන විට ඊශ්රායල අත්අඩංගුවේ පසුවන බව වාර්තා වේ.
ඇය ඊශ්රායල ආරක්ෂක අංශ විසින් නීතිවිරෝධී ලෙස රඳවා තබා ගැනීම හෝ ඇයට අනතුරක් සිදුවීමකදී ප්රසිද්ධියට පත් කිරීම සඳහා සූදානම් කර තිබූ විශේෂ වීඩියෝ පණිවුඩයක් ද මේ වන විට සමාජ මාධ්ය වෙත මුදා හැර ඇත.
කවුද මේ සමීරා මහබුබ්දීන්?
ඇය මනුෂ්යත්වයේ නාමයෙන් ජීවිතය පරදුවට තැබූ තරුණ මවකි. සිය දෙදරුවන් නිවසේ තබා මේ ශිෂ්ඨචාරවත් යැයි කියන අශිෂ්ඨ ලෝකයේ කුඩු පට්ටම් වී මිය යන ගාසා තීරයේ සියක් දරුවන්ගේ ජීවිත වෙනුවෙන් මනුෂ්යත්වයේ හුස්ම අරගෙන යමින් සිටියාය .
සමීරා මනෝවිද්යාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධි (PhD) අපේක්ෂකයෙකු වන අතර, ශ්රී ලංකාවේ “Veridian Academy for Skill Enhancement” ආයතනයේ නිර්මාතෘවරිය සහ අධ්යක්ෂවරිය ද වෙයි. එහි ප්රධාන පුහුණුකාරිනියක සහ අධ්යාපන උපදේශකවරියක ලෙස කටයුතු කරන ඇය, මානසික සෞඛ්යය, පුද්ගල පෞරුෂ වර්ධනය, කලාව මඟින් හැඟීම් ප්රකාශනය සහ අධ්යයන කුසලතා නංවාලීම පිළිබඳ වැඩමුළු රැසක් මෙරට පවත්වා ඇත.
ඇය ශාන්ත ජෝන් ගිලන් රථ සංගමය (St. John’s) ඇතුළු ආයතන නියෝජනය කරමින් ප්රථමාධාර සහ වෛද්ය සහයිකාවක (Medic) ලෙස ද දිගුකාලීන අත්දැකීම් ඇත්තියකි. විශේෂයෙන්ම 2022 වසරේ ශ්රී ලංකාවේ පැවැති ‘අරගලය’ ජනතා විරෝධතා ව්යාපාරයේදී මෙන්ම විවිධ හදිසි ආපදා තත්ත්වයන්හිදී පෙරමුණ ගෙන වෛද්ය ආධාර සැපයීමට ඇය කටයුතු කළාය. ශ්රී ලංකා නිදහස් පලස්තීන ව්යාපාරයේ (Free Palestine Movement Sri Lanka – FPM) සක්රීය සාමාජිකාවක වන ඇය, පීඩිත ජන කොටස්වල මානව හිමිකම් සහ පලස්තීන සහයෝගීතාව වෙනුවෙන් දිගින් දිගටම පෑන හසුරුවමින් හඬ නැඟූ නිර්භීත කාන්තාවකි.
ග්ලෝබල් සුමුද් සහන යාත්රා පෙළට ඇය එක්වූයේ කෙසේද?
පලස්තීන සහයෝගීතාව වෙනුවෙන් දක්වන ලද දිගුකාලීන දායකත්වය හේතුවෙන්, ශ්රී ලංකාවේ සිවිල් සංවිධාන සහ පලස්තීන සහයෝගීතා ව්යාපාරය විසින් ගාසා සහන මෙහෙයුම සඳහා ශ්රී ලංකාවේ නිල නියෝජිතවරිය ලෙස ඇයව තෝරා ගන්නා ලදී.
