කපිල කේ හීනටියන –
ඊශ්රායලයේ මොසාඩ් (Mossad) බුද්ධි අංශය වෙනුවෙන් ඔත්තු බැලූ බවට චෝදනා ලැබූ, ගබඩා හිමිකරුවෙකු වන කුරෝෂ් කිවානි (Khoroosh Kivani/Kurosh Keyvani) හට ඉරානය විසින් මරණ දඬුවම ක්රියාත්මක කර තිබේ.
ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායට (IRGC) අනුබද්ධ තස්නිම් (Tasnim) පුවත් ඒජන්සිය විසින් මෙම පුවත තහවුරු කර ඇති අතර, ඉරාන අධිකරණ අංශයට අයත් මිසාන් (Mizan) පුවත් සේවය ද ඒ බව නිල වශයෙන් වාර්තා කර ඇත.
- දින 12 යුද්ධය සහ කිවානිගේ අත්අඩංගුවට පත්වීම
කුරෝෂ් කිවානි අත්අඩංගුවට පත්ව ඇත්තේ 2025 වසරේ ජුනි මාසයේදී ඉරානය, ඊශ්රායලය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අතර ඇති වූ දරුණු “දින දොළහේ යුද්ධය” (Twelve Day War) අතරතුරදීය. මෙම යුද්ධය ඉරාන-ඊශ්රායල සබඳතාවල තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් වූ අතර, එය එතෙක් පැවති වක්ර ගැටුම් (Proxy conflicts) සෘජු සන්නද්ධ ගැටුමක් දක්වා වර්ධනය වූ අවස්ථාවකි. 2025 ජුනි 13 සිට 24 දක්වා පැවති මෙම ගැටුමේදී ඊශ්රායලය විසින් ඉරානයේ පරමාණුක සහ හමුදා මධ්යස්ථාන ඉලක්ක කර ගනිමින් ප්රහාර එල්ල කළ අතර, ඉරානය විසින් මිසයිල සහ ඩ්රෝන යානා සිය ගණනකින් ඊට ප්රතිචාර දක්වන ලදී.
අත්අඩංගුවට ගන්නා අවස්ථාව වන විට කිවානිගේ වයස අවුරුදු 18ක් පමණක් වූ බව වාර්තා වේ. ඔහු මොසාඩ් සංවිධානය වෙත ලබා දුන් තොරතුරු ඊශ්රායල ප්රහාර සඳහා ඉලක්ක හඳුනා ගැනීමට සහාය වන්නට ඇති බවට සැක කෙරුණ ද, ඉරාන බලධාරීන් ඒ පිළිබඳව නිල වශයෙන් කරුණු හෙළි කර නොමැත.
- ස්වීඩනයේදී ඇරඹි මොසාඩ් සබඳතාව සහ පුහුණුව
ඉරාන බලධාරීන්ට අනුව, කිවානි සහ මොසාඩ් සංවිධානය අතර සබඳතාව ආරම්භ වී ඇත්තේ 2023 වසරේදී ඔහු ස්වීඩනයේ රැඳී සිටි කාලයකදීය. එහිදී මොසාඩ් නිලධාරියෙකු විසින් ඔහුව හඳුනාගෙන බඳවාගෙන තිබේ. ඉන් අනතුරුව රටවල් හයක සහ ඊශ්රායලයේ ටෙල් අවිව් නුවරදී වසර දෙකක කාලයක් තිස්සේ ඔහුට විශේෂිත ඔත්තු සේවා පුහුණුවක් ලබා දී ඇත. පුහුණුවෙන් පසු ඔහුව නැවත ඉරානය වෙත එවා ඇත්තේ මොසාඩ් ක්රියාකාරියෙකු ලෙසිනි.
ගබඩා හිමිකරුවෙකු ලෙස ව්යාපාරික කටයුතුවල නිරත වීම කිවානිගේ සැබෑ මෙහෙයුම වසා ගැනීමට යොදාගත් වැස්මක් වූ අතර, එමගින් ඔහු ඉරානයේ සංවේදී ආරක්ෂක මර්මස්ථාන පිළිබඳ ඡායාරූප සහ රහස්ය තොරතුරු රැස් කර සිය ඊශ්රායල හසුරුවන්නන් වෙත ලබා දී ඇති බවට වරදකරු විය.
ඉරානයේ ඔත්තුකරුවන්ට එරෙහි මර්දනය (2021–2026)
ඉරානය තුළ ක්රියාත්මක වන ඊශ්රායල ඔත්තු සේවා ජාලයන් මර්දනය කිරීම ඉරාන රජයේ ප්රමුඛ ප්රතිපත්තියක් වී ඇත. 2021 සිට 2026 දක්වා වූ කාලය තුළ ඉරාන බලධාරීන් විසින් ඔත්තු බැලීමේ චෝදනා මත පුද්ගලයින් රැසක් අත්අඩංගුවට ගෙන මරණ දඬුවම ක්රියාත්මක කර තිබේ:
- 2025 ජුනි: න්යෂ්ටික විද්යාඥ මොහ්සන් ෆක්රිසාදේ ඝාතනයට අදාළ මෙවලම් සැපයූ බවට චෝදනා ලැබූ එඩ්රිස් අලි, අසාද් ෂොජායි සහ රසුල් අහමඩ් රසුල් යන තිදෙනාට මරණ දඬුවම ලබා දෙන ලදී.
- 2025 අගෝස්තු: මොසාඩ් ක්රියාකාරීන් යැයි සැක කෙරෙන තවත් 20 දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගත් අතර, ඔත්තුකරුවන්ට එරෙහිව කිසිදු ලිහිල් ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය නොකරන බවට රජය අනතුරු ඇඟවීය.
- 2025 සැප්තැම්බර් – දෙසැම්බර්: බහ්මන් චූබියාස්ල් සහ අගිල් කේෂවර්ස් ඇතුළු 10 දෙනෙකුට මරණ දඬුවම ක්රියාත්මක විය.
- 2026 ජනවාරි: ක්රිප්ටෝ මුදල් මගින් ගෙවීම් ලබා ගනිමින් තොරතුරු සැපයූ අලි අර්ඩෙස්තානිට මරණ දඬුවම ක්රියාත්මක වූ අතර, හමීඩ්රේසා සබෙත් එස්මයිල්පූර් ද ඔත්තු බැලීමේ චෝදනා මත මරණ දඬුවමට ලක් විය.
විනිවිදභාවය පිළිබඳ ගැටලු
ඉරානය මෙම ක්රියාමාර්ග සිය ජාතික ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් සිදු කරන බව පැවසුවද, ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන පෙන්වා දෙන්නේ මෙම නඩු විභාගවල විනිවිදභාවයක් නොමැති බවය. බොහෝ පාපොච්චාරණ බලහත්කාරයෙන් ලබා ගන්නා බවට ද ඔවුහු චෝදනා කරති. කිවානිගේ සිදුවීම ද මෙම රටාවටම අයත් වන අතර, එය ඉරාන-ඊශ්රායල සෙවනැලි සටනේ ඇති මානුෂීය පිරිවැය විදහා දක්වන්නකි.
අලි කමේනි ඇතුළු ඉරාන නායකත්වයට එල්ල වූ දරුණු ප්රහාර සහ මොසාඩ් භූමිකාව
පසුගිය පෙබරවාරි 28 වැනිදා ආරම්භ වූ ඊශ්රායල ප්රහාර මාලාව ඉරාන දේශපාලන සහ හමුදා ඉතිහාසයේ දැවැන්තම කම්පනය ඇති කිරීමට සමත් විය. විශේෂයෙන්ම පසුගිය සති තුනක කාලය තුළ ඉරානයේ උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනි ඇතුළු ප්රධාන පෙළේ හමුදා නායකයින් ඉලක්ක කර ගනිමින් එල්ල වූ ප්රහාර පිටුපස ඊශ්රායල මොසාඩ් බුද්ධි අංශයේ සෘජු සම්බන්ධයක් පවතින බවට ජාත්යන්තර බුද්ධි වාර්තා සහ ඉරාන ආරක්ෂක අංශ පෙන්වා දෙයි. මෙම ප්රහාර හුදෙක් ගුවන් ප්රහාර පමණක් නොව, ඉරානයේ අතිශය රහසිගත ආරක්ෂක වළලු බිඳ දමමින් සිදු කළ ඉතාමත් නිවැරදි (Precision strikes) මෙහෙයුම් බව තහවුරු වී ඇත.
මෙම කෙටි කාලසීමාව තුළ ඉරානයේ ඉහළම ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ සාමාජිකයින් සහ විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ (IRGC) ප්රධානීන් කිහිපදෙනෙකුම ඝාතනය වීමත් සමඟ, ටෙහෙරාන පාලනය දැඩි අර්බුදයකට ලක් විය. මොසාඩ් සංවිධානය විසින් ඉරාන නායකත්වයේ රහසිගත ගමන් බිමන්, රැස්වීම් පවත්වන ස්ථාන සහ ඔවුන් රැඳී සිටින බංකර් පිළිබඳව ක්ෂණික සහ නිවැරදි තොරතුරු ලබා ගෙන තිබීම මෙහි ඇති සුවිශේෂීම කරුණයි. කුරෝෂ් කිවානි වැනි ඔත්තුකරුවන් විසින් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ රැස් කරන ලද තොරතුරු සහ තාක්ෂණික ඔත්තු බැලීම් මෙම ඉහළ පෙළේ ඝාතන සඳහා පදනම සපයා ඇති බවට ඉරාන බලධාරීන් සැක පහළ කරයි.
මෙම නායකත්ව ඝාතන රැල්ලත් සමඟ ඉරානය තුළ පවතින ඔත්තුකරුවන් පිළිබඳ භීතිය සහ අවිශ්වාසය උච්චතම අවස්ථාවකට පත්ව තිබේ. ඉරාන අධිකරණ පද්ධතිය විසින් ඔත්තුකරුවන්ට එරෙහිව මරණ දඬුවම කඩිනමින් ක්රියාත්මක කිරීමට පෙළඹී ඇත්තේ ද තවදුරටත් තොරතුරු කාන්දු වීම් වැළැක්වීමේ සහ රට තුළ පවතින බුද්ධි අංශ ජාලය අඩපණ කිරීමේ දැඩි උපායමාර්ගයක් වශයෙනි. පසුගිය සති කිහිපය තුළ සිදු වූ මෙම තීරණාත්මක දේශපාලන සහ හමුදා නායකයින්ගේ අභාවය, කලාපීය බල තුලනය සහ ඉරානයේ අනාගත ස්ථාවරත්වය කෙරෙහි අතිශය තීරණාත්මක බලපෑමක් එල්ල කර ඇති බව සත්යාපිත තොරතුරු මගින් පැහැදිලි වේ.