මීට අදාළව 2026 මැයි මස මුලදී කොළඹ පිහිටි පලස්තීන තානාපති කාර්යාලයේදී විශේෂ මාධ්ය හමුවක් පවත්වමින් ඇයගේ සහභාගීත්වය නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් කෙරිණි. ඉන් අනතුරුව, 2026 මැයි 13 වන දින මෙරට දේශපාලන නායකයින්, සිවිල් ක්රියාකාරීන් සහ මාධ්යවේදීන්ගේ සහභාගීත්වයෙන් කොළඹදී තවත් විශේෂ මාධ්ය හමුවක් කැඳවූ අතර, එහිදී ගාසා තීරය බලා යාත්රා කිරීමේදී ඇති විය හැකි බරපතළ අවදානම පෙන්වා දෙමින් ඇයගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් රාජ්ය තාන්ත්රික මැදිහත්වීම ලබා දෙන ලෙස රජයෙන් ඉල්ලා සිටියේය.
2026 අප්රේල් මාසයේදී ශ්රී ලංකාවෙන් පිටත්ව ගිය සමීරා, තුර්කියේ සිට යාත්රා ආරම්භ කළ “Spring Mission for Gaza 2026” (ග්ලෝබල් සුමුද් සහන යාත්රා පෙළේ කොටසක්) මෙහෙයුමට එක්වූවාය. තුර්කියෙන් පිටත්වීමට පෙර අදහස් දැක්වූ ඇය, ශ්රී ලංකාව වැනි ආසියානු රටවල් මෙවැනි මානුෂීය මෙහෙයුම්වලට එක්වීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කළ අතර, යටත්විජිත ඉතිහාසයේ පීඩාවන් අත්විඳි රටක් ලෙස නවීන ලෝකයේ සිදුවන මෙවැනි මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම්වලට එරෙහිව නැඟී සිටීම සාමූහික වගකීමක් බව ප්රකාශ කළාය.
ග්ලෝබල් සුමුද් සහන යාත්රා මෙහෙයුමේ අරමුණ
“ග්ලෝබල් සුමුද්” (Global Sumud Flotilla) යනු රටවල් 39ත් 45ත් අතර ප්රමාණයක මානව හිමිකම් ක්රියාකාරීන් සිය ගණනකගේ සහභාගීත්වයෙන්, යාත්රා 50කට අධික සංඛ්යාවකින් (සමහර වාර්තා අනුව යාත්රා 54-60ක්) සමන්විත වූ දැවැන්ත ජාත්යන්තර මානුෂීය සාමූහිකයකි. මෙම මෙහෙයුමේ ප්රධාන අරමුණු 3කි:
- ඊශ්රායල ප්රහාර සහ සම්බාධක නිසා පීඩාවට පත්ව සිටින ගාසා තීරයේ ලක්ෂ සංඛ්යාත ජනතාවට, විශේෂයෙන්ම කුඩා දරුවන්ට අවශ්ය කිරිපිටි, ඖෂධ, ආහාර සහ අනෙකුත් අත්යවශ්ය ද්රව්ය බෙදාහැරීම.
- 2007 වසරේ සිට ඊශ්රායලය විසින් ගාසා තීරයට පනවා ඇති නීතිවිරෝධී සාගර සම්බාධකය (Naval Blockade) සාමකාමී ලෙස අභියෝගයට ලක් කිරීම.
- ගාසා තීරයේ සිදුවන මානුෂීය ඛේදවාචකය පිළිබඳව ජාත්යන්තර ප්රජාවේ අවධානය යොමු කරවීම.
කෙසේ වෙතත්, ජාත්යන්තර මුහුදේ යාත්රා කරමින් තිබියදී මෙම යාත්රා පෙළ ඊශ්රායල නාවික හමුදාව විසින් වටලා ඇති අතර, සමීරා මහබුබ්දීන් ඇතුළු ක්රියාකාරීන් පිරිසක් පැහැරගෙන ගොස් රැඳවුම් භාරයට ගෙන ඇත. ඇය ප්රධාන වශයෙන් වෛද්ය සහයිකාවක ලෙස මෙම සාමකාමී මෙහෙයුමට එක්ව සිටි බැවින්, ඇය වහාම නිදහස් කර ගැනීමට මෙරට විදේශ අමාත්යාංශය කඩිනමින් මැදිහත් විය යුතු බවට කොළඹදී විරෝධතා සහ අත්සන් එකතු කිරීමේ ව්යාපාර ද මේ වන විට ආරම්භ වී තිබේ.
මෙම මානුෂීය මෙහෙයුම සඳහා සමීරා මහබුබ්දීන් එක්වූයේ හුදෙක් සහභාගී වන්නියක ලෙස පමණක් නොවේ. ඇය එහිදී “යාත්රා වෛද්ය සහයිකාවක” (Boat Medic) ලෙස ඕනෑම හදිසි වෛද්ය අවශ්යතාවයකදී සහාය වීමට සූදානමින් සිටියාය. ඇයගේ මෙම ඓතිහාසික මැදිහත්වීම, ශ්රී ලංකාවේ විවිධ දේශපාලන මතවාද දරන කණ්ඩායම් සහ විවිධ සිවිල් සංවිධාන පොදු මානුෂීය අරමුණක් වෙනුවෙන් එකම පෙරමුණකට ගෙන ඒමට සමත් වූ සුවිශේෂී සාධකයක් ද විය.
ජාත්යන්තර මුහුදේදී සිදුවූ නාවික වටලෑම
ලැබී ඇති නවතම වාර්තා අනුව ඊයේ ( මැයි 18) දින ඊශ්රායල නාවික හමුදාව විසින් ජාත්යන්තර මුහුදේදී මෙම සහන යාත්රා පෙළ වටලනු ලැබීය. ඒ වන විට යාත්රා පෙළ ගාසා තීරයේ සිට නාවික සැතපුම් 250ක් (කිලෝමීටර 463ක් පමණ) දුරින්, සයිප්රස් දූපත ආසන්නයේ යාත්රා කරමින් තිබුණි.
එහිදී කඩාවැදුණු ඊශ්රායල කොමාන්ඩෝ බලකායන් විසින් සහන යාත්රා 20ත් 39ත් අතර සංඛ්යාවකට බලහත්කාරයෙන් ඇතුළු වී ඇති අතර, එහි සිටි ක්රියාකාරීන් 100ත් 175ත් අතර පිරිසක් අත්අඩංගුවට ගෙන තිබේ. මෙම මෙහෙයුමේදී බරපතළ තුවාල ලැබීම් කිසිවක් වාර්තා වී නොමැති අතර, ඇතැම් පාර්ශ්වයන් මෙය සාමකාමී මෙහෙයුමක් ලෙස හැඳින්වූව ද, ජාත්යන්තර ක්රියාකාරීන් මෙය හඳුන්වන්නේ “නීතිවිරෝධී මුහුදු කොල්ලකෑමක්” (Illegal Piracy) ලෙසය. ඊට හේතුව වන්නේ මෙම වටලෑම ඊශ්රායල මුහුදු සීමාවෙන් බොහෝ ඈතින් පිහිටි ජාත්යන්තර මුහුදු කලාපය තුළදී සිදුවීමය.
සමීරා මහබුබ්දීන් ගමන් ගත් යාත්රාව ද මෙලෙස නවතා ඇති අතර, ඇය මේ වන විට අනෙකුත් ජාත්යන්තර ක්රියාකාරීන් සමඟ ඊශ්රායල ආරක්ෂක අංශ භාරයේ පසුවන බව තහවුරු වී ඇත.
මෙම මෙහෙයුම හුදු මානුෂීය එකක් නොවන බවත්, එය හිතාමතා සිදුකළ ප්රකෝපාරී ක්රියාවක් (Provocation) බවත් ඊශ්රායල රජය පවසන අතර, සංවිධායකයින් අවධාරණය කරන්නේ මෙය ගාසා තීරයේ පවතින නාවික අවහිරතාවය ලෝකයට පෙන්වීමට සහ ආධාර බෙදීමට ගත් සම්පූර්ණයෙන්ම සාමකාමී, අවිහිංසාවාදී උත්සාහයක් බවයි.
සමීරාගේ කතාව ලෝකයට මෙන්ම ශ්රී ලංකාවට වැදගත් වන්නේ ඇයි?
මෙම පුවත ශ්රී ලංකාවට මෙන්ම සමස්ත ලෝකයටම අතිශය වැදගත් වීමට කරුණු කිහිපයක් බලපායි:
- ලෝක සිතියම තුළ පීඩාවට පත් ජනතාව වෙනුවෙන් ශ්රී ලංකාව ජාත්යන්තර මට්ටමින් පෙනී සිටින බව ඇය සිය ක්රියාවෙන් ඔප්පු කර පෙන්වීම.
- ඇය දේශපාලනඥයෙකු නොවී, දෙදරු මවක, මනෝවිද්යාඥවරියක සහ ගුරුවරියක ලෙස සාමාන්ය පුරවැසියෙකු ලෙසින් මානුෂීය ඇමතුමකට ප්රතිචාර දක්වමින් මෙයට එක්වීම නිසා ඇයගේ මැදිහත්වීම වඩාත් සංවේදී සහ මානුෂීය මුහුණුවරක් ගැනීම.
- නිල රාජ්ය තාන්ත්රික මාර්ග අවහිර වී ඇති පසුබිමක, පීඩිත ජනතාවට සහන සැලසීම සඳහා ජාත්යන්තර ක්රියාකාරීන් ජීවිත අවදානම පවා නොතකා කටයුතු කරන ආකාරය ලොවට හෙළිදරව් වීම.
ලංකාව තුළ මේ වන විටත් ඇය වෙනුවෙන් විවිධ මට්ටමේ විරෝධතා, පෙත්සම් අත්සන් කිරීම් සහ හඬ නැඟීම් කොළඹ කේන්ද්ර කරගනිමින් අඛණ්ඩව ක්රියාත්මක වේ. මීට පෙර ද මෙවැනි සහන යාත්රා මෙහෙයුම්වලට එක්වූ ක්රියාකාරීන් ඊශ්රායලය විසින් ප්රශ්න කිරීම්වලින් අනතුරුව යළි තම රටවලට පිටුවහල් කර ඇති බැවින්, ශ්රී ලංකා විදේශ අමාත්යාංශයේ නිලධාරීන් සහ සිවිල් සංවිධාන රාජ්ය තාන්ත්රික මාර්ග ඔස්සේ ඇයව වහාම මෙරටට ගෙන්වා ගැනීමට අවශ්ය කටයුතු සොයා බලමින් සිටී.
අද කැබිනට් මාධ්ය හමුවේ දී කැබිනට් තීරණ දැනුම් දීමට පැමිණි විදේශකටයුතු ඇමති විජිත හේරත් පැවසුවේ ඊයේ සවස්වන විට මෙම අත් අඩංගුවට ගැනීම නිල නොවන මට්ටමින් ආරංච් වූ බවය. ඉන් පසු ඊයේ දිනයේ දීම ඇය මුදවා ගැනීම වෙනුවෙන් කළ හැකි රාජ්ය තාන්ත්රික මැදිහත්වීම රජය විසින් ආරම්භ කළ බවය.
සමීරා මහබුබ්දීන්ගේ සම්බන්ධව මේ වනවිට මුලු රටම අවධියෙනි. ඇය නිරුපද්රිතව නැවත මෙරටට පැමිණීම මෙරට ජනතාවගේ මෙන්ම ලෝකවාසී සාමකාමී ජනතාවගේ ඒකායන ප්රාර්ථනයයි.
